Hukuk bürosu masasında kapalı dosya ve iki anahtar

Mal Rejiminden Doğan Alacaktan Açıkça Söz Etmeyen Dilekçenin Feragat Sayılmaması Hakkında Yargıtay Kararı

Boşanma sürecinde mahkemeye verilen bir dilekçenin mal rejiminden doğan alacaktan feragat veya bağış sayılıp sayılmayacağı, sonradan açılan mal paylaşımı davasının sonucunu doğrudan etkiler. Türk hukukunda eşler başka bir rejim seçmemişse yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır ve mahkeme boşanmaya karar verirse bu rejim, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (Türk Medeni Kanunu m.202 ve m.225).

Rejim sona erince eşler, mal rejiminin tasfiyesinden, yani evlilikte edinilen malların eşler arasında hesaplaşmasından doğan alacakları için dava açabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu feragati, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlar ve feragatin kayıtsız ve şartsız olmasını ister (m.307 ve m.309).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.04.2026 tarihli, E. 2025/354, K. 2026/267 sayılı kararında, erkeğin boşanma dosyasına giren dilekçesinin mal rejiminden doğan alacaktan feragat anlamına gelmediğine karar verdi. İlk Derece Mahkemesi kararında aktarılan biçimiyle dilekçede “bana düşen haklarımdan hiçbir zaman dava etmeyeceğim, söz veriyorum, ona hibe ediyorum” ifadeleri yer alıyordu. İlk Derece Mahkemesi, yani davaya ilk bakan aile mahkemesi, bu dilekçeyi bağış sayarak erkeğin alacak davasını reddetmiş ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin bozma kararına karşı önceki kararında direnmişti. Direnme, alt mahkemenin Yargıtay’ın bozma kararına uymayıp önceki kararını yeniden vermesidir. Direnme kararı temyiz edilince, yani Yargıtay incelemesine götürülünce dosya Hukuk Genel Kuruluna geldi. Kurul oy çokluğuyla direnme kararını bozdu, yani kararı ortadan kaldırdı ve dosyayı davanın esası incelensin diye İlk Derece Mahkemesine gönderdi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/354, K. 2026/267, 29.04.2026

Belge hazırlanıyor…

Erkeğin alacak davası neden alt mahkemelerde reddedildi?

İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi, erkeğin dilekçesini bağış sayarak davayı reddetti. Taraflar 25.05.1979 tarihinde evlenmişti. Kadın 25.05.2009 tarihinde boşanma davası açtı; mahkeme boşanmaya karar verdi ve karar 24.12.2009 tarihinde kesinleşti. Erkeğin imzasını taşıyan dilekçe, boşanma dosyasına 24.12.2009 havale tarihiyle girdi.

Erkek daha sonra, evlilik içinde alınıp kadın adına tescil edilen iki daire için katılma alacağını, yani kanuna göre diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerindeki hakkını (Türk Medeni Kanunu m.236) istedi. Kadın tarafın vekili zamanaşımı nedeniyle davanın reddini istedi. Ayrıca erkeğin bu dilekçeyle haklarını bağışladığını ve dairelerin alımında erkeğin katkısı bulunmadığını ileri sürdü.

İlk Derece Mahkemesindeki duruşmada erkek, dilekçeyi kendisinin yazıp imzaladığını kabul etti. Ancak dilekçeyi kadının boşanma davası için yazı istemesi üzerine alkollüyken verdiğini ve haklarından feragat etmediğini söyledi. Tanık olarak dinlenen erkeğin kardeşi, dilekçenin mal paylaşımı için verildiğini anlattı. Mahkeme dilekçeyi Türk Borçlar Kanunu’nun 285 ve devamı maddelerinde düzenlenen bağış niteliğinde gördü ve davayı reddetti.

Erkek tarafın vekili bu karara karşı istinaf yoluna, yani kararın Bölge Adliye Mahkemesinde yeniden incelenmesi yoluna başvurdu. Bölge Adliye Mahkemesi, dilekçenin mal rejiminin tasfiyesine ilişkin açıklama içermediğini kabul etti. Buna rağmen erkeğin imzanın kendisine ait olduğunu ve dilekçe içeriğini açıklama ekleyerek kabul ettiğini (tevil yollu ikrar), ortak çocuğun tanıklığını ve dilekçenin boşanma davası açıldıktan sonra düzenlendiğini gözetti. Bu nedenle dilekçeyi bağış saydı ve istinaf başvurusunu esastan reddetti, yani İlk Derece Mahkemesinin kararını yerinde buldu.

