Soybağının reddi davasında taraf olmayan kişiye yargılama gideri, yani davanın görülmesi sırasında ortaya çıkan masraflar yükletilebilir mi? Bu davada kimlerin davalı olacağı, davayı kimin açtığına göre kanunda belirlenmiştir. Nüfusta baba görünen kişiyle bağın kaldırılması ve biyolojik babanın tespiti aynı dilekçede istendiğinde ise ortada iki ayrı dava vardır. Soybağının reddi davası mevcut bağı kaldırmaya, babalık davası ise yeni bir bağ kurmaya yöneliktir. Her davanın davalısı kendi kuralına göre belirlendiğinden, bir davada davalı olan kişi diğer davada da kendiliğinden davalı olmaz.
İçindekiler
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.01.2025 tarihli, E. 2024/10332, K. 2025/397 sayılı kararında, babalık davasında davalı olan iki kişinin, iki dava birbirinden ayrıldıktan sonra soybağının reddi davasında da davalı gösterilmesini ve bu kişilere yargılama gideri ile vekâlet ücreti yükletilmesini doğru bulmadı. İlk Derece Mahkemesinin, yani davaya ilk bakan aile mahkemesinin hükmünü bu yönden bozdu; bozma, Yargıtay’ın hükmü hukuka aykırı bularak ortadan kaldırması ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere mahkemesine göndermesidir. Aynı iki kişinin soybağının reddi davasının esasına, yani soybağının kaldırılmasına ilişkin temyiz dilekçesini ise bu davada taraf olmadıkları için reddetti. Temyiz, kararın Yargıtay tarafından incelenmesini isteme yoludur.
Babalık davası ayrıldı, iki davalı soybağının reddi davasında da kaldı
Davacı, nüfusta babası görünen kişiyle arasındaki soybağının kaldırılmasını ve biyolojik babasının başka bir kişi olduğunun tespit edilmesini istedi. İlk Derece Mahkemesi davayı nüfus kaydının düzeltilmesi davası sayarak görevsizlik kararı verdi, yani davaya bakmanın kendi görevi olmadığına karar verdi.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 06.05.2019 tarihli, E. 2019/2023, K. 2019/4608 sayılı kararıyla bu kararı bozdu. 8. Hukuk Dairesine göre dava, nüfustaki babaya yönelik kısmıyla soybağının reddi, biyolojik babasının başka bir kişi olduğu iddiası yönünden ise Türk Medeni Kanunu’nun 301. maddesi kapsamında babalığın tespiti istemiydi. Davacının nüfustaki babasıyla soybağı geçersiz kılınmadıkça babalık davası dinlenemeyeceğinden, davaya soybağının reddi olarak bakılması, taraf teşkilinin sağlanması ve DNA raporu alınması gerekiyordu. Taraf teşkili, davada yer alması gereken kişilerin davaya dahil edilmesidir. Babalık talebi ise dosyadan ayrılıp yeni bir dosya numarasıyla ayrı dava olarak görülecek ve bu davada soybağının reddi davasının sonucu beklenecekti.
İlk Derece Mahkemesi bu bozmaya uydu, babalık davasını ayırdı ve soybağının reddi davasını kabul etti. Ancak babalık davasında davalı olan iki kişiyi soybağının reddi davasında da davalı olarak gösterdi ve bu iki kişi aleyhine yargılama gideri ile vekâlet ücretine hükmetti. Bu iki kişi vekilleri aracılığıyla kararı temyiz etti.
Karar başlığında davalı olarak yazılan kişi davanın tarafı olur mu?
Hayır. Yargıtay’ın ifadesiyle “temyiz edenler soybağının reddi davasında taraf sıfatını haiz olmayıp, karar başlığında davalı sıfatı ile gösterilmiş olmaları da onları davalı konumuna getirmez.” Taraf sıfatı, davanın konusu olan hukuki ilişkide davacı veya davalı olarak yer alabilme durumudur. Bir kişinin adının karar başlığına davalı olarak yazılması, bu durumu kendiliğinden yaratmaz. Yargıtay bu nedenle iki kişi aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesini de doğru görmedi.
