Aile hekimine veya aile sağlığı çalışanına sağlık hizmeti sırasında şiddet uygulayan hastanın, yönetmeliğin ifadesiyle “şiddet uygulayan kişinin” kaydı, olay adli veya mülki idare makamlarınca verilen belgeyle belgelendirildiğinde il sağlık müdürlüğünce mevcut aile hekiminden başka bir aile hekimine aktarılır. Bu kural Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği’nin 9 Nisan 2026’da değiştirilen 8. maddesinde yer alır. Maddenin ikinci fıkrasına göre bu kayıt “öncelikle farklı aile sağlığı merkezine, ikametine yakın farklı aile sağlığı merkezi bulunmuyor ise aynı aile sağlığı merkezinde bulunan kayıtlı nüfusu en düşük aile hekimine yapılır.”
İçindekiler
Aktarımı aile hekimi değil müdürlük yapar. Kanaatimizce yönetmelik “şiddet uygulayan kişi” ifadesini kullandığı için kural, sağlık hizmeti sırasında şiddeti hastanın yakını uyguladığında ve olay aynı şekilde belgelendirildiğinde o yakının kendi kaydına uygulanır. Kural, aile hekimiyle birlikte çalışan aile sağlığı çalışanına yönelik şiddette de uygulanır.
Hastanın kaydını hangi makam değiştirir?
Kaydı il sağlık müdürlüğü değiştirir. Yönetmelik, şiddet uygulayan kişinin kaydının “müdürlükçe” aktarılacağını söyler ve 2026 değişikliğiyle müdürlüğü il sağlık müdürlüğü olarak tanımlar.
Yönetmelik aktarım için şiddet uygulayan kişinin talebini veya onayını şart koşmaz. Yönetmeliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası, sağlık hizmeti sırasında aile hekimine veya aile sağlığı çalışanına uygulanan şiddetin belgelendirilmesini şart koşar; kaydı aktarılacak kişinin başvurmasını veya yeni bir hekim seçmesini beklemez.
Kayıt değişikliği için hangi belge gerekir?
Gereken belge, şiddet olayını gösteren ve adli ya da mülki idare makamlarınca verilen bir belgedir. Yönetmelik belgenin türünü saymaz. Kanaatimizce adli makam denince Cumhuriyet başsavcılığı ve mahkemeler, mülki idare makamı denince valilik ve kaymakamlık anlaşılır.
Yönetmelik bir mahkûmiyet kararından değil, şiddet olayının belgelendirilmesinden söz eder. Görüşümüze göre bu nedenle aktarım için ceza davasının sonuçlanması beklenmez; olayı gösteren ve savcılık gibi bir adli makamdan alınan belge müdürlüğe sunulabilir.
Olayın sağlık hizmeti sunulurken meydana gelmesi de şarttır. Yönetmeliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası Beyaz Kod bildirimini ayrıca anmaz; aradığı belge adli veya mülki idare makamından alınan belgedir.
Hastanın kaydı hangi aile hekimine aktarılır?
Yönetmeliğin 8. maddesinin ikinci fıkrasına göre kayıt, “ikamet ettiği bölge göz önünde bulundurulmak suretiyle öncelikle farklı aile sağlığı merkezine” yapılır.
İkametine yakın başka bir aile sağlığı merkezi yoksa şiddet uygulayan kişi aynı merkezde kalır, fakat o merkezde kayıtlı nüfusu en düşük aile hekimine kaydedilir. Bu durumda şiddet uygulayan kişi aynı binada hizmet almayı sürdürebilir. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 12. maddesine göre şiddetin yaşandığı sağlık kuruluşunda “faile veya yakınına mağdurun verdiği hizmeti verebilecek başka sağlık personeli ve yardımcı sağlık personeli bulunması halinde hizmet ilgili diğer personel tarafından verilir.”
Yönetmeliğin ilk metninde kural nasıldı?
Yönetmeliğin 25 Ocak 2013 tarihli ilk metnine göre sağlık hizmeti sunumu sırasında meydana gelen “şiddet olayının adli veya mülki idare makamlarınca verilen belgeyle belgelendirilmesi durumunda”, aile hekimine veya aile sağlığı elemanına şiddet uygulayan kişinin kaydı müdürlükçe mevcut aile hekiminden silinirdi. Kaydı bu şekilde silinen kişi aynı iş günü içinde yeni bir aile hekimi seçmezse müdürlük onu ikamet ettiği bölgeye göre kayıtlı nüfusu en düşük aile hekimine kaydederdi.
Yürürlükteki 8. maddenin ikinci fıkrasında kişiye aynı gün içinde hekim seçme imkânı tanıyan cümle yer almaz. Eski metin seçilecek hekimi sınırlamıyordu; yeni metin ise başka bir aile sağlığı merkezine aktarımı öncelikli yol olarak belirler. 9 Nisan 2026 tarihli değişiklik, değişikliği yapan yönetmeliğin 21. maddesine göre “yayımı tarihinde” yürürlüğe girmiştir.
Müdürlük kaydı değiştirmezse ne yapılabilir?
Müdürlüğün sessiz kalması veya talebi reddetmesi idari yargıya taşınabilir. Yönetmeliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası bu işlem için ayrı bir itiraz yolu veya süre öngörmez; bu yüzden İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun genel kuralları uygulanır.
