Beyaz Kod savcılık soruşturması, Cumhuriyet savcısının sağlık çalışanına yönelik olayı öğrenmesiyle başlar. Savcı delilleri toplar; deliller “suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe” oluşturuyorsa mahkemeye sunulan suçlama belgesi olan iddianameyi düzenler, oluşturmuyorsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, yani takipsizlik kararı verir.
İçindekiler
Beyaz Kod bildirimi savcılık dosyasını kendiliğinden açar mı?
Hayır; Beyaz Kod bildirimi tek başına savcılık dosyası açmaz, dosya bildirim Cumhuriyet Başsavcılığına ulaştığında açılır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesine göre “Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle, ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikâyet, gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.” Aynı maddeye göre ihbar veya şikâyet doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk makamlarına, yani polise veya jandarmaya da yapılabilir. Aynı Kanunun 160. maddesine göre Cumhuriyet savcısı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez “kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.”
Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre şikâyete bağlı suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Hakarette ise Türk Ceza Kanunu’nun 131. maddesine göre “Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır.” 3359 sayılı Kanun’un ek 12. maddesine göre “Özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personel, bu görevleriyle bağlantılı olarak kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun uygulanmasında kamu görevlisi sayılır.” Kanaatimizce bu iki hüküm birlikte, sağlık çalışanına görevinden dolayı yöneltilen hakaretin şikâyet aranmadan soruşturulacağını gösterir.
Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre ihbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığı herhangi bir araştırma gerektirmeden açıkça anlaşılırsa veya ihbar ve şikâyet soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda kanuna göre “şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez”. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karara 173. maddedeki usulle itiraz edilebilir. Bildirimde olayın tarihi, saati, yeri, söylenen sözler ve fiziksel hareketler somut olarak yazılmalıdır.
Olaydan hemen sonra kolluk ne yapar?
Kolluk, sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele görevleri sebebiyle kasten suç işlediğinden şüphelenilen kişiyi yakalar ve gerekli işlemlerden sonra Cumhuriyet başsavcılığına sevk eder. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 12. maddesi bu suçların soruşturmasında müşteki, mağdur veya tanık olan sağlık personelinin ifadesinin kolluk tarafından işyerinde alınmasını da öngörür. Aynı kural özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sebebiyle kasten işlenen suçlarda da uygulanır.
Yakalama, tutuklama anlamına gelmez. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesine göre tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerle bir tutuklama nedeninin birlikte bulunması gerekir; işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiriyle ölçülü olmayan tutuklama kararı verilemez. Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele görevi sırasında veya görevi dolayısıyla işlenen kasten yaralama, aynı maddede tutuklama nedeninin var sayılabileceği suçlar arasında sayılmıştır.
Savcı Beyaz Kod dosyasında hangi delilleri toplar?
Savcı Beyaz Kod dosyasında sağlık çalışanının ve tanıkların ifadesini, olay tutanağını, güvenlik birimi kayıtlarını, adli muayene raporunu ve hastane kameralarının görüntülerini toplayabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesine göre Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için “şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla” yükümlüdür ve bu işi emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığıyla yapar.
Sağlık çalışanı, mağdur olarak delillerin toplanmasını savcıdan isteyebilir. Hastane kamera kaydı vermekten kaçınıyorsa veya kaydın silinme ihtimali varsa, dilekçede kaydın hangi kameradan ve hangi saat aralığından istendiği yazılmalıdır. Fiziksel saldırıda yaralanmanın varlığı ve derecesi, adli muayene sonucunda düzenlenen darp raporu ile belgelenir.
Sağlık çalışanının beyanı dava açılması için yeterli midir?
