Mal rejiminin tasfiyesi davasında, halk arasındaki adıyla mal paylaşımı davasında, mal rejimi sona erdikten sonra eşlerin birbirinden alacakları hesaplanır. Bu hesapta bir taşınmazın hangi eşe ait olduğu, sonucu doğrudan etkiler. Aynı taşınmaz hakkında eşler arasında ayrıca tapu iptali ve tescil davası sürüyorsa, mal rejimi davasına bakan mahkemenin bu davanın sonucunu bekleyip beklemeyeceği sorusu doğar. Mal rejimi davasında tapu iptali davası beklenmeden hüküm kurulursa, tasfiye sonradan değişebilecek bir mülkiyet durumuna dayanmış olur.
İçindekiler
Bu durum Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenir. Kanuna göre bir davada hüküm verilebilmesi başka bir davaya kısmen veya tamamen bağlıysa “mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir.” İncelenen kararda Yargıtay bu beklemeyi “bekletici mesele” diye anar.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.09.2025 tarihli, E. 2024/9632, K. 2025/7125 sayılı kararında, tasfiye konusu taşınmaz hakkında taraflar arasında süren tapu iptali ve tescil davasının sonucunu beklemeden mal rejiminin tasfiyesi davasında karar veren İlk Derece Mahkemesinin kararını bozdu. İlk Derece Mahkemesi, davaya ilk bakan aile mahkemesidir. Bozma, Yargıtay’ın, temyiz edilen yani incelemesi istenen kararı hukuka aykırı bulmasının sonucudur; Yargıtay bu kararda dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine de karar verdi.
Dosya Yargıtay’a hangi aşamada geldi?
Kararın aktardığına göre temyiz edilen hüküm, dosyanın daha önce bozulmasından sonra İlk Derece Mahkemesinde yapılan yeni yargılamanın sonunda verilmişti. Bu hükmü, davada davacı olan kadının vekili duruşma isteyerek temyiz etti. Yargıtay duruşma yaptı ve belirlenen günde yalnız kadın tarafın vekili hazır bulundu.
Kararda mal rejimi davasında hangi malların tasfiyesinin istendiği, İlk Derece Mahkemesinin taleplere nasıl hükmettiği ve kadın tarafın temyiz dilekçesinde hangi itirazları ileri sürdüğü yer almıyor. Yargıtay’ın sonuca bağladığı olgu, tasfiye konusu taşınmaz hakkında taraflar arasında ayrı bir davanın sürmesidir. Bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülüyordu ve karardaki ifadeyle “tapu iptali ve tescil, mümkün olmaması halinde alacak” istemine ilişkindi. Davada öncelikle taşınmazın tapu kaydının iptal edilerek davayı açan taraf adına tescili, bu sağlanamazsa bir para alacağı isteniyordu. Kararda bu davayı hangi eşin açtığı ve taşınmazın tapuda kimin adına kayıtlı olduğu belirtilmemiştir.
Yargıtay tapu davasının sonucunu neden belirleyici gördü?
Yargıtay’ın gerekçesi, iki dava arasındaki tek bir bağlantıya dayanır. Karara göre “bu davanın sonunda tasfiye konusu malın malik durumu değişebileceğinden temyize konu mal rejiminin tasfiyesi davasının sonucu da bu davanın sonucundan etkilenecektir.” Yargıtay bu nedenle tapu iptali ve tescil davasının sonucunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bekletici mesele yapılması gerektiğini, bu yapılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu ve bozmayı gerektirdiğini açıkladı. Kararda Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimine ilişkin bir maddesi anılmadı; bozma yalnız bu usul eksikliğine dayanıyor.
Türk Medeni Kanunu’na göre edinilmiş mal, her eşin mal rejimi sürerken karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (m. 219). Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (m. 235/1). Artık değer, kanunun saydığı ekleme ve denkleştirme kalemleri de katılarak, bir eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır (m. 231); her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (m. 236/1). Kanaatimizce Yargıtay’ın beklemeyi gerekli görmesinin sebebi, taşınmazın hangi eşe ait sayılacağı değişirse artık değer hesabının ve bu artık değerin yarısı üzerinden doğan katılma alacağının da değişebilmesidir.
