Sağlık çalışanı, hastanenin personel odasında pencere yanında oturup elindeki belgeyi inceliyor.

Beyaz Kod Sonrası Hukuki Yardım Talebi Reddedilirse Nereye İtiraz Edilir?

Beyaz Kod olayından sonra Sağlık Bakanlığına yaptığınız hukuki yardım talebi reddedilirse bu karara itiraz edebilirsiniz. Hukuk birimi talebi reddederken bunu, talebin yönetmelik kapsamında bulunmadığını bildiren gerekçeli bir yazıyla yapar. İtiraz ettiğinizde dilekçeniz, ilgisine göre Bakanlık Hukuk Müşavirliğine veya bağlı kuruluşun hukuk müşavirliğine en geç yedi gün içinde gönderilir ve idare içindeki son kararı bu birim verir. Yönetmelik sizin itiraz etmeniz için ayrı bir süre yazmaz.

Savcılığın verdiği kovuşturmaya yer olmadığı kararına, yani dava açılmamasına karşı itiraz ceza muhakemesindeki ayrı bir yoldur. Suçtan zarar gören kişi bu karara, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.173/1).

Hukuki yardım talebini kim inceler?

Talebi Bakanlığın veya bağlı kuruluşun taşra teşkilatındaki hukuk birimi inceler. Taşra teşkilatı hukuk birimi talebin yönetmelik kapsamında bulunmadığı sonucuna varırsa bunu gerekçeli bir yazıyla hem birim amirine hem talepte bulunan kişiye derhal bildirir (Sağlık Bakanlığı Personeline Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik m.9/1). Yönetmeliğin tanımına göre birim amiri, Bakanlık merkez veya taşra teşkilatının en üst amiridir (m.4).

Yönetmelik bu sonucu “ret” kelimesiyle anmaz; bu yazıda ret yazısı denince talebin kapsam dışı sayıldığını bildiren gerekçeli yazı kastedilir. Bakanlığın olayı bildirdiği hukuk birimleri de suçtan zarar gören personele “bir avukatın hukuki yardımını isteyip istemediğini sorar” (m.8/1). Talebin kendisi, çalıştığınız kurumun yöneticisine de bildirilebilir; yönetici talebi gecikmeksizin hukuki yardım yapmakla görevli birime iletir (m.8/1).

Talep hangi durumlarda yönetmelik kapsamı dışında sayılır?

Kanaatimizce talep, başvuran kişi yönetmeliğin kapsadığı personelden değilse ya da yönetmeliğin “hukuki yardımda bulunulabilmesi için” aradığı üç şarttan biri eksikse kapsam dışı sayılır (m.2, m.5/1). Şartlardan ilkine göre sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görev nedeniyle size karşı kanunda suç olarak tanımlanan bir fiil işlenmiş olmalıdır. İkincisi talep şartıdır; talebi personel, personel vefat etmişse kanuni mirasçıları yapar. Üçüncüsüne göre soruşturmada şüpheli, kovuşturmada sanık durumunda bulunmamalısınız. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre soruşturma “suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi”, kovuşturma ise “İddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi” ifade eder (m.2/1). Yargıtay 4. Ceza Dairesi bir kararında, hemşireye yönelik eylemin görevi sırasında veya görevinden dolayı gerçekleştirilmediğini tespit ettiği dosyada, Sağlık Bakanlığınca atanan avukatın katılan vekili olarak kabulüne ilişkin kararı hükümsüz saymış ve bu avukatın temyiz isteğini reddetmiştir (E. 2021/19696, K. 2024/87, T. 09.01.2024).

Aynı olayda hem mağdur hem şüpheli ya da sanık iseniz yardım mağdur sıfatınızla yapılır (m.5/2). Bu nedenle saldırganın sizden de şikâyetçi olması, mağdur olduğunuz suç için yardım yapılmasına engel oluşturmaz.

Yönetmeliğin kapsadığı kişiler, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında kadrolu veya sözleşmeli görev yapan personel, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 52. maddesi çerçevesinde bu kurumlarda gönüllü ve ücretsiz sağlık hizmeti verenler ve 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu kapsamında görev yapanlardır. Yönetmelik bu kişilere karşı “sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerinden dolayı işlenen suçlar sebebiyle ceza hukuku kapsamında yürütülmekte olan işlemleri ve davaları kapsar” (m.2). Yönetmelik yalnız ceza hukuku kapsamındaki işlemleri ve davaları kapsadığı için saldırgana karşı açacağınız manevi tazminat davası bu yönetmeliğin konusu değildir. Yönetmeliğin gönüllü sağlık hizmeti verenler için atıf yaptığı 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 52. maddesi, 2/7/2018 tarihli 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmıştır.

