Uzaklaştırma kararı nasıl alınır? Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişi; aile mahkemesine, polis ya da jandarmaya, Cumhuriyet başsavcılığına, valilik veya kaymakamlığa başvurabilir. Acil durumda en yakın kolluk birimi bazı tedbirleri derhâl alabilir; evden uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi önleyici tedbirler aile hâkiminin onayına sunulur. Başvuru için boşanma davası açılması, tarafların evli olması veya mutlaka darp raporu bulunması gerekmez.
İçindekiler
Günlük dilde “uzaklaştırma kararı” denilse de 6284 sayılı Kanun tek bir yasaktan ibaret değildir. Ortak konutun korunan kişiye tahsisi, yaklaşmama, telefon ve sosyal medya üzerinden rahatsız etmeme, silahların teslimi, çocukla kişisel ilişkinin sınırlanması, geçici koruma, adres gizliliği ve tedbir nafakası gibi önlemler aynı dosyada birlikte değerlendirilebilir. Etkili bir başvuru, yalnız “uzaklaştırma istiyorum” demek yerine tehlikenin nerede ve nasıl ortaya çıktığını açıklamalı ve riske uygun tedbirleri ayrı ayrı göstermelidir.
Uzaklaştırma kararı kimi korur?
Uzaklaştırma kararı, şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişinin ortak yaşam alanından çıkarılmasını ve gerektiğinde korunan kişinin bulunduğu yerlere yaklaşmasının yasaklanmasını sağlayan geçici bir hukuki korumadır. Kararın amacı geçmişteki davranışı cezalandırmak değil, devam eden ya da ortaya çıkması muhtemel tehlikeyi önlemektir.
Hukuki dayanak, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ve bu Kanunun Uygulama Yönetmeliğidir. Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korumayı amaçlar. Koruma yalnız evli kadınlara özgü değildir. Kanaatimizce eski eş, fiilen ayrı yaşayan eş, nişanlı, eski sevgili, aynı evde yaşayan aile bireyi veya aralarında aile bağı bulunmayan ısrarlı takip mağduru da olayın koşullarına göre Kanundan yararlanabilir.
6284 kapsamındaki şiddet; yalnız darp, yaralama veya fiziksel saldırı değildir. Tehdit, hakaret, aşağılama, ekonomik kaynaklara erişimi engelleme, cinsel zorlama, eve kilitleme, sürekli takip etme, işyerinde bekleme, konum izleme, sahte hesaplardan mesaj gönderme ve iletişim yoluyla baskı kurma da hukuki değerlendirmeye konu olabilir. Davranışın mutlaka tamamlanmış bir zarar doğurması aranmaz; ciddi ve somut bir şiddet tehlikesi de tedbir alınmasını gerektirebilir.
Evden uzaklaştırma ile yaklaşmama kararı aynı şey midir?
Hayır. Evden uzaklaştırma, şiddet uygulayanın korunan kişiyle birlikte yaşadığı müşterek konuttan çıkarılması ve konutun geçici olarak korunan kişiye tahsis edilmesidir. Yaklaşmama kararı ise şiddet uygulayanın korunan kişinin kendisine, konutuna, işyerine, okuluna veya bulunabileceği diğer yerlere yaklaşmamasını ifade eder.
Hâkim bu tedbirlerden birine veya birkaçına birlikte karar verebilir. Yalnız ortak konuttan çıkarma kararı, kişinin apartman önünde beklemesini veya işyerine gitmesini yasaklamaz; bunun için yaklaşmama tedbiri de ayrıca istenmelidir. Buna karşılık taraflar zaten ayrı yaşıyorsa evden uzaklaştırma yerine yaklaşmama ve iletişim yasağı daha işlevsel olabilir.
Uzaklaştırma kararı hangi şartlarda alınabilir?
Temel şart, 6284 sayılı Kanun anlamında şiddetin veya şiddet uygulanma tehlikesinin bulunmasıdır. Fiziksel saldırının gerçekleşmiş olması, ceza soruşturması açılması, mahkûmiyet kararı verilmesi ya da sağlık raporu alınması zorunlu ön koşul değildir. Bununla birlikte talebin olaylardan tamamen kopuk ve soyut bırakılmaması; tehlikenin kaynağının, taraflar arasındaki ilişkinin ve son olayların anlaşılır biçimde açıklanması gerekir.
Hâkim, koruma mekanizmasının hızını ortadan kaldıracak ölçüde ağır bir ispat arayışıyla kararı geciktiremez. Ancak özellikle başkası hakkında konuttan çıkarma, çocukla temasın sınırlanması veya uzun süreli yaklaşmama yasağı gibi önleyici tedbirler kurulurken olayın niteliği, riskin güncelliği ve tedbirin ölçüsü değerlendirilir. Dolayısıyla “hiçbir delile gerek yoktur” cümlesini, her talebin otomatik kabul edileceği şeklinde anlamak doğru değildir.
Fiziksel şiddet olmadan uzaklaştırma kararı verilebilir mi?
Evet. Psikolojik, sözlü, ekonomik, cinsel veya dijital şiddet ile tek taraflı ısrarlı takip de tedbir sebebi olabilir. Örneğin tekrarlanan ölüm tehdidi, evin önünde bekleme, çocuğun okul çıkışını takip etme, sürekli farklı numaralardan arama, sosyal medya üzerinden konum paylaşarak korkutma veya kişinin parasına ve belgelerine el koyma olayın bütününe göre şiddet tehlikesini gösterebilir.
Fiziksel iz bulunmaması başvurunun önemsiz olduğu anlamına gelmez. Yine de mesajların bütünü, arama kayıtları, önceki kolluk başvuruları, tanıklar ve tarih bilgileri korunmalıdır. “Kadının beyanı esastır” diye bir kanun hükmü bulunmaz; koruma tedbirinde başvuranın anlatımına verilen ağırlık, Kanunun koruyucu tedbir için delil veya belge aramaması ve önleyici tedbir kararının geciktirilmeksizin verilmesini öngörmesiyle ilişkilidir.
Şiddet tehlikesinin güncel olması gerekir mi?
Tedbir gelecekteki riski önlemeye yöneldiği için olayların güncelliği değerlendirmeye girer; ancak değerlendirme yalnız son birkaç saatteki davranışlarla sınırlı değildir. Daha eski şiddet olayları, yeni tehditler, ayrılık sonrasındaki ısrarlı takip, silaha erişim, tedbir ihlalleri ve şiddetin giderek ağırlaşması birlikte değerlendirilebilir. Aradan zaman geçmiş olması her durumda tehlikenin bittiğini göstermez.
