Aracınızda gizli takip cihazı bulduysanız cihazı bozmadan saklayıp durumu Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa, yani polis ya da jandarmaya bildirebilirsiniz. Cihazı bilginiz dışında takıp gittiğiniz yerleri sürekli izleyen kişi, Türk Ceza Kanunu’ndaki özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan sorumlu tutulabilir.
İçindekiler
Cihazı bulduğumda ilk ne yapmalıyım?
Önce cihazı ve bulunduğu yeri belgeleyip ardından Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa bildirimde bulunabilirsiniz. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesine göre suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. Şikâyet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. Aynı Kanunun 123. maddesine göre ispat aracı olarak yararlı görülen malvarlığı değerleri muhafaza altına alınır.
Bu adımlar için pratik öneri olarak şu sırayı izleyebilirsiniz:
- Cihaz hâlâ araçtaysa yerinden çıkarmadan önce aracın neresinde durduğunu, aracın plakası da görünecek biçimde fotoğraflayın veya videoya alın.
- Cihazı yerinden çıkardıysanız kırmayın, açmayın, içindeki hat kartını çıkarmayın ve atmayın; mümkün olduğunca az dokunarak ayrı bir torbada saklayın.
- Bildirime gitmeden önce aracın kimin adına kayıtlı olduğunu, aracı kimlerin kullandığını ve cihazı fark ettiğiniz tarihi not edin.
- Bildirimi yapacağınız gün cihazı araçtan çıkardıysanız cihazın kendisini, çıkarmadıysanız yerini gösteren fotoğrafları notlarınızla birlikte Cumhuriyet Başsavcılığına veya en yakın kolluk birimine götürün.
- Kadın, çocuk veya aile bireyi olarak şiddet görme tehlikesi hissediyorsanız ya da tek taraflı ısrarlı takip mağduruysanız 6284 sayılı Kanun’a göre tedbir kararını yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden isteyin.
Araca gizli takip cihazı koymak hangi suçu oluşturur?
Gizli takip cihazıyla bir kişinin gittiği yerleri sürekli izlemek, olayın koşullarına göre özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturabilir. Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesine göre “Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması yoluyla ihlal edilmesi hâlinde ceza bir kat artırılır. Cihaz konumla birlikte ses de kaydediyorsa veya araçta ayrıca bir ses kayıt cihazı bulunursa Türk Ceza Kanunu’nun 133. maddesine göre “Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları, taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya bunları bir ses alma cihazı ile kaydeden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Konumun izlenmesi özel hayat sayılır mı?
Sayılabilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kamuya açık alandaki kişinin gittiği yerleri ve kiminle görüştüğünü tespit etmek için sürekli denetim ve gözetim altına alınmasıyla elde edilen bilgileri özel hayat kapsamında saymıştır (E. 2019/2121, K. 2019/5170, T. 17.04.2019). Süreklilik içermeyen ve özel yaşam alanına girmeyen olay ve bilgiler ise aynı karara göre bu kapsamda değerlendirilmez.
Daire 2015 tarihli bir kararında, takip cihazı görüntü veya ses kaydetmediği için suçun oluşmadığını kabul eden İlk Derece Mahkemesinin, yani davaya ilk bakan mahkemenin gerekçesini isabetsiz buldu. Aynı dosyada sanıklardan biri cihazı, katılanla ortak kullandığı araca önce kendi can güvenliği ve hırsızlık olaylarına karşı taktırmış, aile içindeki bir ilişki şüphesi doğunca bu cihazdan yararlanmıştı. Daire, sanıkların hukuka aykırı hareket ettikleri bilinciyle davrandıklarının kabul edilemeyeceğini belirtti ve beraat sonucunu doğru buldu. Hüküm fıkrasına uygulanan kanun maddesini ekledi ve hükmü bu düzeltmeyle onadı (E. 2014/10097, K. 2015/11323, T. 22.06.2015).