Kararda soybağının reddi davasının kimlere karşı açılacağını gösteren kanun maddesi anılmamıştır. Kararda, davanın açıldığı tarihte uygulanacak metin ile bugünkü metin arasındaki farka da değinilmemiştir. Bugünkü hâliyle, Türk Medeni Kanunu’nun 2024 yılında 7531 sayılı Kanunla değiştirilen 286. maddesine göre koca, ana veya çocuk soybağının reddi davası açabilir ve dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır. Babalık davası ise aynı Kanunun 301. maddesine göre babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Kararda, temyiz eden iki kişinin babalık davasında hangi sıfatla davalı olduğu açıklanmamıştır.
Kanaatimizce kararın asıl uyarısı, aynı dilekçeyle açılan davalar ayrıldığında her dosyanın taraf listesinin o dosyadaki talebe göre yeniden kurulması gerektiğidir. İlk Derece Mahkemesinin iki kişiyi neden soybağının reddi davasında da davalı gösterdiği ise kararda açıklanmamıştır.
Yargıtay iki kişi yönünden kararı bozdu, soybağına ilişkin itirazı incelemedi
Kararın sonuç bölümünde Yargıtay, mahkeme kararını babalık davasının davalılarının soybağının reddi davasında davalı gösterilmesi ve aleyhlerine yargılama gideri ile vekâlet ücretine hükmedilmesi yönünden bozdu. Aynı iki kişinin soybağının kaldırılmasına ilişkin temyiz dilekçesini ise reddetti; Yargıtay’a göre bu davada taraf sıfatları olmadığından verilen kabul kararını temyiz etme hakları da yoktu. Kararda iki kişinin temyiz gerekçeleri ayrıca aktarılmamıştır.
Soybağının kaldırılmasına ilişkin itirazlar incelenmediği için karar, soybağının reddi davasının kabul edilmesinin doğru olup olmadığı hakkında bir değerlendirme içermez. Yargıtay ayrıca peşin yatırılan harcın, yani mahkemeye önceden ödenen harcın yatırana geri verilmesine ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verdi. Kararda, tebliğden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolunun açık olduğu belirtilmiştir; karar düzeltme, Yargıtay’dan aynı kararı yeniden incelemesini isteme yoludur. Karar oybirliğiyle verilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kural olarak hayır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 326. maddesine göre, kanunda yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir. İncelenen kararda da Yargıtay, soybağının reddi davasında taraf olmayan iki kişi aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesini bozma sebebi saymıştır.
Avukat Görüşü
Soybağının reddi ve babalık talepleri aynı dilekçede ileri sürülüyorsa, her talep için davalılar dilekçede ayrı ayrı gösterilmelidir. Soybağının reddi talebinin hangi kişilere, babalık talebinin hangi kişilere yöneltildiği baştan açık olursa, davalar ayrıldığında mahkemenin her dosyanın taraflarını doğru belirlemesi kolaylaşır.
Davalar ayrıldıktan sonra her dosyanın karar başlığı ile yargılama gideri ve vekâlet ücreti bölümü, o dosyanın gerçek taraflarıyla karşılaştırılmalıdır. Taraf olmadığı bir dosyada aleyhine yargılama gideri veya vekâlet ücreti yükletilen kişi, kanun yolu dilekçesinde bu kısma yönelik itirazını ayrıca ve açıkça yazmalıdır. Kişinin hangi davanın tarafı olduğu, dosyadaki dava dilekçesinden ve davaların ayrılmasına ilişkin karardan anlaşılır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 16.01.2025 tarihli, E. 2024/10332, K. 2025/397 sayılı kararı hakkında genel bilgi verir ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun hükümleri 19.10.2026 tarihli hâliyle anlatılmıştır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
Av. Arb. M. Fatih Yavaş, Bursa Maya Hukuk Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Bursa'da başta aile hukuku ve boşanma davaları olmak üzere velayet, nafaka, mal paylaşımı, soybağı, miras, icra, gayrimenkul, ceza ve ticaret hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. Gerçek ve tüzel kişilere dava ve icra takipleri, hukuki danışmanlık ve uyuşmazlıkların çözümüne yönelik avukatlık hizmeti sunmaktadır. Her dosyayı kendi hukuki ve fiili özellikleri çerçevesinde değerlendirerek, müvekkillerine sürecin her aşamasında özenli, şeffaf ve etkin hukuki destek sunmaktadır.