Başvuruda eski olaylarla yeni risk arasındaki bağ kurulmalıdır. Örneğin aylar önceki darp olayı tek başına yazılmak yerine, sonrasında devam eden mesajlar, eve gelme girişimleri veya ortak tanıklar açıklanmalıdır. Gerçek tehlike sona ermişse tedbir kaldırılabilir; devam ediyorsa önceki olaylar risk değerlendirmesinin parçası olur.
Uzaklaştırma kararı için nereye başvurulur?
Uzaklaştırma talebi en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek aile mahkemesine, polis merkezine veya jandarma karakoluna yöneltilebilir. Ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına, valilik veya kaymakamlığa, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne ya da Şiddet Önleme ve İzleme Merkezine başvurulabilir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının güncel yönlendirme sayfası 112 Acil Çağrı Merkezi, ALO 183, KADES ve diğer başvuru kanallarını da göstermektedir.
Kanuna göre tedbir kararları “en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer” hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir. Başvuru, korunan kişinin yerleşim yerindeki mahkemeyle sınırlı değildir. Kişi güvenli bir şehre veya ilçeye gitmişse bulunduğu yerdeki makamlara başvurabilir. Başvuruyu alan merci, kendi görev alanındaki işlemleri yapmalı ve gerekli diğer tedbirler için yetkili makamı gecikmeksizin haberdar etmelidir.
Acil tehlikede ilk olarak ne yapılmalıdır?
Can güvenliğine yönelik yakın tehlike varsa öncelik dilekçe hazırlamak değil güvenli yere geçmek ve 112 üzerinden kolluğa ulaşmaktır. KADES kullanan kişiler uygulama üzerinden acil ihbarda bulunabilir. Yaralanma varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalı; mümkünse olay yeri, saldırı aracı ve görünür yaralar değiştirilmeden kayıt altına alınmalıdır. Darp raporunun nereden ve nasıl alınacağı konusunda darp raporu rehberi yol gösterici olabilir.
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri; müşterek konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama, tehdit ve aşağılayıcı davranışlarda bulunmama ile belirli yakınlara ve tanıklara yaklaşmama tedbirlerini alabilir. Bu önleyici tedbirler, evrakın en geç izleyen ilk iş günü aile hâkiminin onayına sunulmasını gerektirir; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbir kendiliğinden kalkar. Barınma yeri sağlama ve geçici koruma gibi bazı koruyucu tedbirlerde mülkî amir onayı için farklı süre uygulanır.
Başvuruyu yalnız mağdur mu yapabilir?
Hayır. Şiddet veya şiddet tehlikesini gören herkes ihbarda bulunabilir. Komşu, akraba, öğretmen, doktor veya başka bir kişi durumu resmî makamlara bildirebilir. Uygulama Yönetmeliğine göre şiddet veya şiddete uğrama tehlikesinden haberdar olan kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları durumu derhâl şikâyet mercilerine bildirmek zorundadır.
Tedbir kararı ilgilinin talebi yanında Bakanlık, kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine de verilebilir; mevzuatın izin verdiği durumlarda resen değerlendirme yapılabilir. Üçüncü kişinin ihbarı koruma sürecini başlatabilir; ancak aile konutu şerhi gibi bazı koruyucu tedbirler korunan kişinin talebine, kimlik bilgilerinin değiştirilmesi ise ilgilinin aydınlatılmış rızasına bağlıdır.
Uzaklaştırma talebi adım adım nasıl hazırlanır?
Başvuru yazılı dilekçeyle yapılabileceği gibi kolluğa sözlü anlatımda bulunulması hâlinde beyanın tutanağa geçirilmesi de mümkündür. Yazılı başvuru, olayların sırasını ve istenen tedbirleri açıkça gösteren bir kayıt oluşturur; dilekçede uzunluk yerine güvenlik riskinin doğru tarif edilmesi gözetilmelidir.
Dilekçede hangi bilgiler bulunmalıdır?
Dilekçede mümkün olduğunca şu bilgiler yer almalıdır:
- Başvuranın kimliği ve güvenli tebligat yöntemi,
- Aleyhine tedbir istenen kişinin bilinen kimlik ve adres bilgileri,
- Taraflar arasındaki evlilik, ayrılık, akrabalık, birliktelik veya takip ilişkisinin niteliği,
- Şiddet olaylarının tarih, yer, davranış ve mümkünse tanık bazında kronolojisi,
- En son olayın ve mevcut tehlikenin neden acil olduğunun açıklanması,
- Çocukların olaydan etkilenip etkilenmediği,
- Şiddet uygulayanın silahı, madde bağımlılığı, daha önceki tehditleri veya tedbir ihlalleri gibi risk göstergeleri,
- Talep edilen tedbirlerin her birinin açıkça yazılması,
- Varsa mesaj, fotoğraf, sağlık kaydı, tutanak, dosya numarası ve tanık bilgileri,
- Gerekliyse adres ve kimlik bilgilerinin gizlenmesi talebi.
Olay anlatımında “sürekli şiddet uyguluyor” gibi genel bir cümleyle yetinmek yerine, mümkün olan olaylar somutlaştırılmalıdır. “12 Ağustos günü saat 22.30 civarında konutun önüne gelerek şu içerikte tehditte bulundu; aynı gece üç farklı numaradan aradı; ertesi gün çocuğun okulunda bekledi” biçimindeki kronoloji, tehlikenin yapısını görünür kılar.
Hangi tedbirler açıkça istenmelidir?
Başvuru, yalnız evden uzaklaştırma sözcüğüne sıkıştırılmamalıdır. Olayın niteliğine göre şu önlemler ayrı ayrı talep edilebilir:
- Müşterek konuttan derhâl uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi,
- Korunan kişiye, konuta, işyerine, okula ve düzenli bulunulan diğer yerlere yaklaşmama,
- Telefon, mesaj, e-posta, sosyal medya, ortak tanıdıklar veya başka yollarla rahatsız etmeme,
- Tehdit, hakaret, aşağılama ve küçük düşürücü davranışlarda bulunmama,
- Korunan kişinin yakınlarına, olay tanıklarına ve gerekirse çocuklara yaklaşmama,
- Silahların kolluğa, kamu görevi nedeniyle taşınan silahın kuruma teslimi,
- Eşyalara zarar vermeme,
- Çocukla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulması, sınırlandırılması veya tehlike ağırsa kaldırılması,
- Tedbir nafakası,
- Kişisel eşya ve belgelerin kolluk eşliğinde teslimi,
- Adres, kimlik ve diğer güvenlik bilgilerinin gizli tutulması,
- Hayati tehlike varsa geçici koruma ve güvenli barınma.