Daire 2024’te de ortağı olduğu şirkete ait aracı teslim etmeden önce araca takip cihazı takan sanığın beraatine, yani cezalandırılmamasına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesinin, yani istinaf mahkemesinin kararını onadı (E. 2020/1326, K. 2024/2542, T. 21.05.2024). Bölge Adliye Mahkemesi, sanığın şirket aracını denetlemekte hukuki yararı bulunduğunu ve cihazın yalnız güzergâh bilgisi verdiğini gerekçe yapmıştı.
Konum kayıtları kişisel verileri kaydetme suçunu oluşturur mu?
Kanaatimizce konum kayıtlarını cihazdan veya bağlı uygulamadan hukuka aykırı olarak alıp saklayan kişi, Türk Ceza Kanunu’nun 135. maddesi bakımından da sorumlu tutulabilir. Madde “Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.” hükmünü taşır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 3. maddesine göre kişisel veri, “Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi” ifade eder.
Israrlı takip suçu da gündeme gelir mi?
Görüşümüze göre yalnız gizli cihazla konum izlemek ısrarlı takip suçunun unsurlarını kendiliğinden karşılamaz. Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesi, kişiyi ısrarla fiziken takip etmeyi veya iletişim araçları, bilişim sistemleri ya da üçüncü kişiler aracılığıyla onunla temas kurmaya çalışmayı ve bu davranışın kişide ciddi bir huzursuzluk ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe doğurmasını arar ve temel hâl için altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörür. Cihazdan öğrenilen konumla kişinin gittiği yere gelinmesi veya ona bu bilgiyle mesaj gönderilmesi gibi davranışlar eklendiğinde ısrarlı takip suçu da değerlendirilebilir.
Şikâyet için süre var mı?
Özel hayatın gizliliğini ihlal ve konuşmaların kayda alınması suçları (TCK 139) ile ısrarlı takip suçu (TCK 123/A-3) şikâyete bağlı olduğu için bu suçlarda altı aylık şikâyet süresi uygulanır; kişisel verilerin kaydedilmesi suçu ise şikâyete bağlı değildir (TCK 139).
Şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Dava zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu altı aylık süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (TCK 73).
Cihazı bulduğunuz gün kimin taktığını bilmiyorsanız süre, dava zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, o gün değil failin kim olduğunu öğrendiğiniz gün başlar. Şikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür.
Cihazı eşim veya eski eşim taktıysa ne değişir?
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, özel hayatın gizliliği hakkının evlilikle tamamen ortadan kalkmadığını ve evli olmanın eşlere birbirini sınırsızca gözetleme imkânı vermediğini belirtmiştir (E. 2019/2121, K. 2019/5170, T. 17.04.2019). Israrlı takip suçunun “ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi” hâlinde Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörür.
2019 tarihli dosyada savcılık, eşlerin evliliği sürdüğü ve aracın mülkiyeti tartışmalı olduğu için şikâyetçinin eşinin yanında özel hayatın söz konusu olamayacağını kabul etmiş ve kovuşturmaya yer olmadığına, yani dava açmamaya karar vermişti. Yargıtay, taraflar arasında boşanma davası bulunduğunu ve suç tarihinde fiilen ayrı yaşadıklarını da belirterek bu gerekçeyi yasal bulmadı. Aracın kime ait olduğunun, suç tarihinden önce ve sonra fiilen kimin kullandığının ve kayıt cihazının araca kim tarafından hangi tarihte yerleştirildiğinin araştırılması gerektiğini belirtti.
