Hayır. İlgili kanun ve uygulama yönetmeliği, korunan kişinin şikâyetten vazgeçmesine zorlama hapsini kaldıran veya infazını durduran bir sonuç bağlamaz. 6284 sayılı Kanun’un 13. maddesi zorlama hapsini korunan kişinin şikâyetine değil, tedbir kararının gereklerine aykırı davranılmasına bağlar ve kararın Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirileceğini söyler.
İçindekiler
Uzaklaştırma kararı, Kanun’daki tedbir kararlarından biridir; Kanun bu kararın muhatabını, yani şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişiyi “şiddet uygulayan” diye adlandırır. Zorlama hapsi ise Kanun’un 13. maddesine göre tedbir kararına aykırı davranan bu kişiye ilk aykırılıkta “hâkim kararıyla üç günden on güne kadar” uygulanan hapistir.
Zorlama hapsi neden korunan kişinin şikâyetine bağlı değildir?
Kanun zorlama hapsini bir şikâyet şartına bağlamamıştır. 6284 sayılı Kanun’un 13. maddesinin birinci fıkrasına göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, “bu kararın gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur.” Maddede korunan kişinin talebi, şikâyeti veya vazgeçmesi bir şart ya da sona erme sebebi olarak sayılmaz.
Kanun’un 13. maddesinin üçüncü fıkrası, zorlama hapsine ilişkin kararların Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirileceğini düzenler. Kanun’un tamamında, korunan kişinin vazgeçmesi üzerine verilmiş bir zorlama hapsi kararının kalkacağını veya infazının duracağını öngören bir hüküm bulunmaz.
Zorlama hapsi kararı henüz verilmemişse şikâyetten vazgeçmek süreci durdurur mu?
Kanaatimizce durdurmaz, çünkü yönetmelikteki usul korunan kişinin şikâyetine bağlı tutulmamıştır. Kanun’un uygulama yönetmeliğinin 38. maddesine göre kolluk tedbirin ihlal edildiğini tespit ederse tuttuğu tutanağı Cumhuriyet başsavcılığına iletir, başsavcılık da tutanağı ivedilikle aile mahkemesine gönderir. İhlali aile mahkemesi kendisi tespit ederse başka bir işleme gerek kalmadan resen, yani kendiliğinden zorlama hapsine karar verebilir.
Zorlama hapsinin süresini hâkim, kanundaki ifadeyle “ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre” belirler. Korunan kişinin ihlalden sonra verdiği vazgeçme beyanının bu değerlendirmede nasıl ele alınacağı Kanun’da ve yönetmelikte düzenlenmemiştir.
Ceza davasında şikâyetten vazgeçmenin zorlama hapsine etkisi var mı?
Görüşümüze göre yoktur; Türk Ceza Kanunu’ndaki vazgeçme kuralı ceza davasının düşmesini düzenler ve zorlama hapsine uygulanmaz. Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre şikâyete bağlı suçlarda suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi, kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Aynı maddeye göre “Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.”
Tedbire aykırı davranış aynı zamanda suç oluşturuyorsa iki ayrı süreç işler. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2019 tarihli bir kararında, tedbir süresi içinde tedbire aykırı ve suç oluşturan bir eylem yapıldığında kanun koyucunun hem zorlama hapsini hem de ceza kanunlarına göre cezayı amaçladığını belirtmiştir. Aynı kararda Yargıtay, tedbir süresi içindeki eylem aynı zamanda suç oluşturuyorsa tedbire aykırılık hakkında karar verme görevinin aile mahkemesine, suçla ilgili yargılama görevinin ise asliye ceza veya ağır ceza mahkemesine ait olduğunu belirtmiştir.
Hakkında zorlama hapsi verilen kişi karara nasıl itiraz eder?
Zorlama hapsi kararına karşı yol itirazdır ve süresi iki haftadır. Kanun’un 9. maddesi, Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim, yani yüze karşı bildirim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebileceğini düzenler. Uygulama yönetmeliğinin 34. maddesi, tedbir kararlarına aykırılık dolayısıyla verilen zorlama hapsi kararlarını da bu itirazın kapsamında açıkça sayar.
Yönetmeliğin 34. maddesinin altıncı fıkrası, tedbir kararlarına itirazdaki dosya gönderme usulünün zorlama hapsi itirazında da uygulanacağını düzenler. Bu usulde dosya, o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesi varsa kararı veren daireyi numara olarak izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye gönderilir. Tek aile mahkemesi varsa dosya asliye hukuk mahkemesine, aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkimi aynı kişiyse en yakın asliye hukuk mahkemesine gider. Yönetmeliğe göre itiraz duruşma yapılmadan incelenir, hâkim gerekli görürse ilgilileri dinleyebilir. İtirazı inceleyen mahkeme, yani itiraz mercii, Kanun’un 9. maddesine göre kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir. Kanun’da ve yönetmelikte itirazın zorlama hapsinin infazını durduracağına ilişkin bir hüküm yer almaz.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesine göre kanun yararına bozma yolunda Adalet Bakanlığı, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen karar veya hükmün bozulmasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla ister; Yargıtay’ın ceza dairesi “ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.” Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021 tarihli bir kararında, aile mahkemesinin hukuk mahkemesi olduğunu ve zorlama hapsi kararına yapılan itirazın reddine ilişkin kararın bu yolla bozulamayacağını kabul ederek bozma talebini reddetmiştir.