Erkek tarafın vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 06.04.2023 tarihli kararıyla hükmü bozdu. Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre erkeğin beyanı mal rejiminin tasfiyesini kapsamıyordu; boşanma dosyasındaki tazminat ve nafaka beyanları boşanmanın eki niteliğindeki konulara ilişkindi ve erkeğin mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacak hakkından feragat ettiğine dair açık bir beyanı yoktu. İlk Derece Mahkemesi bu bozmaya uymadı ve dilekçenin hibe niteliği taşıdığını belirterek önceki kararında direndi. Erkek tarafın vekili, dilekçenin boşanmanın eki niteliğindeki tazminat ve nafakayla ilgili olduğunu ileri sürerek direnme kararını da temyiz etti.

Dilekçe neden feragat sayılmadı?

Hukuk Genel Kurulunun önündeki soru, mal rejimi sona erdikten sonra düzenlenen dilekçenin mal rejiminin tasfiyesine ilişkin bir anlaşma sayılıp sayılamayacağı ve buna göre bağış niteliği taşıyıp taşımadığıydı. Kurul önce mal rejiminin ne zaman sona erdiğini belirledi. Boşanma davası kabulle sonuçlandığı için mal rejimi, davanın açıldığı 25.05.2009 tarihinde sona ermişti ve dilekçe bu tarihten sonra düzenlenmişti.

Kurul ardından feragati ele aldı. Karara göre hak sahibi, uyuşmazlık konusu hakkını dava edip etmemekte, sulh olmakta veya açtığı davadan feragat etmekte serbesttir. Feragat dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılabilir ve sonuç doğurması karşı tarafın ya da mahkemenin onayına bağlı değildir. Kurul bu açıklamayı şu sınırla tamamladı: “Ancak feragat, kayıtsız ve şartsız olmalı, kesin ve açık bir irade beyanı ile yapılmalıdır.”

Bu ölçüyü dilekçeye uygulayan Kurul çoğunluğu, erkeğin 24.12.2009 tarihli beyanının mal rejiminin tasfiyesine yönelik bir hüküm içermediğini tespit etti. Bu nedenle beyan, mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaktan feragat anlamına gelmiyordu ve eldeki dava bakımından bağlayıcı değildi. Kurul, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin bozma kararında belirtildiği gibi dilekçenin boşanmanın eki niteliğindeki nafaka ve tazminat konularına ilişkin olduğunu ve eşler arasında mal rejiminin tasfiyesine ilişkin bir anlaşma yapılmadığını da kabul etti. Sonuçta erkeğin davayı açmasına engel bir durum yoktu; mahkemenin delilleri toplayıp talebin esası hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermesi gerekiyordu.

Görüşmeler sırasında, mal rejimi sona erdikten sonra yapılan anlaşmaların borçlar hukukuna tabi olduğu ve dilekçenin Türk Borçlar Kanunu’nun 285 ile 298. maddeleri arasında düzenlenen bağış sözleşmesi sayılması gerektiği görüşü de ileri sürüldü. Bu görüşe göre direnme kararı onanmalı, yani doğru bulunup korunmalıydı; ancak görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmedi. Kurul, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin bozma kararına uyulması gerekirken direnilmesini usul ve yasaya aykırı buldu ve direnme kararını bu bozma kararında açıklanan gerekçelerle bozdu.

Kanaatimizce kararın belirleyici noktası, hangi alacaktan vazgeçildiğinin dilekçeden kesin ve açık biçimde anlaşılması gerektiğidir. Alt mahkemeler bağış sonucuna ulaşırken tanık anlatımlarına da dayanmıştı; Kurul çoğunluğu ise dilekçenin mal rejiminin tasfiyesine yönelik hüküm taşımadığını ve boşanmanın eki niteliğindeki konulara ilişkin olduğunu esas aldı.

Bozmadan sonra erkeğin alacak davası nasıl devam edecek?

Dava İlk Derece Mahkemesinde esastan incelenecek; Hukuk Genel Kurulu alacağın varlığına veya tutarına karar vermedi. Kurul yalnız dilekçenin davayı engellemediğini kabul etti; dairelerin edinilmiş mal olup olmadığı, alımında kimin parasının kullanıldığı ve alacağın tutarı hakkında bir değerlendirme yapmadı. Artık değer kanunda “eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar” olarak tanımlanır (Türk Medeni Kanunu m.231); bu hesap da Kurul kararında yapılmadı. Kadının dairelerden birinin kredi taksitlerinin kendi maaşından ödendiği, diğerinin emekli ikramiyesiyle alındığı yönündeki savunması ve zamanaşımı savunması da Kurul kararında ele alınmadı. Karara göre mahkemenin tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde delilleri toplayıp tartışması ve talebin esası hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermesi gerekir.

