aileden gelen para kişisel mal sayılır mı

Aileden Gelen Para Kişisel Mal Sayılır Mı?

Aileden gelen para, eşlerden birine karşılıksız olarak, yani geri istenmemek üzere verilmişse o eşin kişisel malı sayılır. Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre bir eşin evlilik sırasında miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri kanun gereği kişisel maldır (TMK m.220). Buna karşılık bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222). Bu yüzden paranın aileden karşılıksız geldiğini, kime verildiğini ve hangi malın alımında kullanıldığını ispat etmek, paranın kişisel mal olduğunu ileri süren eşe düşer.

Mal rejimi, eşlerin evlilik sırasında edindiği malların kime ait olduğunu ve evlilik sona erince nasıl hesaplaşılacağını belirleyen kurallardır. Kişisel mal, mal rejimi sona erdiğinde eşler arasında yapılan paylaşım hesabına doğrudan girmeyen değerdir. Edinilmiş mal ise evlilik sırasında çalışma geliri gibi bir karşılık verilerek elde edilen değerler ile kişisel malların gelirleri gibi bu hesaba giren değerlerdir. Aileden gelen paranın hangi gruba girdiği, bağış mı borç mu olduğuna, kime verildiğine ve hangi malın alımında kullanıldığına bağlıdır.

Aileden gelen para hangi durumda kişisel mal olur?

Para karşılıksız verilmişse kişisel mal olur. Kanun kişisel malları dört bentte sayar; bunlardan biri, eşin mal rejimi başladığında sahip olduğu ya da sonradan miras veya başka bir karşılıksız kazanmayla elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.220). Anne, baba veya başka bir akrabanın geri istememek üzere verdiği para, yani bağış, bu bende girer. Aileden miras yoluyla kalan para ile evlenmeden önce verilip evlilik başladığında eşin elinde bulunan para da aynı bent gereği kişisel maldır. Bu kural, eşler başka bir rejim seçmemişse uygulanan yasal mal rejimine, yani edinilmiş mallara katılma rejimine aittir.

Aileden borç olarak alınan para da kişisel mal sayılır mı?

Hayır. Para geri ödenmek üzere verilmişse eş bu parayı karşılıksız kazanmış olmaz; bu durumda kişisel mal için aranan karşılıksız kazanma şartı gerçekleşmez. Kanuna göre her borç, ilgili olduğu mal grubunu yükümlü kılar (TMK m.230). Evlilik sırasında edinilmiş bir malın alımı için aileden borç alınmışsa bu borç, paylaşım hesabında edinilmiş mallara ait borç olarak yer alır. Paranın borç olarak verildiğini gösteren kayıtlar, yazılı borç belgesi ve sonradan aileye yapılmış geri ödemelerdir.

Para eşlerin ikisine birlikte verildiyse ne olur?

Para iki eşe birlikte verilmişse kişisel mal sayılması, her eşin ne kadarını karşılıksız kazandığına bağlıdır. Bağış kime yapıldıysa karşılıksız kazanma da o kişi bakımından gerçekleşir; anne veya baba parayı yalnız kendi çocuğuna vermişse para o eşin kişisel malıdır. Para örneğin ortak bir ev alınması için ikisine verilmişse kimin ne kadar karşılıksız kazandığı, paranın hangi eşin hesabına gönderildiğinden, dekontta kimin alıcı olarak göründüğünden ve gönderilirken yazılan açıklamadan anlaşılır.

Paranın aileden geldiğini kim ve nasıl ispat eder?

İspat yükü, paranın kişisel mal olduğunu ileri süren eştedir. Kanuna göre belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu ileri süren kişi bunu ispat etmekle yükümlüdür (TMK m.222). Malların aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılmasını öngören kurala edinilmiş mal karinesi denir. Karine, kanunun aksi kanıtlanıncaya kadar doğru saydığı varsayımdır.

Aileden gelen paraya dayanan iddiayı destekleyebilecek kayıtlar şunlardır:

  • Banka dekontu paranın gönderildiği tarihi, göndereni, alıcıyı ve tutarı gösterir.
  • Dekont açıklaması veya yazılı bir belge, paranın bağış olarak mı yoksa borç olarak mı verildiğini gösterir.
  • Gönderenin hesap hareketleri, paranın gönderen aile bireyinin hesabından ve birikiminden çıktığını gösterir.
  • Ödeme kayıtları, paranın alıcı eşin hesabından satıcıya veya bankaya aktarıldığını gösterir.
  • Tapu kaydı, araç satış sözleşmesi veya kredi belgesi, malın hangi tarihte ve hangi bedelle alındığını gösterir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024 yılında verdiği iki kararda, kişisel mal savunmasının yalnız soyut tanık beyanlarıyla ispatlanamayacağını kabul etmiştir. 25.04.2024 tarihli kararda (E. 2023/7543, K. 2024/2917) evlilik içinde alınan bir traktörün, 16.05.2024 tarihli kararda (E. 2023/8218, K. 2024/3549) ise miras yoluyla geldiği savunulan bir taşınmaz payının kişisel mal sayılmasını, dosyada somut ve inandırıcı başka delil bulunmadığı için hatalı bulmuştur. Bu kararlar para değil traktör ve taşınmaz payı hakkındadır; ancak ispat yükünü belirleyen kanun hükmü, paranın aileden geldiği ileri sürüldüğünde de aynıdır.