Kanun bu beklemeyi “bekletilebilir” diyerek mahkemenin takdirine bırakır. Yargıtay ise incelenen dosyada beklemenin yapılması gerektiğini söyledi ve bekletmeden verilen kararı bozma sebebi saydı. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.05.2024 tarihli, E. 2023/6244, K. 2024/4100 sayılı kararında da eşlerden biri ile inşaat şirketi arasında taşınmazın mülkiyetine ilişkin dava sürerken tasfiye edilecek malın bu davanın sonucuna göre belirlenmesi gerektiği belirtilmiş ve bu yapılmadan verilen karar o taşınmaz yönünden bozulmuştu.
Bozma kararı dosyada neyi değiştirdi?
Yargıtay kadın tarafın vekilinin temyiz itirazlarını kısmen kabul etti ve İlk Derece Mahkemesinin kararını bozdu. Kadın tarafın diğer temyiz itirazları hakkında ise bozma sebebine göre şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verdi. Yargıtay bu itirazları o aşamada incelemedi ve onlar hakkında bir sonuç da açıklamadı. Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz edene iadesine ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine oy birliğiyle karar verildi.
Kararda tapu iptali ve tescil davasının nasıl sonuçlanması gerektiğine veya taşınmazın kime ait olduğuna ilişkin bir değerlendirme yoktur. Yargıtay yalnız mal rejimi davasındaki hükmün, bu davanın sonucu görülmeden kurulmasını hatalı buldu. Bozma kararına göre İlk Derece Mahkemesinin, mal rejimi davasında hüküm kurmadan önce tapu davasının sonucunu beklemesi gerekir.
Her tapu davası mal rejimi davasının beklemesine yol açar mı?
Karardan bu sonuç çıkmaz. Yargıtay beklemeyi, tapu davasının tasfiye konusu taşınmaza ilişkin olmasına ve sonucunun bu taşınmazın malikini değiştirebilecek olmasına dayandırdı. Kararda iki davanın da aynı taraflar arasında görüldüğü ayrıca belirtilir. Başka bir taşınmaza ilişkin dava veya sonucu malikliği etkilemeyecek bir uyuşmazlık hakkında Yargıtay bu kararda bir değerlendirme yapmadı.
Kanaatimizce mal rejimi davasında bekletme isteniyorsa, diğer davanın tasfiye edilecek hangi malı nasıl etkileyeceğini somut olarak göstermek yararlı olur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesinin aradığı, hükmün diğer davaya kısmen veya tamamen bağlı olmasıdır; iki davada aynı taşınmazın adının geçmesi bu bağlılığı tek başına göstermez.
Sıkça Sorulan Sorular
Tapu davasının sonucu evin hangi eşe ait sayılacağını değiştirebilecekse, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesine göre mal paylaşımı davasında yargılama bekletilebilir. Yargıtay incelenen dosyada böyle bir durumda tapu davasının sonucunun beklenmesini gerekli gördü ve beklemeden verilen kararı bozdu.
Bekleme, tapu davası sonuçlanana kadar sürer. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesi bu bekleme için ayrı bir süre öngörmez; gecikmenin uzunluğu tapu davasının ne zaman sonuçlanacağına bağlıdır.
Gelmez. Bekleme yalnız mal paylaşımı davasındaki hükmün diğer davanın sonucuna göre kurulmasını sağlar. Yargıtay da bu kararda tapu davasının nasıl sonuçlanacağı hakkında bir değerlendirme yapmadı.
Avukat Görüşü
Mal rejimi davasında tasfiye edilecek bir taşınmaz hakkında başka bir mahkemede dava sürüyorsa, bu bağlantının mal rejimi dosyasında görünmesi gerekir. Diğer davanın mahkemesi ve esas numarası, tarafları, talep sonucu ve hangi taşınmaza ilişkin olduğu mal rejimi dosyasına yazılı olarak bildirilmeli, mümkünse dava dilekçesinin örneği de eklenmelidir. Bekletme talebinde diğer davanın sonucunun tasfiye hesabını nasıl değiştireceği somut olarak açıklanmalıdır.
Bağlantılı dava henüz açılmamışsa Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesinin ikinci fıkrası gündeme gelebilir. Bu fıkraya göre mahkeme, ilgili tarafa görevli mahkemeye başvurması için uygun bir süre verir; bu süre içinde başvurulmazsa ilgili taraf “bu husustaki iddiasından vazgeçmiş sayılarak esas dava hakkında karar verilir.” Mahkeme süre verirse bu süre takvime işlenmeli, dava süre dolmadan açılmalı ve açıldığı mal rejimi dosyasına bildirilmelidir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 11.09.2025 tarihli, E. 2024/9632, K. 2025/7125 sayılı kararı hakkında genel bilgi verir; kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun hükümleri 14.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.