Mahkeme talepte yazmayan uygun bir tedbiri de değerlendirebilir. Buna rağmen istenen her tedbirin ayrı ayrı yazılması, gerekli bir tedbirin kararda yer almaması ihtimalini azaltır. Çocuk bakımından istenecek yaklaşmama veya görüşme sınırlaması, mevcut velayet ve kişisel ilişki kararlarıyla birlikte ele alınmalıdır; başvuruda daha önce verilmiş çocukla kişisel ilişki kurma kararının tarihi ve içeriği belirtilmelidir.
Uzaklaştırma kararı için delil gerekir mi?
Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı da geciktirilmeksizin verilmelidir. Bu kural, acil korumanın klasik bir dava gibi uzun ispat sürecine bağlanmamasını sağlar. Ancak mevzuattaki bu kolaylaştırma, mevcut delillerin saklanmaması veya olayların belirsiz anlatılması gerektiği anlamına gelmez.
Evden uzaklaştırma ve yaklaşmama, şiddet uygulayan hakkında kurulan önleyici tedbirlerdir. Hâkim, Kanunun koruma amacını tehlikeye sokacak bir gecikmeye yol açmadan başvurudaki olguları ve risk göstergelerini değerlendirir. Karşı tarafın itirazı üzerine ise olayın iki yönü, sunulan belgeler ve tedbirin ölçülülüğü daha ayrıntılı incelenebilir.
Hangi deliller kullanılabilir?
Somut olaya göre şu kayıtlar başvuruyu destekleyebilir:
- Hastane ve adli muayene kayıtları,
- Darp raporu ve yaralanma fotoğrafları,
- Polis veya jandarma tutanakları ile 112 çağrı kayıtları,
- WhatsApp, SMS, e-posta ve sosyal medya mesajları,
- Arama geçmişi, sesli mesajlar ve engellenen hesap kayıtları,
- Apartman, işyeri veya çevre güvenlik kamerası görüntüleri,
- Olayı doğrudan gören ya da duyan tanıklar,
- Önceki tedbir, ihlal, boşanma veya ceza dosyalarının numaraları,
- Silah bulundurma, takip, konum paylaşma veya malvarlığına zarar verme olgularını gösteren belgeler,
- Çocuğun okul, sağlık veya psikososyal destek kayıtları.
Başvuru anında bütün deliller hazır değilse bu durum acil koruma talebini engellemez. Erişilebilen kayıtlar sunulmalı; kamera görüntüsü gibi silinme ihtimali bulunan delillerin bulunduğu yer ve zaman açıkça belirtilmelidir.
Dijital deliller nasıl korunmalıdır?
Ekran görüntüsü alınırken yalnız tehdit cümlesi değil, hesabın veya numaranın görünmesi, tarih-saat bilgisi ve konuşmanın anlamlı bütünlüğü korunmalıdır. Sosyal medya paylaşımında profil bağlantısı, kullanıcı adı ve erişim tarihi kaydedilmelidir. Mesajın sonradan silinme ihtimali varsa cihazdaki asıl kayıt korunmalı; mümkünse yedek alınmalı ve içerik üzerinde değişiklik yapılmamalıdır.
Gizlice ses veya görüntü kaydı her durumda hukuka uygun kabul edilmez. Ani gelişen saldırıda başka türlü delil elde etme olanağı bulunup bulunmadığı ile özel hayat ve haberleşme hakları birlikte değerlendirilir. Planlı biçimde özel alanı kaydetmek veya karşı tarafın hesabına izinsiz girmek ayrıca hukuki ve cezai sorun yaratabilir. Delil elde ederken yeni bir hukuka aykırılık oluşturulmamalıdır.
Mahkeme hangi uzaklaştırma ve koruma tedbirlerine karar verebilir?
Aile hâkimi, olayın özelliğine göre bir veya birden fazla koruyucu ve önleyici tedbiri birlikte verebilir. Kanuna göre hâkim, şiddet uygulayan hakkında sayılan önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya “uygun görülecek benzer tedbirlere” karar verebilir. Bununla birlikte kararın uygulanabilir, anlaşılır ve tarafların hakları arasında riskle uyumlu olması gerekir. Kanunun 12. maddesine göre hâkim, tedbir kararlarının uygulanmasında teknik araç ve yöntemler kullanılmasına karar verebilir; ancak bu suretle kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz.
Müşterek konuttan uzaklaştırma nasıl uygulanır?
Şiddet uygulayan, korunan kişiyle birlikte yaşadığı müşterek konuttan çıkarılır ve konut geçici olarak korunan kişiye tahsis edilir. Konutun tapuda şiddet uygulayan adına kayıtlı olması veya kira sözleşmesinde yalnız onun adının bulunması tedbire engel değildir. Çünkü karar mülkiyeti devretmez; güvenlik amacıyla kullanım düzenini geçici olarak değiştirir.
Uzaklaştırılan kişinin kararın uygulanmasına direnmesi hâlinde kolluk devreye girer. Kişisel eşya ve belgelerin teslimi, talep üzerine ve kararda gösterilerek kolluk marifetiyle yapılabilir. Bu imkân, tarafların eşyayı almak bahanesiyle yeniden yüz yüze gelmesini ve yeni bir çatışma doğmasını önler.
Yönetmeliğin 19. maddesine göre uzaklaştırma tedbirinin uygulanması, şiddet uygulayanın uzaklaştırıldığı konutun kira, elektrik, su, telefon, doğalgaz ve benzeri giderlerini karşılamaya devam etmesine engel teşkil etmez. Hâkim, şiddet uygulayanın koruma kararı süresince aile konutunun kira sözleşmesini feshetmemesine ve kamu konutu tahsisinin kaldırılması yönünde talepte bulunmamasına da karar verebilir. Mülkiyet ve aile konutu üzerindeki daha kalıcı uyuşmazlıklar farklı süreçlerde çözülür; aile konutu şerhi ve tapu iptal tescil yazısı bu ayrımı ayrıntılı ele almaktadır.
Yaklaşmama ve iletişim yasağının kapsamı nasıl belirlenir?
Kararda korunan kişiye, eve, işe, okula ve gerekli görülen diğer yerlere yaklaşmama öngörülebilir. Kararın kapsadığı yerlerin ve varsa mesafenin açık yazılması, ihlalin tespitini kolaylaştırır. Tesadüfi karşılaşma ile bilerek takip etme aynı şekilde değerlendirilmez; ancak karşılaşma hâlinde tedbir yükümlüsünün teması sürdürmemesi ve uzaklaşması beklenir.