Aileden gelen parayla alınan ev veya araba kimin malı olur?

Malın bedeli tamamen aileden bağış olarak gelen parayla ödenmişse mal da kişisel mal olur. Kanun kişisel malların yerine geçen değerleri de kişisel mal sayar (TMK m.220). Örneğin babasının bağışladığı parayla, başka bir ödeme yapmadan kendi adına araba alan eşin arabası kişisel maldır. Bunun için paranın bu alımda kullanıldığı ödeme kayıtlarıyla gösterilmelidir.

Bedelin bir kısmı aile parasından, kalanı maaş veya krediyle ödenmişse mal iki ayrı kaynaktan karşılanmış olur. Kanuna göre bir mal grubundan diğer gruptaki malın edinilmesine katkı yapılmışsa, malın değeri artsa da azalsa da denkleştirme katkı oranına ve malın tasfiye anındaki değerine göre yapılır (TMK m.230). Tasfiye, mal rejimi sona erdikten sonra eşlerin alacaklarının hesaplanmasıdır. Denkleştirme ise kişisel kaynaktan gelen katkının boşanmada mal paylaşımı hesabında edinilmiş mallardan ayrılmasını sağlayan hesap işlemidir.

Örneğin bir eşin 2.000.000 TL’ye aldığı evin 500.000 TL’si babasının bağışladığı paradan, kalan 1.500.000 TL’si maaş birikimi ve krediden ödenmiş olsun. Aile parasının katkı oranı yüzde 25’tir. Tasfiye sırasında evin değeri 6.000.000 TL olarak belirlenirse, katkı oranına düşen 1.500.000 TL kişisel kaynaktan gelen pay olarak ayrılır. Kalan 4.500.000 TL edinilmiş mal hesabında değerlendirilir; evin kredi borcu varsa bu borç da hesaba katılır.

Ev veya araba tasfiyeden önce elden çıkarılmışsa denkleştirme hakkaniyete göre yapılır (TMK m.230). Hakkaniyet, hâkimin somut olayın bütün koşullarını gözeterek adil sonucu belirlemesidir.

Aileden gelen para diğer eşin malına harcanırsa ne istenebilir?

Kural olarak paranın kendisi değil, değer artış payı istenir. Kanuna göre bir eş, diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almadan katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışından katkısı oranında alacak hakkına sahip olur (TMK m.227). Bu alacak mal paylaşımı davası içinde istenir.

Diğer eş katkının kendisine bağış olarak yapıldığını ileri sürerse bunu ispat etmesi gerekir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21.12.2021 tarihli kararında (E. 2018/8-990, K. 2021/1728), eşler arasındaki bir devirde bağışın kabulü için bağış amacını taşıyan davranış ve iradenin duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta olması gerektiğini belirtmiştir.

Anne veya babadan satış yoluyla gelen ev kişisel mal sayılır mı?

Kural olarak hayır. Tapuda satış olarak görünen devirle gelen mal, aksi ispatlanmadıkça edinilmiş mal sayılır. Bunun dayanağı edinilmiş mal karinesidir (TMK m.222). Devrin aslında bağış olduğunu ileri süren eşin, bedelin ödenmediğini ve devrin karşılıksız yapıldığını ispatlaması gerekir.

Yargıtay’ın daha önceki bir kararında farklı bir yaklaşım vardı. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 14.03.2017 tarihli kararında (E. 2016/2236, K. 2017/3533) anne veya babadan gelen malı, tapuda satış gösterilse bile fiilî karineyle bağış saymış ve satışın gerçek olduğunu ispat yükünü diğer eşe vermiştir. Fiilî karine, kanunda yazılı olmayan ve hayatın olağan akışından çıkarılan varsayımdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ise 13.06.2022 tarihli kararında (E. 2022/3443, K. 2022/5629), erkeğin annesi adına kayıtlıyken satış yoluyla erkeğe geçen taşınmazları kanuni karine gereği edinilmiş mal saymış ve aksini ispat yükünü erkeğe yüklemiştir. Ayşenur Caner’in 2025 yılında İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan makalesinde de Yargıtay’ın güncel kararlarında akrabalar arası satışlarda fiilî karine yerine kanuni karineyi uyguladığı belirtilmektedir.