Kanaatimizce sağlık çalışanının beyanı, tanık anlatımı veya adli rapor gibi başka delillerle örtüşüyorsa dava açılmasına yetebilir; Yargıtay’ın 24.03.2026 tarihli kararı da bu yöndedir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 170. maddesine göre soruşturma evresi sonunda toplanan deliller “suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa” Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler. Bu aşamada aranan, mahkûmiyete yetecek kesinlik değil, davanın açılmasına yetecek şüphedir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 24.03.2026 tarihli kararına konu olayda acil serviste çalışan bir doktor, sakinleştirici iğne yapılmak istenen hastanın kendisini kolundan tutup kolunu çizdiğini ve hakaret ettiğini bildirmişti. Savcılık, diğer gerekçelerin yanında doktorun soyut beyanı dışında tanık ve kamera kaydı bulunmadığını belirterek kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, bu karara yapılan itiraz da reddedilmişti. Yargıtay ise kasten yaralama bakımından yeterli şüphe bulunduğunu kabul etti. Yargıtay bu sonuca doktorun beyanı, iki tanığın hastanın doktora saldırmaya çalıştığını anlatması ve yaralanmayı gösteren kesin rapor karşısında ulaştı. Yargıtay, Adalet Bakanlığının istemi üzerine, itirazı reddeden sulh ceza hâkimliği kararını “kasten yaralama suçuna ilişkin” olarak kanun yararına, yani kanuna aykırılık nedeniyle bozdu. Hakaret bakımından ise tutanakta imzası bulunan tanıkların hakarete ilişkin bir beyanı olmadığı için takipsizlik kararında isabetsizlik görmedi.
Sağlık çalışanı soruşturma sırasında hangi hakları kullanabilir?
Mağdur ve şikâyetçi olan sağlık çalışanı, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 234. maddesine göre soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteyebilir ve soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteyebilir. Vekili varsa vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve el konulan ve muhafazaya alınan eşyayı 153. maddeye uygun olarak inceletebilir. Takipsizlik kararına kanunda yazılı usule göre itiraz etmek de bu haklar arasındadır. Vekili bulunmayan mağdur, kanunda sayılan suçlarda, örneğin “kadına karşı işlenen kasten yaralama” suçunda, baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir.
Bu haklar yalnız Beyaz Kod dosyalarına özgü değildir; ceza davalarında mağdur ve şikâyetçi aynı haklara sahiptir. Soruşturma evresindeki usul işlemleri ise kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla gizlidir.
Şikâyetten vazgeçmek veya uzlaşmak soruşturmayı bitirir mi?
Görüşümüze göre şikâyete bağlı bir suçta şikâyetten vazgeçme, kovuşturma olanağını ortadan kaldırdığı için savcının Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 172. maddesine göre kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesiyle sonuçlanır. Türk Ceza Kanunu’nun 131. maddesi kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakareti şikâyete bağlı suçların dışında tuttuğu için bu hakarette vazgeçme soruşturmayı sona erdirmez.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesine göre soruşturma konusu suç uzlaşmaya tâbiyse ve kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Aynı maddeye göre şikâyete bağlı suçların yanında, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın “Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88)” ve “Tehdit (madde 106, birinci fıkra)” suçlarında da uzlaştırma girişiminde bulunulur; buna karşılık “hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez”. Kanun kasten yaralamada 86. maddenin üçüncü fıkrasını uzlaştırma dışında bırakır; bu fıkrada sayılan hâllerden biri de suçun “Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle” işlenmesidir. Kanaatimizce görevi nedeniyle yaralanan sağlık çalışanının dosyasında kasten yaralama bakımından uzlaştırma uygulanmaz; Beyaz Kod olaylarında uzlaştırma, listede kalan birinci fıkradaki tehdit gibi suçlarda gündeme gelebilir.
Uzlaşma raporunu imzalamadan önce tazminat sonucu da düşünülmelidir. Kanuna göre uzlaşmanın sağlanması hâlinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Sağlık çalışanının açabileceği manevi tazminat davası bu nedenle uzlaşmanın içeriğinden doğrudan etkilenir.
Savcı soruşturmayı hangi kararla bitirir?
