Eşler arasındaki mal hesabının kapatılması, yani mal rejiminin tasfiyesi sırasında tasfiyeye giren mallar arasında Euro cinsi para bulunuyorsa, bu paranın Türk lirası karşılığının hangi günün kuruyla bulunacağı katılma alacağının miktarını doğrudan değiştirir. Edinilmiş mallar, bir eşin mal rejimi sürerken karşılığını vererek elde ettiği değerlerdir. Kanun artık değeri, “eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar” olarak tanımlar. Buradaki ekleme, rejim sona ermeden önce yapılan bazı devirlerin değerinin hesaba katılmasıdır; denkleştirme ise bir eşin kişisel mallarına ilişkin borcunun edinilmiş mallarından ya da edinilmiş mallarına ilişkin borcunun kişisel mallarından ödenmesi hâlinde yapılan hesaptır. Katılma alacağı, her eşin diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerindeki alacağıdır. Türk Medeni Kanunu’na göre mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır.
İçindekiler
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.03.2025 tarihli, E. 2024/2795, K. 2025/2815 sayılı kararında, Euro cinsi parayı 25.04.2017 tarihindeki kurla Türk lirasına çeviren hesabı hatalı buldu. Davaya ilk bakan aile mahkemesinin, yani İlk Derece Mahkemesinin kararını katılma alacağının miktarı yönünden bozdu. Bozma, kararın hukuka aykırı bulunup yeniden karar verilmek üzere geri gönderilmesidir. Bu karara yapılan istinaf başvurusunu, yani kararın bölge adliye mahkemesinde ikinci kez incelenmesi istemini esastan, yani işin özüne girerek reddeden Bölge Adliye Mahkemesi kararı da ortadan kaldırıldı, başka bir deyişle hükümsüz bırakıldı. Dosya yeniden karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesine gönderildi.
Euro cinsi para hangi tarihin kuruyla hesaplanmıştı?
Kadının açtığı katılma alacağı davasında İlk Derece Mahkemesi, tasfiyeye giren Euro cinsi parayı 25.04.2017 tarihindeki kurla Türk lirasına çevirdi ve alacağı bu değer üzerinden hesapladı. Karar metninde aynı tarih, kadının 488.284,88 TL’lik talebi için harç yatırdığı gün olarak da geçer. Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedildi.
Kadın tarafın vekili Bölge Adliye Mahkemesinin kararını temyiz etti, yani Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimine taşıdı ve duruşma istedi. Yargıtay temyiz itirazlarını kısmen yerinde buldu ve İlk Derece Mahkemesinin kararını katılma alacağının miktarı yönünden bozdu; bozma kapsamı dışında kalan itirazları reddetti. Karar oy birliğiyle verildi. Karar metni reddedilen itirazların ne olduğunu açıklamaz. Davaya konu Euro miktarı, mal rejiminin bitiş tarihi ve İlk Derece Mahkemesinin hükmettiği tutar da kararda yer almaz; bu yazıdaki değerlendirme kararda görünen kur tarihi ve talep tutarıyla sınırlıdır.
Yargıtay neden 2017 kuruyla yapılan hesabı hatalı buldu?
Yargıtay, artık değere katılma alacağı hesaplanırken mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan malların bu tarihteki durumlarına göre, ancak tasfiye tarihindeki sürüm değerleri esas alınarak hesaba katılacağını belirtti. Sürüm değeri, kararda rayiç değer olarak da anılan, malın piyasadaki karşılığıdır. Kararda, Yargıtay uygulamasına göre tasfiye tarihinin karar tarihi olduğu da belirtildi.
Bu kurala göre Euro cinsi paranın, bozmadan sonra verilecek yeni karara en yakın tarihteki güncel kur karşılığı tespit edilmelidir. Yargıtay, 2017 kuruyla yapılan hesap nedeniyle katılma alacağı miktarının hatalı ve eksik belirlendiğini kabul etti ve bu nedenle hükmü bozdu.
Yargıtay bu sonuca Türk Medeni Kanunu’nun 227/1, 228/1, 232 ve 235/1. maddelerine ve Yargıtay uygulamasına dayanarak ulaştı. Kanunun 228. maddesinin birinci fıkrası, eşlerin kişisel mallarının ve edinilmiş mallarının mal rejiminin sona ermesi anındaki durumlarına göre ayrılacağını söyler. 235. maddenin birinci fıkrası ise mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş malların tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılacağını düzenler. Aynı kanunun 232. maddesi de mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değerlerinin esas alınacağını düzenler.
