Evet, sağlık çalışanlarına yönelik bir suçun soruşturmasında mağdur, şikâyetçi veya tanık olarak ifade veren sağlık çalışanı, ifade tutanağına hastane adresi yazdırılmasını isteyebilir; bu imkân Adalet Bakanlığının başsavcılıklara ve yargı makamlarına duyurduğu yazılara dayanır. Türkiye Psikiyatri Derneğinin ve Hekim Birliği Sendikasının aktarımına göre Bakanlık, sağlık çalışanlarının adli süreçlerde ikamet adresi yerine görev yaptıkları sağlık kuruluşunun adresinin kullanılmasını Cumhuriyet başsavcılıklarına bildirmiştir.
İçindekiler
Bakanlığın bu konudaki yazıları 2020 ve 2021 yıllarında gönderilmiştir ve içerikleri derneğin ve sendikanın yayımladığı aktarımlardan bilinmektedir. Beyaz Kod bildiriminden sonra başlayan soruşturmada ev adresinin dosyaya girmesi, bu adresin kimlerin önüne gelebileceğini ve resmî evrakın nereye gönderileceğini de etkiler.
Hastane adresinin yazılması hangi yazıya dayanır?
Hastane adresinin yazılması, Adalet Bakanlığının 06.01.2021 tarihli “Sağlık Çalışanlarına Yönelik İşlenen Suçlar” konulu yazısına dayanır. Türkiye Psikiyatri Derneğinin Nisan 2026 tarihli rehberine ve Hekim Birliği Sendikasının rehberine göre Bakanlık bu yazıda, sağlık çalışanlarının ve yakınlarının güvenliğinin tehlikeye düşmemesi için adli süreçlerde ikamet adresi yerine görev yapılan sağlık kuruluşunun adresinin kullanılmasını başsavcılıklara bildirmiştir.
Bakanlık Ceza İşleri Genel Müdürlüğü aynı konuyu daha önce 03.06.2020 tarihli yazısıyla da duyurmuştu. Türkiye Psikiyatri Derneğinin 20.06.2020 tarihli duyurusuna göre bu ilk yazı, adresin yanında mağdur, şikâyetçi veya tanık olan sağlık personelinin ifadesinin kolluk aracılığıyla işyerinde aldırılmasını ve mağdur veya şikâyetçi olan sağlık çalışanlarına yapılacak tebligatların vekillerine yapılmasını da kapsıyordu. Kanaatimizce bu yazılar, Bakanlığın başsavcılıklara ve yargı makamlarına yaptığı ve kanun veya yönetmelik niteliği taşımayan bildirimlerdir.
Kanun düzeyinde Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 58. maddesi, tanığa ilk önce “adı, soyadı, yaşı, işi ve yerleşim yeri, işyerinin veya geçici olarak oturduğu yerin adresi, varsa telefon numaraları” sorulacağını düzenler. Mağdur tanık olarak dinlendiğinde yemin dışında tanıklığa ilişkin hükümler onun için de uygulanır (CMK m.236/1). Madde tanığa yerleşim yerinin yanında işyeri adresini de sorduğu için kanaatimizce ifadede hastane adresinin bildirilmesi bu maddeye aykırı değildir; ev adresi yerine hastane adresinin yazılması ise Bakanlığın yazılarına dayanır.
Kanunun bu konuda açık bir adres kuralı koyduğu başka bir alan da vardır. Terör suçlarında ve Türk Ceza Kanunu’nda sayılan bazı suçlarda yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda, ifadesine başvurulan kolluk görevlilerinin ifade ve duruşma tutanaklarında adres olarak iş yeri adresleri gösterilir (CMK m.169/7). Bu fıkra yalnız kolluk görevlileri için konulmuştur; sağlık çalışanları için aynı sonuç Bakanlığın yazılarıyla istenmiştir.
Ev adresi tutanağa yazılırsa şüphelinin avukatı bu adresi görebilir mi?
Görebilir. Şüphelinin avukatı, yani müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız alabilir (CMK m.153/1). Bu yetki, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir; ancak kısıtlama yalnız kasten öldürme, örgüt kurma ve uyuşturucu ticareti gibi kanunda tek tek sayılan suçlarda mümkündür (CMK m.153/2).
Kasten yaralama, tehdit, hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme bu listede yer almaz. İddianame mahkemece kabul edildikten sonra müdafi dosyanın tamamını inceleyebilir ve bütün tutanakların örneğini alabilir (CMK m.153/4). Bu nedenle ifade tutanağına yazılan ev adresi, şüphelinin avukatı aracılığıyla öğrenilebilecek bir bilgi hâline gelir.
Hastane adresi ifade sırasında nasıl yazdırılır?
Hastane adresinin yazılmasını, ifadeyi alan görevliye adres olarak görev yaptığınız sağlık kuruluşunun adresini bildirmek istediğinizi söyleyerek isteyebilirsiniz. 3359 sayılı Kanun ifadenin nerede alınacağını da düzenler. Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sebebiyle kasten işlenen suçların soruşturmasında “kolluk tarafından müşteki, mağdur veya tanık olan sağlık personelinin ifadeleri işyerlerinde alınır” (3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m.12).