İletişim yasağı yalnız telefon aramasını kapsamaz. Mesaj, e-posta, sosyal medya, sahte hesap, hediye gönderme veya üçüncü kişiler aracılığıyla haber iletme de kararın içeriğine göre ihlal oluşturabilir. Ortak çocukla ilgili zorunlu iletişim varsa bunun güvenli bir aracı kişi, avukat veya belirlenmiş yöntem üzerinden yürütülmesi talep edilebilir.
Çocuklar hakkında hangi kararlar verilebilir?
Hâkim, çocukla daha önce kurulmuş kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlandırılmasına veya gerekli hâlde tamamen kaldırılmasına karar verebilir. Velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında geçici düzenleme yapılması da mümkündür. Ölçüt, ebeveynler arasındaki çatışmadan önce çocuğun güvenliği ve üstün yararıdır.
Uzaklaştırma kararı, mevcut velayeti her durumda kendiliğinden değiştirmez. Kişisel ilişki kararında açık bir sınırlama yoksa iki karar arasında uygulama sorunu doğabilir. Bu nedenle başvuruda mevcut aile mahkemesi kararları gösterilmeli ve çocuk tesliminin nerede, kim aracılığıyla, hangi güvenlik şartlarında yapılacağı açıklığa kavuşturulmalıdır. Uzun süreli velayet değişikliği gerekiyorsa velayetin değiştirilmesi davası ayrıca gündeme gelebilir.
Nafaka ve ekonomik koruma istenebilir mi?
Şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya geçime katkıda bulunan kişiyse ve daha önce nafakaya hükmedilmemişse hâkim, korunan kişinin yaşam düzeyini dikkate alarak talep olmasa dahi tedbir nafakasına karar verebilir. Dilekçede gelir, ihtiyaçlar, çocukların giderleri ve mevcut nafaka kararları belirtilmelidir.
Kanuna göre bu nafaka kararının bir örneği resen nafaka alacaklısının veya borçlusunun yerleşim yeri icra müdürlüğüne gönderilir; nafaka yükümlüsünün Sosyal Güvenlik Kurumu ile bağlantısı varsa nafaka, korunan kişinin başvurusu aranmaksızın aylık, maaş veya ücretinden icra müdürlüğünce tahsil edilir. Diğer nafaka türleri bakımından boşanma veya bağımsız nafaka davası ayrıca gündeme gelebilir.
Uzaklaştırma kararı ne kadar süreyle verilir?
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Bu, her kararın mutlaka altı ay olacağı anlamına gelmez; hâkim riskin ağırlığına ve olayın özelliklerine göre daha kısa süre belirleyebilir. “En çok altı ay” ilk kararın üst sınırıdır. Kanuna göre şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde “tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, bu tedbirlerin kaldırılmasına veya aynen devam etmesine karar verilebilir”; bu karar resen veya korunan kişinin, Bakanlığın ya da kolluğun talebi üzerine verilebilir.
Sürenin başlangıcı ve bitişi karar metninden takip edilmelidir; tebliğ tarihi ile kararda gösterilen başlangıç tarihi farklı olabilir. Korunan kişi, sürenin bittiğini varsayarak güvenlik planını aniden sona erdirmemeli; karar örneğini ve kolluk bildirimlerini kontrol etmelidir.
Uzaklaştırma kararı nasıl uzatılır?
Süre, ancak bu yönde verilen yeni bir kararla uzar. Tehlike sürüyorsa uzatma talebinin karar sona ermeden önce aile mahkemesine yapılması, korumada boşluk doğma ihtimalini azaltır. Dilekçede yalnız önceki kararın uzatılması istenmemeli; karar döneminde meydana gelen yeni olaylar, iletişim girişimleri, dolaylı tehditler, takip davranışları ve varsa ihlal tutanakları açıklanmalıdır.
Karar süresince açık ihlal yaşanmamış olması tehlikenin mutlaka bittiğini göstermez; tedbirin caydırıcı etkisiyle temas kurulamamış olabilir. Bununla birlikte uzatma talebi, riskin neden devam ettiğini somutlaştırmalıdır. Tarafların ayrı şehirlere taşınması, tüm temasın sona ermesi veya koşulların değişmesi hâlinde tedbirin kapsamı yeniden ölçülendirilebilir.
Karar kaldırılabilir veya değiştirilebilir mi?
Evet. Şiddet veya şiddet uygulama tehlikesinin ortadan kalktığı anlaşılırsa kararı veren merci tedbirlerin kaldırılmasına karar verebilir. Riskin niteliği değişmişse örneğin evden uzaklaştırma korunurken çocuk teslimine ilişkin yöntem değiştirilebilir ya da yaklaşmama alanı genişletilebilir.
Korunan kişinin “şikâyetimden vazgeçtim” demesi kararı kendiliğinden hükümsüz kılmaz. Tedbir, yetkili makamın yeni kararıyla kaldırılana veya süresi dolana kadar uygulanır. Tarafların barışması, aynı evde yeniden yaşamaya başlaması veya mesajlaşması da kararı kaldırmaz; bu durumda kaldırma veya değiştirme talebiyle kararı veren mahkemeye başvurulmalıdır.
Uzaklaştırma kararı nasıl uygulanır?
Kanuna göre tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi, kararın uygulanmasına engel teşkil etmez. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk biriminin verdiği tedbir kararı, şiddet uygulayana bir tutanakla derhâl tebliğ edilir. Zorlama hapsine karar verilebilmesi için ise Uygulama Yönetmeliğine göre zorlama hapsi ihtarını içeren tedbir kararının şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilmiş olması gerekir.
Karar, Bakanlığın il ve ilçe müdürlüklerine ve niteliğine göre Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa en seri vasıtalarla bildirilir. Yönetmelik uyarınca önleyici tedbirin uygulanması kolluk tarafından izlenir; kolluk, korunan kişinin bulunduğu konutu haftada en az bir kez ziyaret etmek gibi yollarla kararın yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder. Korunan kişi de kararın bir örneğini erişilebilir fakat güvenli bir yerde bulundurmalı, sorumlu kolluk birimini öğrenmeli ve her ihlali ayrı olay olarak bildirmelidir.
Uzaklaştırılan kişi eve geri gelebilir mi?
Karar devam ettiği sürece, müşterek konuttan uzaklaştırılan kişi eve kendiliğinden dönemez. Korunan kişinin daveti veya sonradan barışılması, yürürlükteki mahkeme kararını ortadan kaldırmaz. Kişisel eşya alınması gerekiyorsa kolluk eşliğinde teslim usulü kullanılmalı; taraflar güvenlik riski yaratacak biçimde yüz yüze getirilmemelidir.
Konutun maliki olmak, anahtarı bulundurmak veya faturaları ödemek de dönüş hakkı vermez. Uzaklaştırma kararı mülkiyeti değiştirmez; konutun kullanımı karar süresince korunan kişiye bırakılır. Kararın hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa çözüm karara uymamak değil, süresinde itiraz etmektir.
