Beyaz Kod sonrası avukat desteği arayışını temsil eden sahnede yetişkin bir intörn, hastane koridorundaki bankta belgeleri inceliyor.

Stajyer Öğrenci ve İntörnler Beyaz Kod Sonrası Bakanlıktan Avukat Yardımı Alabilir Mi?

Görüşümüze göre stajyer öğrenci ve intörnler, yalnız öğrenci oldukları için Beyaz Kod sonrasında Sağlık Bakanlığından avukat yardımı alamaz. Bakanlıktan avukat yardımı, Sağlık Bakanlığının 2012 tarihli hukuki yardım yönetmeliğiyle düzenlenir. Bu yönetmelik kapsamını Bakanlıkta ve bağlı kuruluşlarında kadrolu veya sözleşmeli görev yapanlar ile aile hekimliği kapsamında görev yapanlar gibi belirli gruplarla sınırlar ve öğrencileri saymaz.

Bu sonuç öğrencinin savcılığa şikâyet etme ve ceza davasına katılma imkânını ortadan kaldırmaz; öğrenci bu süreçte başka yollarla avukat desteği alabilir.

Bakanlığın avukat yardımı kimleri kapsıyor?

Bakanlığın avukat yardımından, personel vefat etmişse kanuni mirasçılarıyla birlikte, yalnız Sağlık Bakanlığı Personeline Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in kapsam maddesinde sayılan üç gruptaki kişiler yararlanır (m.2 ve m.5/1).

  • Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında kadrolu veya sözleşmeli görev yapan personel
  • 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 52. maddesi çerçevesinde Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında gönüllü ve ücretsiz sağlık hizmeti verenler
  • 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu kapsamında görev yapanlar

Mevzuatta “hukuki yardım” olarak geçen bu imkânın kanuni dayanağı 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 54. maddesidir. Bu maddeye göre Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerden dolayı “personele karşı işlenen suçlar sebebiyle” yürütülen ceza işlemlerinde ve davalarda “personelin talebi üzerine” hukuki yardım yapılır. Bu davalarda Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının merkez, taşra ve döner sermaye teşkilatı kadrolarında bulunan hukuk birimi amirleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar, ayrıca vekâletname ibraz etmeden ilgili personeli temsil eder.

Bu gruplardan birine girmek de tek başına yetmez. Yardım için suçun sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görev nedeniyle işlenmiş olması, ilgilinin talepte bulunması ve soruşturmada, yani savcılık aşamasında şüpheli; kovuşturmada, yani mahkeme aşamasında sanık durumunda olmaması gerekir (m.5/1). Kişi aynı olayda hem mağdur hem şüpheli veya sanıksa yönetmeliğe göre “mağdur sıfatıyla hukuki yardım yapılır” (m.5/2). Hukuk birimi, talebin “bu Yönetmelik kapsamında bulunmadığının değerlendirilmesi halinde” durumu gerekçeli bir yazıyla birim amirine ve talepte bulunana bildirir; hukuki yardım talebi reddedilirse ilgili kişi itiraz edebilir (m.9).

Yardım yalnız ceza hukuku kapsamında yürütülen işlemleri ve davaları kapsar (m.2). Saldırgana karşı açılacak manevi tazminat davası bu yardımın konusu değildir. Yönetmeliğe göre Bakanlık, kurduğu sisteme yapılan bildirim üzerine durumu ilgili hukuk birimlerine de bildirir; “Bakanlıkça kendilerine bildirim yapılan hukuk birimleri” mağdur personele bir avukatın hukuki yardımını isteyip istemediğini sorar (m.7/3 ve m.8/1).

Stajyer öğrenci ve intörn neden bu kapsamın dışında kalır?

Stajyer öğrenci ve intörn Beyaz Kod gerektiren bir olayda mağdur olabilir; ancak yönetmeliğin saydığı üç grup arasında öğrenciler yer almaz. Yönetmelik yardımı kişinin Bakanlıkta “kadrolu veya sözleşmeli görev yapan personel” olmasına, aile hekimliği kapsamında görev yapmasına veya gönüllü ve ücretsiz sağlık hizmeti vermesine bağlar. Yönetmelik, staj yapan hemşirelik, ebelik veya sağlık hizmetleri öğrencisi ile intörn, yani tıp fakültesinin son yılındaki öğrenci için ayrı bir grup öngörmez.