Kişisel mal savunmasına ilişkin Yargıtay kararları

“…Aksi ispatlandığı takdirde söz konusu mal, kişisel mal olarak değerlendirilir ve tasfiyeye girmez. Kişisel mal mülkiyeti veya kaynağının evlilik tarihinden önceye dayandığı iddiasında ispat yükü, bunu iddia eden eşe aittir. Belirtmek gerekir ki; kişisel mal savunması tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir.…”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/618, K. 2025/646, T. 22.10.2025

“…Aynı maddenin 4. bendine göre de, kişisel malların yerine geçen değerler de kişisel mal sayılır (ikame kuralı). Bu kanuni düzenlemelere göre, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malın satışından elde edilen gelir de kişisel mal sayılır.…”

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2016/13869, K. 2018/10165, T. 28.03.2018

Sıkça Sorulan Sorular

Paranın hangi hesapta tutulduğu, Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesinde kişisel mal ölçütü olarak sayılmaz; ölçüt paranın karşılıksız kazanılıp kazanılmadığıdır. Maaşla aynı hesaptan yapılan bir harcamada aileden gelen tutar hesap hareketleriyle ayrılamıyorsa, harcanan paranın kişisel mal olduğu ispatlanamaz ve Kanun’un 222. maddesindeki edinilmiş mal karinesi uygulanır.

Hayır, faiz kural olarak edinilmiş mal sayılır. Türk Medeni Kanunu’nun 219. maddesi kişisel malların gelirlerini edinilmiş mallar arasında sayar; bu yüzden bağışlanan paranın kendisi kişisel mal olarak kalırken mal rejimi sürerken işleyen faiz paylaşım hesabına girer. Eşinizle yaptığınız mal rejimi sözleşmesinde kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara katılmayacağı kararlaştırılmışsa faiz de hesaba girmez (TMK m.221).

Evet. Türk Medeni Kanunu’nun 230. maddesine göre edinilmiş mallara ilişkin bir borç eşin kişisel mallarından ödenmişse tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir. Ev evlilik içinde maaş ve krediyle alınmış bir edinilmiş malsa, babanızın bağışladığı parayla kapattığınız borç bu yolla edinilmiş mallardan ayrılır; bunun için paranın bağış olduğunu ve doğrudan kredi borcunun kapatılmasında kullanıldığını banka kayıtlarıyla göstermeniz gerekir.

Türk Medeni Kanunu’nun 227. maddesine göre eşinize ait malın iyileştirilmesine karşılıksız katkıda bulunduysanız tasfiyede değer artış payı isteyebilirsiniz. Evin değeri artmışsa alacak, katkı oranınıza ve evin tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; değer düşmüşse katkınızın başlangıçtaki değeri esas alınır. Tadilat bedelinin aileden gelen paradan ödendiğini dekont ve fatura gibi kayıtlarla göstermeniz gerekir.

Girmez. Türk Medeni Kanunu’nun 225. maddesine göre mahkeme boşanmaya karar verirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer ve bu tarihten sonra edinilen değerler tasfiye hesabına alınmaz. Paranın dava tarihinden sonra hesabınıza geçtiği dekontla gösterilmelidir; para dava tarihinden önce gelmişse kişisel mal sayılıp sayılmayacağı bağış ve ispat kurallarına göre belirlenir.

Mal ayrılığında katılma alacağı doğmaz ve Türk Medeni Kanunu’nun 242. maddesine göre her eş kendi malvarlığı üzerindeki yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını korur; bu yüzden paranın kişisel mal olup olmadığı tartışılmaz. Bir malın size ait olduğu tartışılırsa ispat yine bunu ileri süren eşe düşer ve kime ait olduğu ispatlanamayan mal iki eşin paylı mülkiyetinde sayılır (TMK m.243 ve m.245). Bu nedenle aileden gelen paranın kendi hesabınıza geçtiğini gösteren kayıtları bu rejimde de saklamanız gerekir.

Avukat Görüşü

Bir malın aileden gelen parayla alındığı ve bu yüzden kişisel mal olduğu ileri sürülecekse, dosya paranın aileden çıkışından malın alınmasına kadar kesintisiz bir zaman çizelgesiyle hazırlanmalıdır. Çizelgede gönderim tarihi ve tutarı, paranın hangi hesaba girdiği, bu hesaptan hangi tarihte kime ödendiği ve malın tapu ya da satış tarihi yan yana gösterilir. Gönderim ile alım arasında başka harcamalar yapılmışsa paranın hangi kısmının alıma gittiği hesap dökümüyle ayrıca gösterilmelidir.

Talebin türü de baştan belirlenmelidir. Aile parası eşin kendi adına aldığı malda kullanıldıysa kişisel kaynaktan gelen payın ayrılması, diğer eşin adına kayıtlı malda kullanıldıysa değer artış payı istenir. Paranın bağış mı borç mu olduğu tartışmalıysa gönderen aile bireyleriyle o tarihteki yazışmalar ve geri ödeme kayıtları da dosyaya eklenmelidir.

Bilgilendirme Notu

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun hükümleri 14.10.2026 tarihli hâliyle anlatılmıştır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.

Yukarı Çık