663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre devlet ve vakıf üniversitelerine ait birimlerde görevli sağlık çalışanlarına “birinci fıkra çerçevesinde ilgili üniversite tarafından hukuki yardım yapılır” ve bu yardımın usul ve esaslarını Yükseköğretim Kurulu belirler (m.54/2).

İtiraz nereye ve hangi sürede yapılır?

Ret yazısı üzerine itiraz ederseniz dilekçeniz ve ekleri en geç yedi gün içinde, ilgisine göre Bakanlık Hukuk Müşavirliğine veya bağlı kuruluşun hukuk müşavirliğine gönderilir (m.9/2). Yedi günlük süre dilekçenin hukuk müşavirliğine gönderilmesi için öngörülmüştür. Yönetmelik, personelin itiraz için uyması gereken bir süre yazmaz.

Yönetmelik itiraz dilekçesinin hangi birime verileceğini de ayrıca belirtmez. Kanaatimizce dilekçe, ret yazısını gönderen hukuk birimine veya birim amirine verilmeli ve alındığını gösteren tarihli bir örneği saklanmalıdır.

Yönetmelik, itirazın yanında “birim amirinin yazılı olarak yeniden talepte bulunması” hâlinde de dilekçe ve eklerin en geç yedi gün içinde hukuk müşavirliğine gönderileceğini düzenler (m.9/2). Aynı hüküm itiraz hakkını lafzen “ilgili personelin itiraz etmesi” biçiminde düzenler. Kanaatimizce talebi kanuni mirasçı olarak yapan kişi, itirazın yanında birim amirinden yazılı olarak yeniden talepte bulunmasını da istemelidir.

Hukuk müşavirliğinin kararından sonra ne olur?

Hukuk müşavirliğinin kararı size, birim amirine ve taşradaki hukuk birimine gönderilir (m.9/3). Yönetmeliğe göre bu karar “idari açıdan kesin” olup taşradaki hukuk birimleri “bu karar çerçevesinde işlem tesis etmekle yükümlüdür” (m.9/4).

Yönetmelik ayrıca ilgili hukuk birimlerinin, soruşturma veya kovuşturmanın geldiği aşamaya göre yapılması gereken hukuki işlemleri gecikmeksizin başlatacağını düzenler (m.9/5). Bakanlık ve bağlı kuruluşların kadrolarındaki avukatlar ile hizmet alımı yoluyla idarece vekâlet verilmiş avukatlar, bu dosyada ayrıca vekâletname ibrazı gerekmeksizin, yani sizden ayrı bir vekâletname istenmeden, sizin vekiliniz sıfatıyla işlem yapmaya yetkilidir (m.6).

Hukuk müşavirliğinin ret kararına karşı dava açılabilir mi?

Görüşümüze göre hukuk müşavirliğinin ret kararı, idarenin bir işlemi olarak idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir; iptal davası idari işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle ortadan kaldırılmasını isteyen davadır. Yönetmelik bu kararı “idari açıdan kesin” sayar ve yargı yolu hakkında hüküm içermez. Anayasa’nın 125. maddesine göre “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.”

İdari Yargılama Usulü Kanunu’na göre idare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunda ayrı bir süre yoksa altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (m.7). Kanuna göre dava dilekçesi ilk incelemede görev ve yetki ile süre aşımı gibi yönlerden sırasıyla incelenir; süresinde açılmayan dava reddedilir (m.14/3, m.15/1). Hukuk müşavirliğinin ret kararına karşı dava yolunu doğrudan karara bağlayan bir yargı kararı bulunamamıştır.

Talebin reddi ceza soruşturmasını durdurur mu?

Hayır. Kanaatimizce Bakanlığın hukuki yardımı ceza sürecinde size avukat desteği verilmesinden ibaret olduğundan talebin reddi savcılık soruşturmasını veya ceza davasını durdurmaz. Mağdur olarak soruşturmada delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz ve Cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığı kararına kanunda yazılı usule göre itiraz edebilirsiniz. Kovuşturma evresinde de kamu davasına katılabilirsiniz (Ceza Muhakemesi Kanunu m.234/1).

