Aile konutu şerhi, eşlerden birinin diğerinin rızası olmadan evi satmasını veya üzerinde başka bir hak kurmasını önlemek için tapuya yazılır. Peki tapuda eşlerden başka bir kişinin de payı varsa, bu kişi aile konutu şerhinin kaldırılmasını isteyebilir mi? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.06.2026 tarihli, E. 2026/4947, K. 2026/7081 sayılı kararında bu soruya olumlu cevap verdi ve davayı hukuki yarar yokluğundan reddeden bölge adliye mahkemesi kararını bozdu.
İçindekiler
Davacının da payı bulunan eve aile konutu şerhi konulmuştu
Dava konusu taşınmaz paylı mülkiyete konuydu; yani evin tamamı birden fazla kişiye belirli paylarla aitti. Tapuda bir pay davalı adına, bir pay da davacı adına kayıtlıydı. Bu taşınmazın tapusuna davalı ile eşi için aile konutu şerhi konulmuştu. Eşlerden biri olmayan davacı, kendi payının da bulunduğu taşınmazdaki şerhin kaldırılması için aile mahkemesinde dava açtı.
Yargılama sonunda dava, hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle reddedildi. Hukuki yarar, davacının mahkemeye başvurmakta korunmaya değer bir çıkarının bulunmasıdır; bu çıkar yoksa mahkeme işin esasına girmeden davayı reddeder. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin verdiği karar da davanın reddine ilişkindi. Davacı vekili bu kararı, vekâlet ücreti ve yargılama giderleriyle birlikte temyiz etti.
Yargıtay eşler dışındaki paydaşın hukuki yararını kabul etti
Türk Medeni Kanunu’nun 193. maddesi, eşlerin birbirleriyle ve üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabileceğini kural olarak kabul eder. 194. madde ise aile konutu için bu kurala istisna getirir. Buna göre eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez ve konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. Aynı madde, konut eşlerden biri adına kayıtlıysa diğer eşe tapuya aile konutu şerhi verilmesini isteme hakkı tanır.
Daire, davacının paylı malik olduğu taşınmaza davalı ile eşi için aile konutu şerhi konulmasının 194. maddenin kapsamına girmediğini belirtti. Davacının dava açmakta hukuki yararı bulunduğunu, bu yüzden davanın hukuki yarar yokluğundan reddedilmesinin doğru olmadığını açıkladı. Davanın kabul edilerek aile konutu şerhinin kaldırılması gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını bozdu.
Şerh neden 194. maddenin dışında kaldı?
Daire, şerhin neden 194. maddenin kapsamına girmediğini ayrıntılı biçimde açıklamadı. Kanaatimizce bu sonuç, maddenin kimi koruduğuna bakılarak anlaşılabilir. Kanun, eşlerden birinin diğerini evsiz bırakabilecek işlemleri tek başına yapmasını engeller; yani yalnızca eşlerin işlem yapma serbestisini sınırlar. Eşlerden biri olmayan paydaş ise evlilik birliğinin tarafı değildir ve eşler için öngörülen sınırlama, onun kendi payı üzerindeki tasarruflarını engellememelidir. Şerhin bu kişinin payını da etkileyecek biçimde tapuda kalması, kanaatimizce onun mülkiyet hakkını kanunun öngörmediği bir biçimde kısıtlar.
Bu dava, eşlerden birinin konutu üçüncü kişiye devretmesinin geçerliliği sorunundan da farklıdır. Aile konutunun eşin rızası olmadan satılması uyuşmazlıklarında tartışılan, yapılmış bir devrin ayakta kalıp kalmayacağıdır. İncelenen kararda ise bir devir değil, eşler dışındaki kişinin de payı bulunan taşınmazdaki şerhin tapudan kaldırılması tartışıldı.
Karar hangi durumlara uygulanır, şerh ne zaman silinir?
Karar, eşler dışında bir paydaşın bulunduğu somut mülkiyet yapısına ilişkindir. Eşlerin yalnızca kendi aralarında paylı malik olduğu bir konut için verilmiş değildir ve bu tür konutlara aile konutu şerhi konulamayacağı sonucunu doğurmaz. Şerhin genel şartları ve şerhe aykırı işlemlere karşı açılan davalar aile konutu şerhi ve tapu iptal tescil davası yazısında ayrıca anlatılmıştır.
Yargıtay şerhi doğrudan tapudan silmedi. Bölge adliye mahkemesi kararını hukuka aykırı bularak bozdu ve yeniden karar verilmesi için dosyayı Samsun Bölge Adliye Mahkemesine gönderdi. Davacının yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin temyiz itirazlarını ise bozma nedeniyle şimdilik incelemedi. Şerhin tapudan silinmesi, bölge adliye mahkemesinin bozmadan sonra vereceği karara bağlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Aranır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.05.2015 tarihli, E. 2013/2-2306, K. 2015/1356 sayılı kararına göre tapuda şerh bulunmasa da eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez ve konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. İncelenen karar da bu ilkeyi aktarır.
Evet. Hukuki yarar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde sayılan bir dava şartıdır; yani mahkemenin işin esasına girebilmesi için bulunması gereken ön koşullardan biridir. Aynı Kanun’un 115. maddesine göre mahkeme, dava şartlarının bulunup bulunmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır; bunun için taraflardan birinin itiraz etmesi gerekmez.
Avukat Görüşü
Şerhin kaldırılmasını isteyen paydaş, dava dilekçesine güncel tapu kaydını ve şerhin hangi tarihte, kimin talebiyle işlendiğini gösteren tapu belgelerini eklemelidir. Paydaşın eşlerden biri olmadığı da nüfus kaydıyla kolayca gösterilebilir. Yargıtay bu dosyada sonuca tapudaki pay dağılımına bakarak ulaştığı için dilekçede kimin hangi payla malik olduğu açıkça anlatılmalıdır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 24.06.2026 tarihli, E. 2026/4947, K. 2026/7081 sayılı kararı hakkında genel bilgi verir; kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tapu kaydı, paydaşların durumu ve şerhin kapsamı her dosyada ayrıca incelenir. Türk Medeni Kanunu’nun 193 ve 194. maddeleri, kanunun resmî metni esas alınarak 09.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
Av. Arb. M. Fatih Yavaş, Bursa Maya Hukuk Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Bursa'da başta aile hukuku ve boşanma davaları olmak üzere velayet, nafaka, mal paylaşımı, soybağı, miras, icra, gayrimenkul, ceza ve ticaret hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. Gerçek ve tüzel kişilere dava ve icra takipleri, hukuki danışmanlık ve uyuşmazlıkların çözümüne yönelik avukatlık hizmeti sunmaktadır. Her dosyayı kendi hukuki ve fiili özellikleri çerçevesinde değerlendirerek, müvekkillerine sürecin her aşamasında özenli, şeffaf ve etkin hukuki destek sunmaktadır.