Adres ve kimlik bilgileri gizlenebilir mi?
Gerekli hâllerde korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri, adresleri ve güvenliği etkileyebilecek diğer verileri resmî kayıtlarda gizli tutulabilir. Tebligatlarda ŞÖNİM adresinin kullanılması ve nüfus, okul kayıtları dahil eğitim, sağlık, banka ile diğer kayıtlarda gizlilik işlemleri gündeme gelebilir.
Gizlilik talebi özellikle failin yeni adresi bilmediği, şehir değişikliği yapıldığı veya takip riskinin yüksek olduğu dosyalarda açıkça yazılmalıdır. Ancak gizlilik kararının kapsamı teknik ve kurumsal işlemler gerektirir; kişinin sosyal medya konum paylaşımı, ortak abonelikler veya yakın çevre üzerinden adresin açığa çıkması gibi pratik riskler de ayrıca yönetilmelidir.
Uzaklaştırma kararı ihlal edilirse ne yapılmalıdır?
İhlal anında güvenlik riski varsa 112 aranmalı ve olayın devam ettiği açıkça belirtilmelidir. Kolluk geldiğinde yürürlükteki karar gösterilmeli; yaklaşma, mesaj, arama, takip veya eve girme davranışının nasıl gerçekleştiği tutanağa yazdırılmalıdır. Her ihlal için tarih, saat, yer, tanık ve dijital kayıtlar ayrı ayrı korunmalıdır.
Tedbir kararına aykırılık, aile hâkimi tarafından ilk ihlalde ihlalin niteliği ve ağırlığına göre üç günden on güne kadar zorlama hapsine yol açabilir. Tekrarlanan ihlallerde süre on beş günden otuz güne kadardır; toplam zorlama hapsi altı ayı geçemez. Zorlama hapsi suç mahkûmiyeti değildir; tedbire uyulmasını sağlamaya yönelik bir yaptırımdır. Uygulama Yönetmeliğinin 38. maddesi, zorlama hapsi kararlarının tekerrüre esas olmayacağını, bu kararlarda koşullu salıverilme hükümlerinin uygulanmayacağını ve kararların adli sicil kayıtlarına işlenmeyeceğini öngörür.
İhlal aynı zamanda suç oluşturabilir mi?
Evet. Eve zorla girme, tehdit, hakaret, kasten yaralama, mala zarar verme, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma veya ısrarlı takip gibi davranışlar olayın koşullarına göre ayrıca suç oluşturabilir. Zorlama hapsi uygulanması, fiil suç oluşturuyorsa ceza soruşturması yapılmasına engel değildir.
Kolluğa yalnız “uzaklaştırmayı ihlal etti” demek yerine yapılan eylem de açıkça anlatılmalıdır. Yaralama varsa sağlık kaydı alınmalı; tehdit mesajları silinmemeli; kamera görüntülerinin korunması istenmelidir.
Zorlama hapsi otomatik uygulanır mı?
Hayır. İhlalin gerçekleşip gerçekleşmediğine aile mahkemesi karar verir. Uygulama Yönetmeliğine göre kolluk tespit tutanağını Cumhuriyet başsavcılığına, başsavcılık da aile mahkemesine gönderir; ihlalin aile mahkemesince tespit edilmesi hâlinde ise “başka bir işleme gerek kalmaksızın resen zorlama hapsine ilişkin karar verilebilir”. Kararın kapsamı, bildirim durumu, isnat edilen davranış ve deliller incelenir.
Zorlama hapsine kural olarak tedbir kararını veren mahkeme karar verir. İhlal başka bir mahkemenin yargı alanında gerçekleşmişse Uygulama Yönetmeliğinin 38. maddesine göre “kararı veren mahkemeden aynı tedbir hakkında daha önce zorlama hapsine karar verilip verilmediği hususunda bilgi istenilir” ve verilen bilgiye göre karar verilir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, ihlalin nerede gerçekleştiği tespit edilemeyen bir dosyada tedbir kararını veren mahkemeyi yetkili görmüştür (E. 2025/9926, K. 2025/16402, T. 08.12.2025).
Zorlama hapsi kişinin özgürlüğünü sınırladığı için ihlalin hangi davranışla, ne zaman ve nerede gerçekleştiği somut olarak gösterilmelidir. Belirsiz bir karşılaşma, aidiyeti gösterilemeyen bir hesap veya kapsamı açık olmayan karar farklı değerlendirmelere yol açabilir. Buna karşılık 112 kaydı, kolluk tutanağı, kamera görüntüsü ve bütünlüğü korunmuş mesajlar ihlal incelemesini güçlendirir.
Uzaklaştırma kararına nasıl itiraz edilir?
6284 sayılı Kanun kapsamındaki kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. Bu süre, hakkında tedbir verilen kişi için de, talebi reddedilen veya kısmen kabul edilen korunan kişi için de işler. Kanunda ve Uygulama Yönetmeliğinde itirazın tedbirin uygulanmasını durduracağına ilişkin bir hüküm yer almaz.
Kanuna göre hâkim tarafından verilen tedbir kararlarına itiraz üzerine dosya, “o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde aile mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde asliye hukuk mahkemesine, aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin aynı hâkim olması hâlinde ise en yakın asliye hukuk mahkemesine gecikmeksizin gönderilir”. Yönetmelikte itiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verileceği düzenlenmiştir; hâkim gerekli görürse ilgilileri dinleyebilir. Kararın bir hafta içinde verilmesi öngörülür ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.
Hakkında uzaklaştırma kararı verilen kişi itirazda neyi açıklamalıdır?
İtiraz, yalnız “iddialar gerçek dışıdır” cümlesine dayanmamalıdır. Olayların tarih sırası, tarafların fiilen ayrı yaşayıp yaşamadığı, başvuruda ileri sürülen mesaj veya görüşmelerin bağlamı, tedbirin iş ve çocuk ilişkisine etkisi, mevcut mahkeme kararları ve ölçüsüz olduğu düşünülen hükümler somut belgelerle açıklanmalıdır.
İtiraz merciinin, sonucu etkileyebilecek esaslı iddiaları ve delilleri karşılaması gerekir. Bununla birlikte itiraz dilekçesinde korunan kişiyi hedef alan yeni tehditler, baskı veya dolaylı iletişim kurulması hem ayrı bir ihlal hem de riskin devamını gösteren olgu olabilir.
Korunan kişi eksik veya kısa süreli karara itiraz edebilir mi?
