Karşılıklı açılan boşanma davalarında kadını ağır kusurlu sayan karar, kadının tazminat ve yoksulluk nafakası taleplerini de etkiler. Türk Medeni Kanunu, boşanma yüzünden menfaati zedelenen eşin maddi tazminat isteyebilmesi için kusursuz veya diğer eşten daha az kusurlu olmasını, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin nafaka isteyebilmesi için de kusurunun daha ağır olmamasını arar.
İçindekiler
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 01.07.2025 tarihli, E. 2024/3801, K. 2025/6737 sayılı kararında, kadını ağır kusurlu sayarak kadının maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerini reddeden kararı bu yönlerden kadın yararına bozdu. Dosyada önce davaya ilk bakan mahkeme, yani İlk Derece Mahkemesi karar vermiş; bu karara yapılan itirazı, yani istinaf başvurusunu inceleyen bölge adliye mahkemesi de başvuruları yerinde görmeyip esastan reddetmişti. Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin kararını bu yönlerden ortadan kaldırdı, yani hükümsüz bıraktı; İlk Derece Mahkemesinin kararını da bozdu, yani bu yönlerden hukuka uygun bulmadı ve dosyayı o mahkemeye gönderdi. Kararın tam metnine resmî karar kaydından da ulaşılabilir.
Kadının tazminat ve nafaka talepleri önce neden reddedildi?
Eşler birbirine karşı boşanma davası açmıştı. Bölge adliye mahkemesinin dosyayı geri göndermesinden sonra yargılamayı yeniden yapan İlk Derece Mahkemesi, iki davayı da kabul etti ve eşlerin evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle boşanmasına karar verdi. Mahkeme, boşanmaya sebep olan olaylarda kadını ağır kusurlu saydı ve bu kusur belirlemesi nedeniyle kadının maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerini reddetti. İki tarafın istinaf başvurusunu inceleyen bölge adliye mahkemesi de başvuruları esastan reddetti.
Kararı iki taraf da temyiz etti, yani Yargıtay’ın incelemesine taşıdı. Erkek tarafın vekili kadının davasının kabulüne, kusur belirlemesine, manevi tazminata, nafakalara ve velayete itiraz etti. Kadın tarafın vekili ise erkeğin davasının kabulüne, kusur belirlemesine, tazminatlara, nafakalara ve kişisel ilişkiye, yani çocukla görüşme düzenlemesine itiraz etti. Temyiz incelemesi, tarafların istemi üzerine duruşmalı yapıldı.
Yargıtay erkeği hangi davranışlar yüzünden ağır kusurlu saydı?
Yargıtay, İlk Derece Mahkemesinin kusur belirlemesini hatalı buldu. Kararda erkeğin “manevî yönden bağımsız konut temin etmediği” kabul edildi; bu ifadenin hangi olguya dayandığı ayrıca açıklanmadı. Erkek ayrıca kadına hakaret ve tehdit içeren sözler söylemiş, kadını ortak konuttan kovmuş, fiilî ayrılık döneminde, yani eşler ayrı yaşarken de ortak çocuğu aramamış ve onunla ilgilenmemişti.
Kadına da kusur yüklendi. Yargıtay, kadının erkeğin ailesini istemediğini ve sık sık kendi ailesinin yanına gittiğini belirtti. Kararda kadının “ortak çocuğun ve erkeğin ailesi ile görüşmemesi konusunda baskı yaptığı” da yer aldı. İki tarafın davranışlarını karşılaştıran Yargıtay, boşanmaya sebep olan olaylarda erkeğin kadına göre ağır kusurlu olduğunu kabul etti. Kadın kusursuz sayılmadı; Yargıtay yalnız kadının ağır ya da eşit kusurlu olmadığını belirtti.
Bu sonuç, kararda sayılan davranışların birlikte değerlendirilmesine dayanır. Kanaatimizce karar, bu davranışlardan birinin her dosyada tek başına aynı kusur derecesini doğuracağı biçiminde okunmamalıdır.
Kusur belirlemesi değişince kadının tazminat talepleri neden kabul edilmeliydi?
Yargıtay’a göre tazminat isteyen kadın ağır ya da eşit kusurlu değildi, boşanmaya yol açan olaylar kadının kişilik haklarına saldırı oluşturmuştu ve kadın boşanmayla en azından erkeğin maddi desteğini yitirmişti. Bu nedenle İlk Derece Mahkemesi, tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, tazminata esas olan fiilin ağırlığını ve hakkaniyet kurallarını dikkate alarak kadın yararına uygun miktarda maddi ve manevi tazminata hükmetmeliydi. Kadının tazminat talepleri ise hatalı kusur belirlemesinin sonucu olarak reddedilmişti.