Yönetmeliğin gönüllü ve ücretsiz sağlık hizmeti verenler için atıf yaptığı 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 52. maddesi, 2 Temmuz 2018 tarihli 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 25. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Yönetmeliğin metni bu atfı korusa da öğrencinin staj veya intörnlüğünü bu gruba bağlayan bir hüküm içermez.

Üniversite hastanesinde staj yapan öğrenci üniversiteden avukat isteyebilir mi?

Üniversite hastanesinde staj yapan öğrenci ve intörnün durumu üniversitelere ilişkin yönetmelikte açıkça düzenlenmemiştir; kanaatimizce öğrenci sıfatı bu yardıma da dayanak olmaz. Üniversite birimlerinde bu yardımı Bakanlık değil üniversite yapar. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye göre devlet ve vakıf üniversitelerine ait birimlerde “görevli sağlık çalışanlarına da birinci fıkra çerçevesinde” ilgili üniversite tarafından hukuki yardım yapılır ve bu yardımın usul ve esaslarını Yükseköğretim Kurulu belirler (m.54/2).

Bu usulü düzenleyen Yükseköğretim Kurumlarına Ait Birimlerde Görevli Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te 6 Ocak 2026 tarihinde yapılan değişiklikle kapsam maddesindeki “görev yapan sağlık çalışanlarına” ifadesi “görevli personele”, mağdur tanımındaki “sağlık çalışanlarını” ifadesi de “görevli personeli” olarak değiştirilmiştir. Yardım yapılacak hâlleri sayan madde de “Üniversitelerde görev yapan mağdura” hukuki yardımda bulunulabilmesi için suçun sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görev nedeniyle işlenmesini ve talepte bulunulmasını arar (m.5/1). Yönetmelik öğrencileri ayrı bir grup olarak saymaz ve “görevli personel” ifadesini tanımlamaz.

Hukuki yardım talebi ilgili sağlık birimine de bildirilebilir; yönetmeliğe göre “Sağlık birimi yöneticisi bu talebi gecikmeksizin hukuki yardım yapmakla görevli ve yetkili birimlere intikal ettirir” (m.8/1). Üniversite hukuk müşavirliği talebi kapsam dışı görürse bunu gerekçeli bir yazıyla rektörlüğe, sağlık birimi yöneticisine ve talepte bulunana bildirir. İlgili itiraz ederse itiraz dilekçesi ve ekleri en geç yedi gün içinde rektörlüğe gönderilir; yedi günlük süre itiraz için değil, dilekçenin rektörlüğe gönderilmesi için öngörülmüştür. Rektörlüğün kararı idari açıdan kesindir (m.9).

Bakanlık avukatı yoksa öğrenci ceza sürecinde nasıl temsil edilir?

Öğrenci Bakanlık avukatı yerine kendi seçeceği avukatla, kanunda sayılan suçlarda baronun görevlendireceği avukatla veya baronun adli yardım bürosu aracılığıyla temsil edilebilir; şikâyet ve davaya katılma haklarını ise avukatı olmasa da kullanabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre suça ilişkin şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ya da jandarma gibi kolluk makamlarına, yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (m.158/1 ve m.158/5). Mağdur, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunu bildirerek kamu davasına, yani savcılığın açtığı ceza davasına katılabilir (m.237/1).

Suç şikâyete bağlıysa şikâyet için kanuni bir süre vardır. Türk Ceza Kanunu’na göre şikâyet hakkı olan kişi bu hakkı altı ay içinde kullanmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (m.73/1). Bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin “fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar” (m.73/2). Aynı maddeye göre şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi “fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez”.

Vekili bulunmayan mağdur, kanunda sayılan bazı suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu bu hakkı cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda hem soruşturma hem kovuşturma evresi için tanır (m.234/1). Davaya katılan mağdur da aynı suçlarda bu görevlendirmeyi isteyebilir (m.239/1). Mağdur on sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl ise ve vekili yoksa, kendisine istemi aranmaksızın vekil görevlendirilir (m.234/2). Kanuna göre bu haklar “suçun mağdurları ile şikâyetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır” (m.234/3).