Kamu davasına, davaya ilk bakan ceza mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunuzu bildirerek katılabilirsiniz (m.237/1). Kanun yolu muhakemesinde “davaya katılma isteğinde bulunulamaz”; ancak “ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır” (m.237/2). Bakanlık avukatı atanmazsa süreci kendi seçtiğiniz avukatla takip edebilirsiniz. Vekiliniz yoksa barodan avukat görevlendirilmesini kanunda sayılan suçlarda isteyebilirsiniz. Bunlar cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçları ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardır (m.234/1).

Olay şikâyete bağlı bir suç oluşturuyorsa Türk Ceza Kanunu’na göre “yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz” (m.73/1). Bu süre “Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla” fiili ve failin kim olduğunu bildiğiniz veya öğrendiğiniz günden başlar; şikâyete bağlı hakaret suçunda ise şikâyet süresi “her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez” (m.73/2). Kanun bu süreyi hukuki yardım talebinin sonuçlanmasına bağlamaz; bu yüzden şikâyetinizi itirazın sonucunu beklemeden yapmanız gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kanuni mirasçı iseniz isteyebilirsiniz; Sağlık Bakanlığının hukuki yardım yönetmeliği, personelin vefatı hâlinde talep hakkını kanuni mirasçılarına da tanır.

Hayır, Sağlık Bakanlığının hukuki yardım yönetmeliği talep için bir süre öngörmez ve yardım şartları arasında süre yer almaz. Yardım ise ceza hukuku kapsamında yürütülmekte olan işlemler ve davalar içindir; soruşturma veya dava sona ermişse yardım yapılacak bir süreç kalmaz.

Talebin kapsam dışı sayıldığını bildiren gerekçeli yazıya itiraz edersiniz; Sağlık Bakanlığının hukuki yardım yönetmeliğine göre bu sonuç size ve birim amirine yazıyla bildirilir. Sonuç telefonda söylendiyse bu yazının size gönderilmesini dilekçeyle isteyin.

Kural olarak sona erer; Sağlık Bakanlığının hukuki yardım yönetmeliği, soruşturma sonunda personelin sanık durumuna gelmesini sona erme sebebi sayar. Aynı olayda hem mağdur hem sanık konumundaysanız bu sona erme sebebi uygulanmaz ve yardım mağdur sıfatınızla yapılır.

Avukat Görüşü

Ret yazısını aldığınızda önce gerekçenin yönetmelikteki hangi şarta dayandığını belirleyin. Hukuk birimi olayın suç oluşturmadığını, olayın görevinizle ilgisi bulunmadığını, yönetmeliğin kapsadığı personelden olmadığınızı ya da şüpheli veya sanık durumunda bulunduğunuzu ileri sürmüş olabilir. İtiraz dilekçesi bu gerekçeye olayın somut bilgileriyle cevap vermelidir. Pratik öneri olarak şu sırayı izleyebilirsiniz; bu sıra kanundan doğan bir zorunluluk değildir.

  1. Ret yazısını, itiraz dilekçenizi ve dilekçenin alındığını gösteren kaydı tarihleriyle birlikte saklayın.
  2. Olay şikâyete bağlı bir suçsa şikâyetinizi Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesindeki süre içinde ve itirazın sonucunu beklemeden yapın.
  3. İtiraz dilekçesine Beyaz Kod kaydını, olay tutanağını ve olayın görev sırasında yaşandığını gösteren nöbet çizelgesi gibi belgeleri ekleyin.
  4. Kovuşturma başlamışsa kamu davasına katılma isteğinizi, hukuk müşavirliğinin kararını beklemeden, davaya ilk bakan ceza mahkemesinde hüküm verilmeden önce bildirin.
  5. Hukuk müşavirliğinin ret kararına karşı görüşümüze göre açık olan idari dava yolunu kullanacaksanız İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesindeki dava açma süresini kararın size yazılı bildirildiği tarihi izleyen günden itibaren hesaplayın.

Bilgilendirme Notu

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun hükümleri 16.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiş, yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlanan metniyle anlatılmıştır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.

Yukarı Çık