Hukuk Genel Kurulu, ilk görüşmede yeterli çoğunluk sağlanamadığı için 29.04.2026 tarihinde yapılan ikinci görüşmede oy çokluğuyla ve kesin olarak, yani bu karara karşı başka bir kanun yoluna gidilemeyecek biçimde karar verdi. Dosyanın kararı veren aile mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine hükmetti. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre Hukuk Genel Kurulunun verdiği karara uymak zorunludur (m.373/7).

Karşı oy yazan üyeler neden dilekçeyi bağış saydı?

Karşı oy, kurul kararına katılmayan üyelerin ayrıca yazdığı görüştür. Hukuk Genel Kurulu kararında iki karşı oy vardır ve ikisi de İlk Derece Mahkemesinin direnme kararının onanması gerektiği görüşündedir. Birinci karşı oya göre dilekçe, boşanma davası açıldıktan sonra ama boşanma hükmü kesinleşmeden düzenlenmişti. Bu dönemde yapılan mal rejimine ilişkin anlaşmalar boşanma kararı kesinleşene kadar sonuç doğurmaz, karar kesinleşince geçerli hâle gelir; karşı oy bunu askıda hükümsüzlük olarak adlandırdı. Karşı oy yazan üye dilekçeyi yazılı bir bağışlama sözü saydı. Erkeğin dilekçeyi iradesi bozukken verdiği gerekçesiyle iptal davası açmadığını ve bağışlama sözünün geri alınmasını sağlayacak sebeplerin gerçekleşmediğini belirtti.

İkinci karşı oy, dilekçenin hangi tarihte ve hangi dosyaya verildiğine odaklandı. Bu görüşe göre kadın boşanma davasında kendisi için nafaka veya tazminat istememiş, erkek davaya cevap vermemiş ve dilekçe boşanma kararının kesinleştiği gün mahkemeye sunulmuştu. Bu durumda dilekçenin nafaka ve tazminatla ilgili olduğu kabul edilemezdi; dilekçeyle bırakılan hak katılma alacağıydı. Karşı oy yazan üyeler, ortak çocuğun ve erkeğin kardeşinin tanıklığını da bu sonucu destekleyen delil saydı ve yazılı bağışlamanın Türk Borçlar Kanunu’nun 288. maddesine göre geçerli olduğunu belirtti.

Bu görüşler azınlıkta kaldı. Dosyada uygulanacak olan, Kurul çoğunluğunun dilekçeyi feragat saymayan bozma kararıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu içerikteki bir dilekçe, Hukuk Genel Kurulunun incelediği dosyada mal rejiminin tasfiyesine yönelik hüküm içermediği için alacak davasına engel görülmedi. Kurul, feragat için kayıtsız ve şartsız, kesin ve açık bir irade beyanı aradı.

Bu kabul tek başına davanın reddine yol açmadı. Hukuk Genel Kurulunun incelediği dosyada erkek, dilekçenin ve imzanın kendisine ait olduğunu İlk Derece Mahkemesinde kabul etmişti. Kurul bu kabulü ayrıca değerlendirmedi; dilekçenin mal rejiminin tasfiyesine yönelik hüküm içermediğini esas alarak davaya engel olmadığına karar verdi.

Kararda tarih tek başına sonucu belirlemedi. Hukuk Genel Kurulu, mal rejiminin boşanma davasının açıldığı 25.05.2009 tarihinde sona erdiğini ve dilekçenin bu tarihten sonra düzenlendiğini tespit etti; feragat bulunmadığı sonucunu ise dilekçenin mal rejiminin tasfiyesine yönelik hüküm içermemesine dayandırdı.

Avukat Görüşü

Mal paylaşımı davasında karşı taraf, boşanma sürecinde haklardan vazgeçildiğini bildiren bir dilekçeye dayanıyorsa önce dilekçenin tam metni ile boşanma dosyasına hangi tarihte ve kim tarafından sunulduğu belgelenmelidir. Boşanma dosyasında nafaka veya tazminat istenip istenmediği ve boşanmanın hangi tarihte kesinleştiği de dosya kronolojisinde ayrı ayrı gösterilmelidir.

Hukuk Genel Kurulu feragat için kesin ve açık bir irade beyanı aradığından, dilekçede mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacağın veya belirli taşınmazların anılıp anılmadığı dilekçenin tam metniyle birlikte gösterilmelidir. Eşler boşanma sürecinde bu alacaktan gerçekten vazgeçmek istiyorsa hangi alacaktan vazgeçildiği metinde açıkça yazılmalıdır.

Bilgilendirme Notu

Bu yazı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.04.2026 tarihli, E. 2025/354, K. 2026/267 sayılı kararı hakkında genel bilgi verir; kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri 21.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.

Yukarı Çık