Soruşturma işlemlerinde tutanağın işlemde hazır bulunan kişiyi ilgilendiren kısımları ona okunur veya okuması için verilir ve bu husus tutanağa yazılarak imzası alınır (CMK m.169/5). Pratik öneri olarak imzadan önce adres satırını ayrıca kontrol edin; ev adresiniz yazılmışsa kurum adresinin kullanılmasını bildiren 06.01.2021 tarihli Bakanlık yazısını hatırlatarak hastane adresinin yazılmasını isteyin ve ifadenin tarihini, ifadeyi alan birimi ve varsa soruşturma numarasını not edin.
Hastane adresi yazılırsa tebligatlar nereye gönderilir?
Kanaatimizce ifade tutanağında bildirilen hastane adresi, tebligat için bilinen en son adres olarak kullanılabilir; tebligat orada yapılamazsa adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinize gönderilir. Tebligat Kanunu’nun 10. maddesine göre tebligat, tebliğ yapılacak kişiye bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığı anlaşılırsa veya tebligat bu adreste yapılamazsa, kişinin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen en son adres sayılır ve tebligat oraya yapılır.
Bu nedenle hastane adresinin bildirilmesi, yerleşim yeri adresinizin dosyaya hiç girmeyeceğini garanti etmez. Kişinin kendisi başvurur veya kabul ederse tebligat her yerde yapılabilir (Tebligat Kanunu m.10).
Kimliğinizi ve adresinizi tamamen gizletebilir misiniz?
Kimliğinizi ve adresinizi tamamen gizletebilmeniz için dosyanın Ceza Muhakemesi Kanunu’nun veya Tanık Koruma Kanunu’nun saydığı suç türlerinden birine ilişkin olması gerekir. Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki kimliği saklı tanık imkânı yalnız bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili uygulanabilir (CMK m.58/5). Tanık Koruma Kanunu ise kimlik ve adres bilgilerinin gizli tutulmasını ve tebligatlar için ayrı bir adres belirlenmesini öngörür; bu tedbir ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve alt sınırı on yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla kurulan bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen alt sınırı iki yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ve terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda uygulanabilir (5726 sayılı Kanun m.3 ve m.5).
Tanık koruma tedbiri için ayrıca tanığın veya yakınlarının hayatı, beden bütünlüğü ya da mal varlığının ağır ve ciddi bir tehlike içinde bulunması ve korunmalarının zorunlu olması gerekir (5726 sayılı Kanun m.4/2). Sağlık çalışanına yönelik şiddette 3359 sayılı Kanun’un saydığı kasten yaralama, tehdit, hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarının Türk Ceza Kanunu’ndaki temel cezalarının alt sınırı on yılın altındadır (TCK m.86/1, 106/1, 125/1, 265/1).
Bilinen en son adrese tebligata ilişkin Yargıtay kararları
“…Sanık …’ın yokluğunda verilen kararın, sanığın kovuşturma aşamasında alınan ifadesinde bildirdiği son bilinen adresinden farklı bir adrese tebliğe çıkarılması üzerine, 7201 sayılı Kanun’un 21. maddesine göre ilgili muhtara yapılan tebliğ işleminin, adresin son bilinen adresten farklı olması ve tebligat zarfında en yakın komşu diye belirtilen kişinin isim veya daire numarası gibi herhangi bir belirleyici bilginin bulunmaması nedeniyle geçersiz olduğu belirlenmiştir.…”
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2023/19982, K. 2024/3225, T. 28.02.2024
Sıkça Sorulan Sorular
Eski hastanenin adresine çıkarılan tebligat orada yapılamazsa veya adres tebligata elverişli değilse, Tebligat Kanunu’nun 10. maddesine göre adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinize yapılır. Bu yüzden yeni görev yerinizin adresini dosyanın bulunduğu başsavcılığa veya mahkemeye dilekçeyle bildirmeniz yerinde olur.
Tebligat Kanunu’nun 11. maddesine göre vekil aracılığıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır; vekil birden fazlaysa birine yapılması yeterlidir. Dosyada vekiliniz olarak bir avukat yer alıyorsa tebligat kural olarak ona yapılır.
Evet. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 12. maddesi, personele karşı görevleri sebebiyle kasten işlenen suçların soruşturmasında müşteki, mağdur veya tanık olan sağlık personelinin ifadesinin kolluk tarafından işyerinde alınmasını özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personel için de uygular.
Türkiye Psikiyatri Derneğinin aktarımına göre Adalet Bakanlığının 2020 tarihli yazısı, sağlık çalışanlarına yönelik suçlarda mağdur, şikâyetçi veya tanık olan sağlık personelini birlikte kapsadığı için tanık olarak ifade verirken de hastane adresinin yazılmasını isteyebilirsiniz.
Avukat Görüşü
İfade verdikten sonra tutanağın bir örneğini istemek, adres satırını sonradan kontrol etmenin kolay bir yoludur. Mağdur ve şikâyetçi, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteyebilir (CMK m.234/1). Örnekte ev adresiniz yazılmışsa soruşturma numarasını belirterek başsavcılığa tebligat adresinizin görev yaptığınız sağlık kuruluşu olduğunu bildiren bir dilekçe vermek, sonraki evrakın hangi adrese çıkarılacağını dosyada gösterir. Bu dilekçeye Bakanlığın 06.01.2021 tarihli yazısının tarihini ve konusunu yazmanız, talebin dayanağını görevliye hatırlatır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun hükümleri 21.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; Adalet Bakanlığı yazılarının içeriği ise Türkiye Psikiyatri Derneğinin ve Hekim Birliği Sendikasının yayımladığı aktarımlara dayanır. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