Güncel kur, istenen tutardan fazlasına hükmedilmesini sağlar mı?
Hayır, bu kararda sağlamadı. Yargıtay, Euro cinsi paranın güncel kur karşılığı tespit edildikten sonra davacının 25.04.2017 tarihinde harcını yatırdığı 488.284,88 TL’lik talebiyle bağlı kalınarak kabul kararı verilmesini istedi. Kurdaki değişim hesaplanan değeri büyütse bile Yargıtay, bu dosyada 488.284,88 TL’yi aşan bir alacağa hükmedilmemesini istemiştir.
Kararda bu sınır için kanun maddesi gösterilmemiştir. Sınırın genel dayanağı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 26. maddesidir. Bu maddeye göre hâkim, kanunun ayrıca tanıdığı istisnalar dışında tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez, duruma göre daha azına karar verebilir.
Güncel kurla bulunacak değerin 488.284,88 TL’nin üstünde mi altında mı kalacağını karar söylemez, çünkü Yargıtay yeni hesabı kendisi yapmadı. Değer bu tutarın altında kalırsa mahkeme talepten daha azına karar verebilir; üstünde kalırsa talep edilen tutarla bağlıdır. Kanaatimizce bu karar, değerin güncellenmesi ile talep edilen tutarın ayrı ayrı denetlenmesi gerektiğini gösteriyor; kur güncellense bile hükmedilecek tutar, harcı yatırılmış talep sonucuyla ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Medeni Kanunu’na göre bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kişi bunu ispat etmekle yükümlüdür; hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır. Kanun ayrıca bir eşin bütün mallarını, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul eder. İncelenen karar paranın kime ait olduğunu değil, hangi tarihin kuruyla hesaplanacağını ele almıştır.
Bir aktarmanın hesaba eklenip eklenmeyeceği Türk Medeni Kanunu’nun 229. maddesindeki şartlara bağlıdır. Eklenmesine karar verilirse, kanunun 235. maddesinin ikinci fıkrasına göre bu değer malın devredildiği tarih esas alınarak hesaplanır. İncelenen karar böyle bir aktarmayı ele almamıştır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre rapor size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde, raporda eksik gördüğünüz noktaların bilirkişiye tamamlattırılmasını isteyebilirsiniz; belirsiz noktalar için açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını da talep edebilirsiniz. Bu kararda Yargıtay, eski kurla yapılan hesaba dayanan İlk Derece Mahkemesi kararını, Euro cinsi paranın karara en yakın tarihteki kurla değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle katılma alacağının miktarı yönünden bozmuştur.
Avukat Görüşü
Döviz içeren bir mal rejimi dosyasında rejimin sona erdiği tarihteki döviz miktarı, bunu gösteren kayıtlar ve bilirkişinin kullandığı kur tarihi ayrı ayrı gösterilmelidir. Bilirkişi raporu karar tarihinden uzun süre önce hazırlanmışsa, hüküm kurulmadan önce kur karşılığının güncellenmesi istenmelidir. Dava dilekçesinde ve sonraki beyanlarda istenen Türk lirası tutarı ile harcı yatırılan tutar da birlikte izlenmelidir, çünkü mahkeme kural olarak talep edilenden fazlasına hükmedemez.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.03.2025 tarihli, E. 2024/2795, K. 2025/2815 sayılı kararı hakkında genel bilgi verir; kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri 23.10.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
Av. Arb. M. Fatih Yavaş, Bursa Maya Hukuk Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Bursa'da başta aile hukuku ve boşanma davaları olmak üzere velayet, nafaka, mal paylaşımı, soybağı, miras, icra, gayrimenkul, ceza ve ticaret hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. Gerçek ve tüzel kişilere dava ve icra takipleri, hukuki danışmanlık ve uyuşmazlıkların çözümüne yönelik avukatlık hizmeti sunmaktadır. Her dosyayı kendi hukuki ve fiili özellikleri çerçevesinde değerlendirerek, müvekkillerine sürecin her aşamasında özenli, şeffaf ve etkin hukuki destek sunmaktadır.