Deliller yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler ve dosya mahkemeye gider; yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Takipsizlik kararı suçtan zarar görene bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, yani üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçta yeterli şüpheye rağmen davanın beş yıl süreyle açılmaması, kanunda sayılan bazı suçlarda uygulanmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesine göre bu yol uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlarda ve “kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar” hakkında kullanılamaz. Kanaatimizce bu istisna, kamu sağlık kurumunda görev yapan personele görevinden dolayı işlenen suçlarda uygulanır. Erteleme kararı verilirse suçtan zarar gören sağlık çalışanı “bu karara 173 üncü madde hükümlerine göre itiraz edebilir”. Uzlaşma sağlanır ve şüpheli edimini bir defada yerine getirirse takipsizlik kararı verilir; edim ileri tarihe bırakılır, taksite bağlanır veya süreklilik gösterirse kamu davasının açılması “171 inci maddedeki şartlar aranmaksızın” ertelenir.
Takipsizlik kararına nasıl itiraz edilir?
Suçtan zarar gören sağlık çalışanı, takipsizlik kararının kendisine tebliğ edildiği, yani resmî yoldan bildirildiği tarihten itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 173. maddesine göre itiraz, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır. Kanuna göre itiraz dilekçesinde “kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.”
Kanuna göre sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görürse “bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir”. Sulh ceza hâkimliği “istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir”; “kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder”. Kanuna göre kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra “kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz.”
Soruşturma evresine ilişkin Yargıtay kararları
“…5271 sayılı Kanun’un 170/2. maddesine göre kamu davası açılabilmesi için soruşturma aşamasında toplanan delillere göre suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması gerekir. Suç ihbar veya şikayeti yoluyla soruşturma yaparak maddi gerçeğe ulaşma yükümlülüğü ve yetkisi bulunan Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonucunda elde edilen delilleri değerlendirerek kamu davası açmayı gerektirir nitelikte yeterli şüphe olup olmadığını takdir edecektir.…”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/1791, K. 2025/8189, T. 05.05.2025
“…Şüphelinin eyleminin sübut bulup bulmadığı hususu, lehine ve aleyhine toplanacak tüm delillerin, mahkemece birlikte tartışılıp değerlendirilmesi sonucu belirlenmesi gerekmektedir.…”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/13470, K. 2026/5513, T. 24.03.2026
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre suça ilişkin şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; şikâyet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. Suç şikâyete bağlıysa Türk Ceza Kanunu’na göre altı aylık şikâyet süresi, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, “fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar”; başvuruda Beyaz Kod bildiriminin tarihini ve hastanenin adını da yazın.
Hayır. Serbest bırakılma yalnız yakalama ve gözaltı gibi tedbirlerle ilgilidir. Soruşturma, Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre savcının iddianame düzenlemesi veya kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesiyle sona erer.
Dosyayı yeniden açtırmak için yeni tanığı savcılığa bildirebilirsiniz; ancak bu bildirim davayı kendiliğinden açmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre takipsizlik kararından sonra aynı fiilden dava açılabilmesi için “yeterli şüphe oluşturacak yeni delil” elde edilmesi ve sulh ceza hâkimliğinin bu hususta karar vermesi gerekir. Karar size tebliğ edildikten sonra iki hafta geçmemişse itiraz yolu da açıktır.
Kural olarak görebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 153. maddesindeki dosya inceleme hakkından suçtan zarar görenin vekili de yararlanır; bu hakkın hâkim kararıyla kısıtlanabildiği suçlar arasında kasten yaralama, tehdit ve hakaret sayılmamıştır.
Avukat Görüşü
Savcı yeterli şüpheyi dosyaya giren belgelere göre değerlendirdiğinden, olaydan sonraki ilk günlerde oluşan kayıtlar korunmalıdır. Sağlık çalışanı olayın aynı gün içinde, saat ve yer bilgisiyle kısa bir yazılı anlatımını kendisi için saklamalıdır; sonradan verilecek ifadeler bu anlatıma bakılarak hazırlanabilir. Soruşturma numarası öğrenildikten sonra kamera kaydı, tanık adları ve adli rapor için savcılığa verilen dilekçelerin tarihli birer örneği dosyada tutulmalıdır.
Takipsizlik kararı geldiğinde önce kararın gerekçesi okunmalıdır. Kararda “soyut beyan” veya delil yetersizliği gerekçesi varsa itiraz dilekçesinde hangi delilin istendiği hâlde toplanmadığı ve bu delilin anlatımı nasıl destekleyeceği somut olarak gösterilmelidir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri 18.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