Daire aynı kararda bir istisnayı da belirtti. Karara göre “kişinin, bir daha kanıt elde etme olanağının bulunmadığı ve yetkili makamlara başvurma imkanının olmadığı ani gelişen durumlarda, örneğin; kendisine karşı işlenmekte olan (cinsel saldırı, hakaret, tehdit, iftira veya şantaj gibi) bir suç söz konusu olduğunda ya da kendisine veya aile birliğine yönelen, onurunu zedeleyen, haksız bir saldırıyı önlemek için, kaybolma olasılığı bulunan kanıtların kaybolmasını engelleyip, yetkili makamlara sunarak güvence altına almak amacıyla, saldırıyı gerçekleştiren tarafın bilgisi ve rızası dışında, özel hayata ait bilgileri okuma, konuşma ve haberleşme içeriklerini veya özel hayata ilişkin ses ve görüntüleri dinleme, izleme ya da kaydetme, kişisel verileri kaydetme, ele geçirme ve yayma eylemlerinin hukuka aykırı olduğunu kabul etmek mümkün olmadığı gibi, esasen bu hallerde kişinin hukuka aykırı hareket ettiği bilinciyle davrandığından da söz edilemez.” 2015 tarihli kararda da Daire, ortak kullanılan araca daha önce takılmış cihazdan aile birliğine yönelik kuşkuyu gidermek amacıyla yararlanan sanıkların hukuka aykırı hareket ettikleri bilinciyle davrandıklarının kabul edilemeyeceğini belirtmişti.
6284 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre Kanunun amacı “şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” Kanunun 5. maddesindeki tedbirler arasında korunan kişiye ve bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmama ile korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmeme yer alır. Kanunun 8. maddesine göre tedbir kararı en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir.
Cihaz şirket aracına işveren tarafından takıldıysa ne yapılır?
Cihaz size verilen şirket aracına işveren tarafından takılmışsa konum verilerinizin hangi amaçla işlendiğini işverene yazılı olarak sorabilirsiniz. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 11. maddesi herkese, veri sorumlusuna başvurarak kişisel verisinin işlenip işlenmediğini, işlenme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme hakkı tanır. Kanuna göre veri sorumlusu, “Kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi” ifade eder. Veri sorumlusu başvuruyu “talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak” sonuçlandırır; işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde Kişisel Verileri Koruma Kurulunca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir (KVKK 13).
Başvuru reddedilirse, cevap yetersiz bulunursa veya süresinde cevap verilmezse cevabı öğrendiğiniz tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunabilirsiniz (KVKK 14). Kurul’a şikâyet için önce veri sorumlusuna başvuru yolunun tüketilmesi gerekir.
Kanun, kişisel verilerin kural olarak açık rıza olmadan işlenemeyeceğini söyler. Rızanın aranmadığı hâller arasında bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması ve ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaatleri için işlemenin zorunlu olması da bulunur (KVKK 5).
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçilerin konum ve hareketini izleyen bir takip sistemine ilişkin oy çokluğuyla verdiği kararında, cihazın hangi verileri kaydettiğinin ve çalışma saatleri dışında aktif olup olmadığının araştırılmadan karar verilemeyeceğini belirtti (E. 2024/1311, K. 2024/3381, T. 22.02.2024). Bu karar araca takılan bir cihaza değil, işyerinde işçilerin taşıdığı bir cihaza ilişkindir.