Evet. Talebin tamamen reddedilmesi yanında, gerekli bir tedbirin verilmemesi, çocuk veya işyeri bakımından korumanın eksik kalması ya da sürenin tehlikeyle uyumsuz derecede kısa belirlenmesi de itiraza konu edilebilir. İtirazda eksikliğin güvenlik bakımından hangi somut sonucu doğurduğu açıklanmalıdır.
Örneğin yalnız evden uzaklaştırma verilmiş ancak işyerine yaklaşmama ve iletişim yasağı kurulmamışsa, failin işyerinde beklediği veya farklı hesaplardan mesaj gönderdiği olguları gösterilmelidir. Amaç mümkün olan en geniş yasağı istemek değil, belirlenen risklere karşı etkili ve ölçülü koruma sağlamaktır.
Uzaklaştırma kararının hukuki sonuçları nelerdir?
Karar, şiddet uygulayanın belirli yerlere girmesini ve belirli davranışlarda bulunmasını geçici olarak yasaklar; kolluğa izleme ve uygulama görevi verir. Müşterek konut korunan kişiye tahsis edilebilir, iletişim yolları sınırlandırılabilir, silah teslimi sağlanabilir ve çocukla temas yeniden düzenlenebilir. İhlal hâlinde zorlama hapsi ve eylem ayrıca suçsa ceza soruşturması gündeme gelir.
Buna karşılık tedbir kararı; tapu mülkiyetini değiştirmez, tarafları boşamaz, velayeti kesin olarak çözmez ve hakkında tedbir verilen kişinin bir suçu işlediğini kesin hükümle tespit etmez. Koruma dosyasının amacı tehlikeyi hızla yönetmektir. Kalıcı medeni hukuk ve ceza hukuku sonuçları, kendi usullerine tabi ayrı yargılamalarda belirlenir.
Uzaklaştırma kararı adli sicile işler mi?
Tedbir kararının kendisi ceza mahkûmiyeti değildir ve adli sicil kaydı oluşturmaz. Zorlama hapsi de Uygulama Yönetmeliğine göre adli sicile işlenmez. Ancak tedbire konu davranış aynı zamanda suçsa savcılık soruşturması ve ceza davası farklı sonuç doğurabilir.
Karar, ilgili kolluk ve yargı sistemlerinde uygulanması için kayıt altına alınır. Sonraki risk değerlendirmesinde önceki tedbir ve ihlaller dikkate alınabilir. “Adli sicile işlemez” ifadesi, kararın yok sayılabileceği veya hiçbir resmî kaydının bulunmadığı anlamına gelmez.
Uzaklaştırma kararı işe veya kamu görevine engel olur mu?
Tek başına tedbir kararı genel bir meslekten çıkarma ya da çalışma yasağı doğurmaz. Ancak işyeri korunan kişinin işyerine yakınsa yaklaşmama kararının fiilî etkisi olabilir. Silah taşıyan kamu görevlisi hakkında görev silahının kurumuna teslimine karar verilmesi de çalışma düzeni bakımından sonuç yaratabilir.
Tedbirin iş ve kamu görevi üzerindeki etkisi, güvenlik ihtiyacını ortadan kaldırmaz; fakat kararın uygulanabilir şekilde kurulması gerekir. İtiraz veya değişiklik talebinde alternatif görev yeri, vardiya, giriş güzergâhı veya teslim usulü gibi somut çözümler açıklanabilir.
Uzaklaştırma kararı boşanma ve ceza sürecini nasıl etkiler?
6284 başvurusu boşanma davasından ve ceza soruşturmasından bağımsızdır. Koruma istemek için önce boşanma davası açmak gerekmediği gibi, tedbir kararı alınması da boşanma davasını kendiliğinden başlatmaz. Aynı olay farklı hukuk alanlarında farklı amaçlarla incelenir.
Aynı şiddet olayları boşanma davasında kusur değerlendirmesi, nafaka, tazminat, velayet ve ortak konutun kullanımı bakımından ele alınabilir. Ancak 6284 kararının bulunması, iddia edilen bütün olayların boşanma dosyasında kesin olarak ispatlandığı anlamına gelmez. Boşanma mahkemesi delilleri kendi yargılama kurallarına göre değerlendirir. Şiddet iddiasının tartışıldığı boşanma davası, taraflar anlaşamadığında çekişmeli boşanma davası olarak görülür.
Ceza soruşturmasında ise savcılık, belirli bir suçun oluşup oluşmadığını ve failin ceza sorumluluğunu araştırır. Kanun koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aramaz. Tedbir kararı ceza mahkûmiyeti değildir; tedbir talebinin kabulü otomatik mahkûmiyet, reddi de otomatik olarak suçsuzluk veya şiddet bulunmadığı sonucu doğurmaz.
Şikâyetten vazgeçmek uzaklaştırma kararını kaldırır mı?
Hayır. Ceza şikâyetinden vazgeçme, 6284 tedbirini kendiliğinden kaldırmaz. Şikâyete bağlı bir suç yönünden vazgeçmenin ceza dosyasına etkisi ile güvenlik amacı taşıyan tedbirin devamı ayrı değerlendirilir. Tedbir ancak süresi dolduğunda veya yetkili makam kaldırdığında sona erer.
Korunan kişinin talebini geri çekmesi, riskin bittiğine ilişkin değerlendirmede dikkate alınabilir; ancak baskı, ekonomik bağımlılık veya tehdit altında vazgeçme ihtimali de göz ardı edilmez. Yürürlükteki karar değiştirilmeden tarafların fiilen tersine davranması, özellikle ihlal ve güvenlik planlaması bakımından sorun doğurur.
Uzaklaştırma kararı velayeti değiştirir mi?
Kendiliğinden değiştirmez. Hâkim 6284 dosyasında geçici velayet ve kişisel ilişki tedbirleri alabilir; fakat kalıcı velayet düzeni ayrı aile hukuku değerlendirmesine tabidir. Çocuğun şiddete tanık olması, doğrudan hedef alınması veya teslim sırasında risk bulunması velayet dosyasında değerlendirilebilir.
Uzaklaştırılan ebeveynin çocukla ilişkisinin nasıl kurulacağı karar metninde açık değilse mahkemeden açıklayıcı veya değiştirici tedbir istenmelidir. Çocuk, ebeveynler arasında mesaj taşıyan kişi hâline getirilmemeli; teslim ve iletişim düzeni güvenli, öngörülebilir ve çocuğun üstün yararına uygun olmalıdır.
Başvuru için harç, arabuluculuk veya avukat gerekir mi?