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesine göre ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlemin yapılması için idareye yaptığı başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Aynı maddeye göre ilgililer, “otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde” konusuna göre Danıştay’a, idare veya vergi mahkemesine dava açabilir.
Aynı Kanun’un 7. maddesine göre idare mahkemesinde dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar. Süresi geçtikten sonra açılan dava, Kanun’un 14. ve 15. maddelerine göre ilk incelemede süre aşımı nedeniyle reddedilir. Kanun’un 11. maddesine göre dava açmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi “üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir” ve bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. İstek reddedilirse veya otuz gün içinde cevap verilmediği için reddedilmiş sayılırsa aynı maddeye göre dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
Kayıt değişikliği ceza soruşturmasının yerine geçer mi?
Hayır. Kayıt aktarımı yalnız kaydı aktarılan kişinin hangi aile hekimine kayıtlı olacağını değiştirir; şiddet olayının suç olarak soruşturulması Cumhuriyet başsavcılığının işidir.
3359 sayılı Kanun’un ek 12. maddesine göre kamu veya özel sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık personeli ile yardımcı sağlık personeline görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama, tehdit, hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarında ceza yarı oranında artırılır ve hapis cezası ertelenmez. Kayıt aktarımı, sağlıkta şiddet bildirimi olan Beyaz Kod sürecinden ayrı olarak müdürlüğün yaptığı idari bir işlemdir.
Kayıt değişikliği için hangi adımlar izlenebilir?
Pratik öneri olarak önce olay adli makama bildirilebilir, sonra alınan belge dilekçeyle il sağlık müdürlüğüne sunulabilir. Bu sıra yönetmelikte yazılı bir usul değildir; şu dört adım izlenebilir.
- Olayı Cumhuriyet başsavcılığına bildirin ve şikâyet ya da ifade tutanağı gibi olayı gösteren bir belgenin örneğini isteyin.
- Bu belgeyi, olayın tarihini ve şiddet uygulayan kişinin adını içeren yazılı bir dilekçeyle il sağlık müdürlüğüne iletin.
- Dilekçenin verildiği tarihi ve evrak sayısını saklayın; otuz gün içinde cevap gelmezse dava açma süresi bu otuz günün bittiği tarihten itibaren işler.
- Kayıt aynı merkezdeki başka bir hekime aktarıldıysa ve merkezde aynı hizmeti verebilecek başka personel varsa, şiddete uğrayan çalışanın o kişiye hizmet vermemesi için kurum içinde yazılı görev düzenlemesi isteyin.
Sağlık personeline karşı suçlarda ceza artırımına ilişkin Yargıtay kararları
“…Somut olayda; Yerel Mahkemece sanık hakkında tayin olunan cezada 3359 sayılı Kanun’un ek 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca artırım yapılması gerektiğinin gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuştur.…”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/11522, K. 2025/2841, T. 17.02.2025
Sıkça Sorulan Sorular
Kanaatimizce değişir. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinin ikinci fıkrası şiddetin aile sağlığı merkezinde yaşanmasını değil, “sağlık hizmeti sunumu sırasında” meydana gelmesini arar; yönetmeliğin 4. maddesi de evde takibi zorunlu kişilere evde sağlık hizmeti vermeyi aile hekiminin görevleri arasında sayar. Bu nedenle ev ziyareti sırasında yaşanan ve adli ya da mülki idare makamınca belgelendirilen şiddet de kaydın aktarılmasına yol açar.
Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinin ikinci fıkrasına göre değişmez. Bu fıkra, aile hekimine veya aile sağlığı çalışanına sağlık hizmeti sırasında şiddet uygulayan kişinin kaydının aktarılmasını düzenler; hastanın kendi kaydı, şiddeti yakını uyguladı diye bu fıkraya göre aktarılmaz. Fıkra “şiddet uygulayan kişinin” kaydından söz ettiği için aktarım, şiddeti uygulayan yakının kendi kaydı bakımından gündeme gelir.
Aktarım, Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinin ikinci fıkrasına göre şiddet olayının adli veya mülki idare makamlarınca verilen belgeyle belgelendirilmesine bağlıdır; fıkra ceza soruşturmasının veya davanın sonucunu şart olarak aramaz. Kanaatimizce kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, aktarılmış kaydın kendiliğinden geri alınmasını gerektirmez.
Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinin ikinci fıkrasına göre değişmez. Bu fıkradaki aktarım, sağlık hizmeti sunumu sırasında meydana gelen şiddet olayı için öngörülmüştür.
Avukat Görüşü
Müdürlüğe sunulacak belgede olayın tarihi, yeri ve sağlık hizmeti verilirken yaşandığı görülebilmelidir; savcılıktaki ifadede de olayın muayene veya başka bir sağlık hizmeti sırasında yaşandığı ayrıca söylenmelidir. Dilekçenin müdürlüğe verildiğini gösteren tarihli ve sayılı alındı belgesi saklanmalıdır, çünkü otuz günlük cevap süresi ve ardından işleyen dava açma süresi bu tarihten hesaplanır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan mevzuat hükümleri 13.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.