Evet. Israrlı takip yüzünden işten ayrılmak zorunda kalan kişi, takip eden kişiden gelir kaybı için tazminat isteyebilir. Bunun için takibin kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil olduğunu, işten ayrılmanın takip yüzünden gerçekleştiğini ve zararı ispatlamak gerekir.
İçindekiler
Talebin dayanağı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleridir. Talep takip eden kişiye karşı yöneltilir.
Takip eden kişi neden gelir kaybından sorumlu tutulur?
Takip eden kişi, kusurlu ve hukuka aykırı davranışıyla zarar verdiği için sorumlu tutulur. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine göre “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” Kanaatimizce ısrarlı takip kişilik hakkına saldırı niteliği taşıdığından hukuka aykırılık Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesi üzerinden de kurulabilir; bu maddeye göre kişilik haklarına yapılan her saldırı, kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır.
Aynı davranış Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesindeki ısrarlı takip suçunu da oluşturabilir. Ceza Kanunu, suçun mağdurun “okulunu veya işini bırakmasına neden olması” hâlinde daha ağır ceza öngörür.
Gelir kaybının tazmini için neyin ispatlanması gerekir?
Zararın ve takip eden kişinin kusurunun ispatlanması gerekir. Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesine göre “Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.” Kusurun ağırlığı ise tazminatın kapsamı belirlenirken gözetilir (TBK 51).
Görüşümüze göre zarar gören, zararını kanıtlarken işten ayrılmanın takip yüzünden gerçekleştiğini de göstermelidir; bunun için olayların sırası kullanılabilir. Örneğin takip eden kişi her gün iş yerinin önünde bekliyor, iş arkadaşlarını arayarak mesaj bırakıyor ve çalışan bu dönemde istifa ediyorsa takibin iş yerine yönelmesi ve istifayla zaman yakınlığı bu bağı gösterebilecek olgulardır. Kanaatimizce takiple ilgisi olmayan bir sebeple verilen istifada gelir kaybı takip eden kişiye yüklenemez.
Gelir kaybının miktarını kim ve nasıl belirler?
Miktarı hâkim belirler; davacı ise kaybını belgelerle gösterir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, haksız haciz nedeniyle açılan bir tazminat davasında maddi zararın fiilen gerçekleşen zarar ile kâr kaybını kapsadığını belirtmiştir. Daireye göre hâkim, kâr kaybının miktarını belirlerken durumun gereğini, kusurun ağırlığını ve davacının zararı azaltmak için aldığı veya alması gereken tedbirleri gözetmeli; olayların olağan akışına göre elde edilmesi kuvvetle mümkün görülen kârı zarar olarak kabul etmelidir. Görüşümüze göre bu ölçüt, takip yüzünden işini bırakan çalışanın yoksun kaldığı ücrete de uygulanabilir; çünkü iki durumda da zarar, fiil olmasaydı elde edilecek gelirden yoksun kalmaktır.
Kaybın tutarı tam olarak kanıtlanamıyorsa hâkim, Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesine göre “olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.”
Tazminat, zarar görenin kendi davranışı yüzünden de azalabilir. Kanuna göre zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK 52).
Gelir kaybıyla birlikte manevi tazminat da istenebilir mi?
Takip kişilik hakkını zedelemişse evet. Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesine göre kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir. Manevi tazminat gelir kaybını değil, takibin kişide yarattığı manevi zararı karşılar; bu yüzden gelir kaybı maddi tazminat olarak ayrıca hesaplanır. Türk Medeni Kanunu’nun 25. maddesi de kişilik hakkı davasında maddi ve manevi tazminat isteme hakkını açıkça korur.
Ceza davasının sonucu tazminat davasını nasıl etkiler?
Ceza davasında verilen beraat kararı, hukuk hâkimini kusur konusunda bağlamaz. Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesine göre hukuk hâkimi, zarar verenin kusuru hakkında karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz.
Ceza şikâyetinden vazgeçmek ise tazminat hakkını etkileyebilir. Israrlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır (TCK 123/A); zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla fiil ve failin öğrenildiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunulmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK 73). Aynı maddeye göre kamu davası şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmüşse ve kişi vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde dava açamaz.
Tazminat davası nerede ve ne zamana kadar açılır?
Dava asliye hukuk mahkemesinde açılır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesine göre malvarlığı haklarına ilişkin davalarla şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetkili mahkemedir (HMK 6). Haksız fiilden doğan davalarda haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK 16).
Tazminat istemi kural olarak iki yıllık ve on yıllık zamanaşımına tabidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 72. maddesine göre iki yıl, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten; on yıl ise fiilin işlendiği tarihten başlar. Aynı maddeye göre tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu uzun süre uygulanır. Uygulanacak zamanaşımı süresi dolduktan sonra açılan davada takip eden kişi zamanaşımını ileri sürerse tazminat istemi reddedilir; Türk Borçlar Kanunu’nun 161. maddesine göre “Zamanaşımı ileri sürülmedikçe, hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz.”