6284 kapsamındaki başvurular ile kararların icra ve infazı için yargılama gideri, harç, posta gideri ve benzeri masraf alınmaz. Başvuru öncesinde noter ihtarı çekmek, karşı tarafla görüşmek veya arabuluculuğa gitmek zorunlu değildir. Uygulama Yönetmeliği, tedbirlerin alınması ve yerine getirilmesi sırasında şiddet mağduru ile şiddet uygulayan arasında uzlaşma ya da arabuluculuk önerilemeyeceğini açıkça belirtir.
Avukatla temsil zorunlu değildir. Kişi kollukta sözlü beyanda bulunabilir veya aile mahkemesine kendisi dilekçe verebilir. Bununla birlikte birden çok mahkeme dosyası, çocukla kişisel ilişki, adres gizliliği, silah, dijital delil, karşılıklı tedbir veya itiraz gibi teknik sorunlar varsa hukuki yardım alınması başvurunun kapsamını doğru kurmaya yardımcı olabilir. Maddi imkânı bulunmayan kişiler baronun adli yardım bürosuna başvuru şartlarını araştırabilir; ancak her 6284 başvurusu otomatik olarak ücretsiz avukat atanması anlamına gelmez.
Uzaklaştırma başvurusunda hangi hatalar korumayı zayıflatır?
İlk hata, güvenlik ihtiyacını tek kelimelik “uzaklaştırma” talebine indirgemektir. Konuttan çıkarma kararı verildiği hâlde işyeri, okul, dijital iletişim, ortak çocuk veya silah riski düzenlenmemişse koruma fiilen eksik kalabilir. Talep, olayın nerede tekrar edebileceğine göre kurulmalıdır.
İkinci hata, tarih ve olay belirtmeden genel nitelemeler kullanmaktır. Şiddetin sürekliliği anlatılabilir; fakat en azından son olaylar ve somut tehditler kronolojik biçimde gösterilmelidir. Üçüncü hata, delil zorunlu olmadığı düşüncesiyle mevcut mesajları silmek, kamera görüntülerini istememek veya sağlık kaydı almamaktır. İlk tedbir hızlı verilebilse bile uzatma, itiraz, ihlal, boşanma ve ceza süreçlerinde bu kayıtlar belirleyici olabilir.
Dördüncü hata, kararın kapsamını okumadan her temasın yasak ya da serbest olduğunu varsaymaktır. Karar yalnız konuta yaklaşmamayı mı, korunan kişiye yaklaşmamayı mı, her türlü iletişimi mi, çocukları ve yakınları da mı kapsıyor; bunlar metinden kontrol edilmelidir. Beşinci hata, karar süresini takip etmemek ve uzatma talebini son güne bırakmaktır.
Altıncı hata, ihlalleri topluca daha sonra bildirmektir. Her ihlal mümkün olduğunca olay anında kolluğa aktarılmalı ve tutanağa bağlanmalıdır. Yedinci hata ise tarafların barışmasıyla kararın otomatik kalktığını sanmaktır. Resmî kaldırma veya süre sonu olmadan karar yürürlüktedir.
Mevzuat dayanağı uzaklaştırma sürecini nasıl düzenler?
6284 sayılı Kanunun 5. maddesi, hâkimin şiddet uygulayan hakkında verebileceği önleyici tedbirleri düzenler. Müşterek konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim yoluyla rahatsız etmeme, eşyalara zarar vermeme ve silah teslimi bu çerçevededir. Aynı maddede çocukla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlandırılması veya kaldırılması da düzenlenmiştir.
Kanunun 8. maddesi başvuru usulünü, ilk karar için altı aylık üst sınırı, delil kolaylığını, tebligatı ve gizliliği içerir. 9. madde iki haftalık itiraz yolunu; 10. madde kararın kolluk ve diğer kurumlar aracılığıyla uygulanmasını; 13. madde ise ihlal hâlindeki zorlama hapsini düzenler. Uygulama Yönetmeliği bu hükümlerin pratikte hangi makam tarafından ve hangi sürelerle yerine getirileceğini ayrıntılandırır.
Kanun ve Uygulama Yönetmeliği, önleyici tedbir kararının geciktirilmeksizin verilmesini, hâkimin olaya uygun tedbiri veya benzer tedbirleri seçebilmesini ve itiraz merciinin kararını bir hafta içinde vermesini öngörür. Başvuruyu yalnız bir madde numarası sıralaması hâline getirmek yerine bu kuralların somut olaya nasıl uygulandığı açıklanmalıdır.
Anayasa Mahkemesi itiraz merciinden ne bekler?
Anayasa Mahkemesi, Mehmet İven başvurusunda 6284 sayılı Kanun uyarınca verilen tedbir kararına yönelik esaslı iddiaların itiraz merciince karşılanmamasını incelemiş ve adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir (başvuru numarası 2021/8067, karar tarihi 17/11/2022). Mahkeme bu sonuca, itiraz merciince başvurucuların beyan ve delillerinin etkili bir şekilde incelenmesi ve karşılanması gerektiğini belirten önceki kararlarına dayanarak ulaşmıştır.
Bu karar, her itirazın kabul edileceği anlamına gelmez; mahkemenin sonuca etkili iddiaları cevapsız bırakmaması gerektiğini gösterir.
Uzaklaştırma başvurusunda güvenlik ve dosya yönetimi nasıl birlikte yürütülmelidir?
Hukuki başvuru, kişisel güvenlik planının yalnız bir parçasıdır. Korunan kişi; acil durumda arayacağı kolluk birimini, güvenli çıkış yolunu, çocukların kim tarafından alınacağını, kimlik, sağlık ve dava belgelerinin nerede tutulacağını ve adres gizliliğini bozabilecek dijital paylaşımları önceden değerlendirmelidir. Ortak telefon tarifesi, konum paylaşımı, akıllı cihaz erişimi ve ortak e-posta hesapları takip riskini sürdürebilir.
Dosya yönetiminde ise karar örneği, tebliğ bilgisi, başlangıç ve bitiş tarihi, sorumlu kolluk birimi, ihlal tutanakları ve diğer dava numaraları tek bir kronolojide tutulmalıdır. Yeni olaylar yalnız ekran görüntüsü olarak değil, tarih ve açıklamayla kaydedilmelidir. Uzatma veya itiraz zamanı geldiğinde hangi olayın hangi riski gösterdiği ve bu riske hangi tedbirin karşılık verdiği tek bakışta gösterilebilmelidir.