Özel hayatın gizliliği ve konum bilgisine ilişkin Yargıtay kararları
“…Kamuya açık alanda bulunulduğunda dahi, “kalabalığın içinde dikkat çekmezlik, tanınmazlık, bilinmezlik” prensibi geçerli olup, kamuya açık alandaki kişinin, gün içerisinde yapıkları, gittiği yerler, kiminle niçin, nasıl, nerede ve ne zaman görüştüğü gibi hususları tespit etmek amacıyla sürekli denetim ve gözetim altına alınması sonucu elde edilmiş bilgileri ya da onun başkalarınca görülmesi ve bilinmesini istemeyeceği, özel yaşam alanına girdiğinde şüphe bulunmayan faaliyetleri özel hayat kavramı kapsamına dahildir; ancak, süreklilik içermeyen ve özel yaşam alanına dahil olmayan olay ve bilgiler ise bu kapsamda değerlendirilemez.…”
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/2121, K. 2019/5170, T. 17.04.2019
“…Kişiye bağlı ve onun kişisel gelişimiyle ilgili olan özel hayatın gizliliği hakkı, evlilikle tamamen ortadan kalkmaz. Tarafların evli olmaları ve aynı konutu paylaşmalarından dolayı birbirlerinin kişisel eşyalarına ve özel yaşam alanına giren hususlara kolayca ulaşabilme imkanına sahip bulunmaları, eşlerin hiçbir sınır olmaksızın birbirlerini sürekli gözetleyebileceği ve denetleyebileceği şeklinde yorumlanamaz.…”
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/2121, K. 2019/5170, T. 17.04.2019
“…Kişisel veri -belirli veya kimliği belirlenebilir olmak şartıyla- bir kişiye ilişkin bütün bilgileri ifade etmekte olup işçinin konum bilgisi ve çalışma süreleri de bu kapsamda yer almaktadır.…”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/1311, K. 2024/3381, T. 22.02.2024
Sıkça Sorulan Sorular
Cihazı atarsanız onu Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa delil olarak teslim etme imkânınız kalmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 123. maddesine göre “İspat aracı olarak yararlı görülen” malvarlığı değerleri muhafaza altına alınır.
Görüşümüze göre Türk Ceza Kanunu’ndaki özel hayatın gizliliğini ihlal suçunda takip edilen kişi siz olduğunuz için aracın başkası adına kayıtlı olması şikâyet hakkınızı ortadan kaldırmaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019 tarihli kararında, araç üçüncü bir kişi adına kayıtlıyken verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yapılan itirazın reddini bozdu ve aracın kime ait olduğunun, suç tarihinden önce ve sonra fiilen kimin kullandığının araştırılmasını istedi.
Paylaşmamak, Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesinin birinci fıkrasındaki ihlal suçunun oluşmasını engellemez. Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesinin birinci fıkrasına göre “Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse” cezalandırılır; 135. maddesine göre de “Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye” hapis cezası verilir. İfşa 134. maddenin ikinci fıkrasında, verileri başkasına verme ise 136. maddede ayrıca cezalandırılır.
Kayıt hukuka aykırı elde edilmişse mahkeme onu dikkate alamaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesine göre hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz ve delilin caiz, yani kullanılabilir olup olmadığına mahkeme karar verir. Aynı maddeye göre taraflar “kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak ispat hakkına sahiptir”; cihazın bilginiz ve rızanız dışında takıldığını ileri sürüyorsanız savcılığa yaptığınız şikâyetin kayıtlarını ve cihazın yerini gösteren fotoğrafları kendi delilleriniz arasında gösterebilirsiniz.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre işverene yazılı başvurup mesai dışında hangi konum verilerinin hangi amaçla kaydedildiğini sorabilirsiniz. Verileriniz kanuna aykırı işlendiği için zarara uğradıysanız aynı Kanunun 11. maddesi zararın giderilmesini talep etme hakkı da tanır.
Avukat Görüşü
Bu tür bir dosyada olayların tarih sırasıyla kaydı tutulmalıdır. Cihazı fark ettiğiniz gün, cihazı kimin taktığını öğrendiğiniz gün ve şikâyet tarihiniz ayrı ayrı not edilmelidir; altı aylık şikâyet süresinin hangi gün başladığı bu tarihlerle gösterilir. Aracın tescil kaydı, aracı kimlerin hangi dönemde kullandığını gösteren bilgiler, cihazın bulunduğu yerin fotoğrafları ve takibi yapan kişinin konumunuzu bildiğini gösteren mesajlar birlikte saklanmalıdır.
Şirket aracında ise işyerinin araç kullanım talimatı, imzaladığınız aydınlatma veya rıza metinleri ve işverene yaptığınız başvurunun tarihi dosyada bulunmalıdır. Kurul’a şikâyet için altmış günlük üst süre, bu başvurunun tarihinden itibaren işler.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri 19.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