Bu hâllerin hiçbiri yoksa öğrenci süreci kendi seçeceği avukatla takip edebilir. Avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı yoksa baronun adli yardım bürosuna başvurabilir; Avukatlık Kanunu adli yardımı bu imkânı bulunmayanlara avukatlık hizmetinin sağlanması olarak tanımlar (m.176) ve bu hizmeti baroların adli yardım bürosu yürütür (m.177).

Pratik öneri olarak şu sıra izlenebilir.

  1. Önce statünüzü belirleyin. Staj yaptığınız Bakanlık hastanesinde ayrıca kadrolu veya sözleşmeli personel olarak çalışıyorsanız ve olay bu görev sırasında veya bu görev nedeniyle gerçekleştiyse hukuki yardım talebinizi yönetmelikteki ifadeyle “görev yaptığı kurum veya kuruluş yöneticisine” bildirin.
  2. Olayı staj sorumlusuna ve hastane yönetimine yazılı olarak bildirin; bildirimin tarihini ve kime yapıldığını saklayın.
  3. Şikâyetinizi savcılığa veya kolluğa yapın ve mağdur haklarınızın size anlatıldığının tutanağa yazıldığını kontrol edin.
  4. Olay Ceza Muhakemesi Kanunu’nun saydığı suçlardan biriyse ve avukatınız yoksa baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyin.
  5. Olay bu suçlardan değilse ve avukatlık ücretlerini ve yargılama giderlerini karşılama olanağınız yoksa baronun adli yardım bürosuna başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre vekili bulunmayan mağdur, kadına karşı işlenen kasten yaralama suçunda, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ve kanunda sayılan diğer bazı suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Olay bu suçlardan biri değilse, kanunun yaş veya engel nedeniyle istem aranmaksızın vekil görevlendirdiği hâller dışında bu yolla avukat istenemez; avukatlık ücretlerini ve yargılama giderlerini karşılama olanağınız yoksa baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.

Hayır. Bakanlığın hukuki yardım yönetmeliği “Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında kadrolu veya sözleşmeli görev yapan personel” ile bu kurumlarda gönüllü sağlık hizmeti verenleri ve aile hekimliği kapsamında görev yapanları kapsar; özel hastanede staj yapan öğrenci bu yardımın dışında kalır. Bu durumda da Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre şikâyetinizi “Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına” yapabilirsiniz.

On sekiz yaşını doldurmamışsanız ve vekiliniz yoksa ayrıca başvurmanız gerekmez; Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre bu durumda istemi aranmaksızın size bir vekil görevlendirilir. Bu görevlendirme Bakanlığın avukat yardımına değil yaşınıza bağlıdır.

Saldırı sözleşmeli hemşirelik göreviniz sırasında veya bu görev nedeniyle gerçekleştiyse alabilirsiniz; yönetmelik “Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında kadrolu veya sözleşmeli görev yapan personel” grubunu kapsar. Bunun için talepte bulunmanız gerekir; aynı olayda hem mağdur hem şüpheli veya sanık durumundaysanız yardım mağdur sıfatınızla yapılır.

Avukat Görüşü

Öğrencinin dosyasında ilk netleşmesi gereken bilgi, olay anındaki statüsüdür. Staj yapılan kurumun Bakanlığa mı, üniversiteye mi yoksa özel bir kuruluşa mı ait olduğu ve öğrencinin o kurumda ayrıca personel olarak bir görevi bulunup bulunmadığı, hangi yardım yolunun açık olduğunu belirler. Öğrenci belgesi, staj programı ve nöbet çizelgesi ve varsa iş sözleşmesi bu nedenle şikâyet dosyasına ilk günden eklenmelidir.

Baro tarafından avukat görevlendirilmesi suçun türüne bağlıdır. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde olayın nasıl gerçekleştiği ve saldırganın sözleri ayrıntılı anlatılmalı, yaralanma varsa sağlık raporu dilekçeye eklenmelidir. Şikâyete bağlı bir suç söz konusuysa altı aylık şikâyet süresi olayı ve faili öğrendiğiniz günden işlemeye başladığı için şikâyet geciktirilmemelidir.

Bilgilendirme Notu

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun ve yönetmelik hükümleri 22.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.

Yukarı Çık