Özellikle çocuk, silah, ölüm tehdidi, boğma girişimi, takip, ayrılık sonrası şiddet veya daha önceki tedbir ihlali bulunan dosyalar yüksek risk göstergeleri içerebilir. Bu durumlar dilekçede görünür kılınmalı ve yalnız standart yaklaşmama talebiyle yetinilip yetinilemeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Uzaklaştırma tedbirine ilişkin Yargıtay kararları
“…Tedbir kararı … Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesince verilmiş olup, tedbire aykırılık halinde zorlama hapsine karar verilmesi yetkisi kararı veren mahkemeye aittir. Buna göre uyuşmazlığın çözümünde … Asliye Hukuk( Aile) Mahkemesi yetkilidir.…”
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2018/5214, K. 2018/6673, T. 22.10.2018
“…Tüm bu düzenlemeler dikkate alındığında; hâkim çocukları koruyucu önlemeleri derhal almak, çocuğun esenliğinin ağır tehlike altında olduğunu fark ettiğinde delil veya belge aramaksızın önleyici ve koruyucu tedbir kararları vermek, kararların verilmesini çocuğun esenliğini tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirmemek ve uygun barınma yeri sağlamakla yükümlüdür.…”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/858, K. 2023/1399, T. 27.12.2023
Sıkça Sorulan Sorular
Acil risk varsa kolluk amiri, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde evden uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi tedbirleri derhâl alabilir ve evrakı en geç izleyen ilk iş günü hâkimin onayına sunar. Mahkemeye yapılan başvurunun kaç gün içinde sonuçlanacağı Kanunda belirli bir süreye bağlanmamıştır; Kanun önleyici tedbir kararının geciktirilmeksizin verilmesini öngörür. Güvenlik riski sürüyorsa dilekçe beklenmeden 112’ye veya en yakın polis ya da jandarma birimine başvurulmalıdır.
Şiddet tehlikesi gece, hafta sonu veya resmî tatilde de 112, polis ya da jandarma üzerinden bildirilebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amirinin aldığı önleyici tedbir en geç izleyen ilk iş günü hâkimin onayına sunulur. Uygulama Yönetmeliğine göre tatil günleri bu onay sürelerinin hesabına dâhildir; sürenin bitimi resmî tatil veya hafta sonuna rastlarsa süre izleyen ilk iş günü sona erer.
Uygulama Yönetmeliğine göre Cumhuriyet başsavcılığı, yapılan ihbar ve şikâyet üzerine evrakın bir örneğini ivedilikle, olayın niteliğine göre koruyucu veya önleyici tedbir hakkında karar verilmek üzere hâkime veya mülkî amire gönderir. Evden uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi önleyici tedbirlere aile mahkemesi hâkimi karar verir. Anlatılan olay ayrıca suç oluşturuyorsa savcılık ceza soruşturması da yürütebilir.
Kanunda ve Uygulama Yönetmeliğinde yürürlükteki tedbirin boşanma davası açılmasına engel olacağına ilişkin bir hüküm yer almaz. Dava açılırken de tedbir kararına uyulmaya devam edilir ve dilekçe ya da belge iletmek bahanesiyle korunan kişiyle kararın yasakladığı yoldan temas kurulmaz. Uygulama Yönetmeliğinin gizliliğe ilişkin maddesi, korunan kişiye yapılacak tebligatlarda ŞÖNİM’e ait adres bilgilerinin kullanılacağını düzenler.
Aile bireyi veya tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan erkek de tedbir talep edebilir. 6284 sayılı Kanunun 1. maddesi, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan “kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin” korunmasını amaçlar. Başvuruda şiddetin veya şiddet tehlikesinin somut olarak anlatılması, talebin dayanağını gösterir.
Kanun koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aramaz, önleyici tedbir kararının da geciktirilmeksizin verilmesini öngörür. Kanaatimizce bu kural karşısında tehdit veya baskı içeren WhatsApp mesajlarına dayanan başvuru da değerlendirmeye alınır. Mesajlar kırpılmadan, numara veya hesap ve tarih-saat bilgisiyle birlikte saklanmalı ve cihazdaki asıl kayıt silinmemelidir.
Hesabın kullanıcı adı, profil bağlantısı, mesajların tamamı ve tarih bilgileri kaydedilmelidir. Hesap sonradan silinebileceği için ekran görüntüsünün yanında bağlantı ve cihazdaki asıl kayıt da korunmalıdır. Hesabın kime ait olduğu henüz kesin bilinmese de durum kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirilebilir ve şüpheyi destekleyen olgular başvuruda açıklanabilir.
Her kararda metre olarak mesafe yazılması zorunlu değildir; ancak kararın açık ve uygulanabilir olması gerekir. Korunan kişiye, konuta, işyerine veya okula yaklaşmama yasağının kapsamı somutlaştırılmalıdır. Mesafenin belirsizliği ihlal tespitinde güçlük yaratıyorsa mahkemeden kararın açıklığa kavuşturulması veya değiştirilmesi istenebilir.
Uygulama Yönetmeliğine göre korunan kişi başka bir yere gitmesi gerektiğinde gideceği yer hakkında kolluğa bilgi verir ve bu durumda da hakkında verilen karar uygulanmaya devam eder. Gidilecek yerde karar örneğinin yanında bulundurulması, yerel kolluğa başvuruyu kolaylaştırır. Adres gizliliği kararı varsa yeni adres yalnız resmî makamlarla paylaşılmalıdır.
Hakkında tedbir verilen kişi, karar metninde yasaklanan yerleri ve iletişim yollarını tek tek belirleyip bunlardan uzak durmalı, zorunlu temasları kararın izin verdiği ve kayıt bırakan kanallardan yürütmelidir. İş, çocuk teslimi veya tesadüfi karşılaşma gibi durumların tarih, yer ve tanık bilgisi kaydedilmelidir. İhlal iddiasına karşı savunma aile mahkemesine sunulabilir; Yönetmelik zorlama hapsi kararının duruşmasız verileceğini, ancak hâkimin gerekli görürse ilgilileri dinleyebileceğini düzenler.
Avukat Görüşü
Uzaklaştırma başvurusu, mümkün olan en uzun yasak listesine değil, gerçek tehlikeyi karşılayacak uygulanabilir tedbirlere dayanmalıdır. Olay tarihleri, risk göstergeleri, çocukların durumu, silaha erişim, iletişim kanalları ve önceki ihlaller birlikte değerlendirilmediğinde karar kâğıt üzerinde geniş görünse bile fiilen yetersiz kalabilir.
İlk kararın hızlı verilmesi delil ve süre yönetimini önemsiz hâle getirmez. Deliller özellikle itiraz, uzatma, ihlal, boşanma ve ceza süreçlerinde farklı işlev görür. Her dosya kendi olayları, tarafların koşulları ve belgeleri üzerinden değerlendirilmelidir; tek bir tedbir biçimi veya tek bir yargı kararı bütün olaylar için aynı sonucu doğurmaz.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri 05.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir. Acil tehlike hâlinde 112 Acil Çağrı Merkezi veya en yakın kolluk birimiyle iletişime geçilmelidir.