Korunan kişi tedbirin kaldırılmasını isterse ne olur?
Korunan kişi şikâyetten vazgeçmek yerine tedbirin kaldırılmasını isteyebilir; ancak bu talep de tedbiri veren hâkimin kararını gerektirir. Kanun’un 8. maddesinin ikinci fıkrasına göre “şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde, resen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine” tedbirlerin kaldırılmasına da karar verilebilir. Uygulama yönetmeliğinin 30. maddesi ise kaldırmayı şiddet veya şiddet uygulama tehlikesinin ortadan kalktığının anlaşılması hâline bağlar. Kaldırma kararı verilene veya süresi dolana kadar uzaklaştırma kararı yürürlükte kalır.
Tedbirin kaldırılmasının, kaldırmadan önceki bir ihlal için verilmiş zorlama hapsini etkileyip etkilemeyeceği Kanun’da düzenlenmemiştir. Görüşümüze göre kaldırma kararı tedbiri ileriye dönük olarak sona erdirir; geçmişteki aykırılık için verilmiş zorlama hapsi kararı, itirazla kaldırılmadıkça varlığını korur.
Zorlama hapsine ilişkin Yargıtay kararları
“…Bu düzenlemeler ve kanunun konuluş amacı ile yukarıda hukuksal değerlendirme kısmında yapılan açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; kanun koyucunun, tedbir süresi içerisinde tedbire aykırı eylemde bulunulması ve bu eylemin aynı zamanda suç teşkil etmesi halinde, ilgilinin hem bu kanun uyarınca zorlama hapsine tabi tutulmasını hem de ceza kanunları uyarınca suçuna uyan cezaya mahkum edilmesini amaçladığı sonucuna ulaşılmaktadır.…”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2019/1292, K. 2019/6765, T. 11.04.2019
Sıkça Sorulan Sorular
Yönetmeliğe göre verilemez. 6284 sayılı Kanun’un uygulama yönetmeliğinin 38. maddesine göre zorlama hapsine karar verilebilmesi için, aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtarını içeren tedbir kararının şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilmiş olması gerekir. Kanun’un 10. maddesine göre ise tefhim veya tebliğ edilmemesi tedbir kararının uygulanmasına engel değildir; kanaatimizce bu hüküm tedbirin yürürlüğünü, yönetmelik hükmü ise zorlama hapsine karar verilmesini düzenler.
6284 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre tedbire aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır. Hâkim süreyi ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre belirler; zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.
Yararlanamaz. 6284 sayılı Kanun’un uygulama yönetmeliğinin 38. maddesine göre zorlama hapsi kararlarında koşullu salıverilme, yani sürenin bir kısmı dolunca şartlı serbest bırakılma hükümleri uygulanmaz. Aynı hükme göre bu kararlar tekerrüre, yani suçun tekrarına bağlanan ağırlaştırıcı hükümlere esas alınmaz.
Kanaatimizce verilmez, çünkü 6284 sayılı Kanun’un 13. maddesi zorlama hapsini kişinin tedbir kararının gereklerine “aykırı hareket etmesi hâlinde” öngörür ve süresi dolan tedbirin gerekleri de sona erer.
Avukat Görüşü
Zorlama hapsi kararı tebliğ edildiğinde ilk iş, tefhim veya tebliğ tarihini belgeyle tespit edip iki haftalık itiraz süresinin son gününü hesaplamaktır. İtirazda tedbir kararının ihtarla birlikte tebliğ edilip edilmediği, ihlal olarak gösterilen davranışın kararın hangi yasağına aykırı sayıldığı ve kolluk tutanağındaki tarih ile yer bilgisi ayrı ayrı incelenmelidir. Pratik öneri olarak korunan kişi tedbiri artık istemiyorsa “şikâyetçi değilim” beyanıyla yetinmemeli, tedbir kararını veren makama tedbirin kaldırılması için başvurmalıdır. Kanaatimizce Kanun’un 13. maddesi korunan kişinin rızasını aykırılığı ortadan kaldıran bir sebep olarak saymadığından, kaldırma kararı çıkana kadar tedbirin yasakladığı temas kurulmamalıdır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri 17.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiş, uygulama yönetmeliği hükümleri ise Resmî Gazete’de yayımlanan ilk metnine göre anlatılmıştır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