Kararda tazminat için kanun maddesi gösterilmemiştir. Yargıtay’ın aradığı koşullar Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinde düzenlenir. Bu maddeye göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf da kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir. Maddi tazminatın zedelenen menfaate, manevi tazminatın ise kişilik hakkına saldırıya dayanması, boşanmada maddi ve manevi tazminat taleplerinin ayrı koşullarla incelenmesini gerektirir.
Yargıtay tazminat miktarını kendisi belirlemedi; kararda uygun miktarın bu ölçütlere göre mahkemece belirlenmesi gerektiği belirtildi.
Yargıtay başka bir dosyada da “tarafların eşit kusurlu olduğunun kabulü doğru olmamış” diyerek erkeği ağır kusurlu saymış ve İlk Derece Mahkemesi kararını “kadının reddedilen maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden” bozmuştu. O dosyada Yargıtay, erkeğe “bitcoin işlemleri yapmak” eyleminin kusur olarak yüklenmesini, bu eylemin “birliğin ekonomik durumuna zarar verdiği yahut birliğin temelinden sarsılmasına sebebiyet verecek nitelikte olduğu ispat edilemediğinden” doğru bulmamıştı. Kadın tarafın vekili o kararı “kusur belirlemesi, reddedilen tazminat talepleri, tedbir ve iştirak nafakasının miktarı yönünden” temyiz etmişti; incelenen kararda ise İlk Derece Mahkemesi kadını ağır kusurlu saymıştı ve bozma kadının yoksulluk nafakası talebini de kapsadı.
Yargıtay kadının yoksulluk nafakası koşullarını neden gerçekleşmiş saydı?
Yargıtay, kararında yoksulluk nafakası için Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki kuralı hatırlattı. Buna göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir ve nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Dosyada kusuru erkekten daha ağır olmayan kadının düzenli bir işi ve geliri yoktu. Yargıtay, kadının boşanmayla yoksulluğa düşeceğini ve lehine yoksulluk nafakası verilmesi koşullarının oluştuğunu kabul etti. İlk Derece Mahkemesinin, Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesini de dikkate alarak uygun miktarda yoksulluk nafakasına hükmetmesi gerekiyordu. Yargıtay nafakanın miktarını kendisi belirlemedi.
Boşanma, velayet ve çocukla görüşme hükümleri ne oldu?
Yargıtay, erkek tarafın bütün temyiz itirazlarını ve kadın tarafın bozma kapsamı dışında kalan itirazlarını yerinde görmedi. Bölge adliye mahkemesi kararının “bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca” onanmasına, yani doğru bulunmasına karar verildi. Böylece iki davanın kabulüne ve boşanmaya ilişkin hüküm, velayet ve çocukla görüşme düzenlemesi ile yoksulluk nafakası dışındaki nafaka hükümleri değişmedi.
Ortadan kaldırma ve bozma, yalnız kusur belirlemesine ve kadının maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerinin reddine ilişkindir. Dosya İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneği de bölge adliye mahkemesine gönderildi.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu davranışlar size kusur olarak yüklenebilir; incelenen kararda da kadına bu davranışlar kusur olarak yüklendi. Ancak Türk Medeni Kanunu maddi tazminat için kusursuz veya daha az kusurlu olmayı, yoksulluk nafakası için ise kusurun daha ağır olmamasını arar. Bu dosyada erkeğin hakaret, tehdit ve evden kovma gibi davranışları daha ağır bulunduğu için kadının talepleri kusur yönünden engellenmedi.
Evet; mahkemenin bozmaya uymayıp önceki kararını korumasına direnme denir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373. maddesine göre “İlk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi kararında direnirse, bu kararın temyiz edilmesi durumunda inceleme, kararına direnilen dairece yapılır.” Daire direnme kararını yerinde görmezse dosyayı Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderir.
Evet. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373. maddesine göre Yargıtay’ın bozma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesi bozmaya uygun olarak karar verirse bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir.
Avukat Görüşü
Karşılıklı boşanma davasında kusur tablosu hazırlanırken iki eşin davranışları ayrı ayrı listelenmeli ve her davranışın hangi tanık beyanı, mesaj veya belgeyle kanıtlandığı yanına yazılmalıdır. Karşı tarafa yüklenen davranışlar kadar, kendi tarafınıza yüklenebilecek davranışlar da önceden tartılmalıdır.
Kusur dışındaki koşullar için de ayrıca delil hazırlanmalıdır. Kişilik hakkını zedeleyen olaylar, boşanmayla kaybedilecek maddi destek veya beklenen menfaat ve boşanmadan sonraki gelir ve geçim durumu ayrı ayrı belgelenmelidir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 01.07.2025 tarihli, E. 2024/3801, K. 2025/6737 sayılı kararı hakkında genel bilgi verir; kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri 09.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.