Israrlı takip suçunun cezasının üst sınırı temel şekilde iki, ağırlaştırılmış şekilde üç yıldır. Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesine göre kanunda başka türlü yazılmış hâller dışında kamu davası, “Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl” geçmesiyle düşer. Kanaatimizce takip suç oluşturuyorsa bu sekiz yıllık süre iki yıllık süreden uzun olduğu için tazminat istemine de uygulanır. Dava zamanaşımı kural olarak suçun işlendiği günden işlemeye başlar; kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği, zincirleme suçlarda son suçun işlendiği gün esas alınır (TCK 66).
Şikâyet yapılmamış olması bu uzun sürenin uygulanmasını kanaatimizce engellemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, trafik kazasından doğan bir tazminat davasında, şikâyet süresi geçirildiği için ceza davasının açılamamış olmasının ceza davasına ilişkin zamanaşımı süresinin tazminat davasına uygulanmasına engel olmadığını belirtmiştir. Kararda anılan şikâyet süresi mülga Ceza Kanunu’nun 108. maddesindeki süredir; kanaatimizce bu ilke bugünkü Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesindeki altı aylık süre bakımından da geçerlidir. Aynı kararda eylemin cezayı gerektiren bir fiil olup olmadığının kural olarak hukuk hâkimince belirleneceği de açıklanmıştır.
Takip sürüyorsa tazminat davası dışında hangi yollar vardır?
Takip devam ediyorsa hukuk mahkemesinden saldırının durdurulması istenebilir ve koruma tedbirlerinden de yararlanılabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 25. maddesine göre davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini ve sürmekte olan saldırıya son verilmesini isteyebilir. Ayrıca 6284 sayılı Kanun, tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması için alınacak tedbirleri de düzenler.
Haksız fiilden doğan zarar ve zamanaşımına ilişkin Yargıtay kararları
“…6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 49. maddesi hükmünde açıklanan maddi zarar, fiilen gerçekleşen(eylemli) zarar ile kar kaybı zararını kapsar. Fiili zarar, malvarlığının aktifinde bir azalma veya pasifinde bir çoğalmayı ifade eder.…”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/17980, K. 2022/9874, T. 05.07.2022
“…Kural olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 50. maddesi hükmüne göre zararın kanıtlanması davacı tarafa, tazminat miktarının belirlenmesi ise hakime aittir. Hakim kar kaybı zararının miktarını belirlerken halin icaplarını ve kusurun ağırlığını (TBK 51. md), zararın azaltılması için davacı tarafın aldığı veya alması gereken tedbirleri (TBK 52. md) gözönünde tutmalı, olayların olağan akışına ve davacının aldığı veya alması gereken tedbirlere göre elde edilmesi kuvvetle mümkün görülen karı davacı tarafın zararı olarak kabul etmelidir.…”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/17980, K. 2022/9874, T. 05.07.2022
“…Bundan başka, işlenen eylemin, kovuşturulması şikayete bağlı bir suç teşkil edip etmemesi de önemli değildir. Zira bu yön, ceza davasının açılabilmesinin bir şartıdır. Bu bakımdan şikayet süresinin (mülga TCK. m. 108) geçirilmesinden ötürü, ceza davasının açılamamış olması, bu davaya ilişkin zamanaşımı süresinin, tazminat davasına uygulanmasına engel değildir.…”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/437, K. 2015/1471, T. 29.05.2015
Sıkça Sorulan Sorular
Kanaatimizce maaş farkı, takip yüzünden uğradığınız maddi zararın bir parçası olarak istenebilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesine göre zararı ispat yükü sizde olduğundan farkı eski ve yeni işinizin ücret bordroları gibi belgelerle gösterebilirsiniz.
Azalabilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesine göre zararın artmasında etkili olan kişinin tazminatını hâkim indirebilir veya tamamen kaldırabilir; kanaatimizce uzun süre iş aramamak, zararın artmasında etkili olmak sayılabilir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 72. maddesine göre iki yıllık süre, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten başlar. Bu nedenle takip edenin kimliğini öğrenmeden önce geçen dönem bu iki yıla sayılmaz; ancak fiilin işlendiği tarihten başlayan on yıllık süre ayrıca işler.
Kanaatimizce isteyebilirsiniz; çünkü taşınma gideri, malvarlığınızda takip yüzünden doğan bir azalmadır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, haksız haciz nedeniyle açılan bir davada maddi zararın fiilen gerçekleşen zarar ile kâr kaybını kapsadığını belirtmiştir; giderin tutarını Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesine göre sizin kanıtlamanız gerekir.
Avukat Görüşü
Gelir kaybını isteyecek kişi, takibin başladığı günden istifa tarihine kadar olayların sırasını gösteren bir dosya hazırlamalıdır. Pratik öneri olarak bu dosyada takibe ilişkin mesaj ve arama kayıtları, işverene veya iş arkadaşlarına takip hakkında yapılan bildirimler, istifa dilekçesinin örneği, son ücret bordroları ve yeni iş başvuruları birlikte tutulmalıdır. Ayrılma sebebinin takip olarak yazıldığı istifa dilekçesi, işten ayrılmanın takip yüzünden gerçekleştiğini gösteren belgelerden biri olarak sunulabilir. Zamanaşımı süreleri farklı tarihlerden başladığı için gelir kaybının başladığı gün, takip edenin kimliğinin öğrenildiği gün ve takip eylemlerinin tarihleri dosyada ayrı ayrı belgeyle gösterilmelidir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri 11.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.