Boşanma davalarında kusurlu eşin davranışları nedeniyle diğer eş maddi ve manevi kayıplara uğrayabilmektedir. Türk Medeni Kanunu belirli şartların gerçekleşmesi halinde boşanan eşe maddi tazminat ve manevi tazminat talep etme hakkı tanımaktadır. Ancak her boşanma davasında tazminata hükmedilmemekte, tazminat için kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi aranmaktadır.

Bu yazımızda boşanmada maddi ve manevi tazminatın şartlarını, hangi durumlarda talep edilebileceğini, tazminat miktarının nasıl belirlendiğini ve Yargıtay uygulamalarını ayrıntılı şekilde ele alacağız.

Boşanmada maddi tazminat nedir?

Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen ve boşanmaya sebep olan olaylarda daha az kusurlu ya da kusursuz olan eş, kusurlu eşten maddi tazminat talep edebilir.

Maddi tazminatın amacı, boşanma nedeniyle ortaya çıkan ekonomik kayıpların belirli ölçüde giderilmesidir.

Boşanmada manevi tazminat nedir?

Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan eş, kusurlu eşten manevi tazminat talep edebilir.

Manevi tazminatın amacı para kazandırmak değil, yaşanan manevi zararın ve duyulan elem ile ızdırabın kısmen de olsa giderilmesini sağlamaktır.

Boşanmada maddi tazminatın şartları nelerdir?

Boşanmada maddi tazminata hükmedilebilmesi için;

• Tarafların boşanmasına karar verilmesi,
• Tazminat isteyen eşin kusursuz veya daha az kusurlu olması,
• Diğer eşin kusurlu olması,
• Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatlerin zarar görmesi,
• Açık şekilde tazminat talebinde bulunulması,

gerekmektedir.

Boşanmada manevi tazminatın şartları nelerdir?

Manevi tazminat talep edilebilmesi için;

• Boşanmaya karar verilmesi,
• Tazminat isteyen eşin kusursuz veya daha az kusurlu olması,
• Diğer eşin kusurlu olması,
• Kişilik haklarına saldırı niteliğinde davranışların bulunması,

gerekmektedir.

Hangi durumlarda manevi tazminat alınabilir?

Uygulamada aşağıdaki davranışlar manevi tazminat sebebi olarak kabul edilebilmektedir:

• Aldatma
• Fiziksel şiddet
• Psikolojik şiddet
• Hakaret ve tehdit
• Aşağılama
• Sürekli küçük düşürücü davranışlar
• Aile bireyleri önünde onur kırıcı hareketler
• Sosyal medya üzerinden kişilik haklarına saldırılar

Her olay kendi şartları içerisinde ayrıca değerlendirilmektedir.

Aldatma nedeniyle maddi ve manevi tazminat alınabilir mi?

Zina, boşanma davalarında en ağır kusur sebeplerinden biri olarak kabul edilmektedir. Aldatılan eşin kusursuz veya daha az kusurlu olması halinde hem maddi hem de manevi tazminat talep etmesi mümkündür.

Yargıtay kararlarında aldatma eylemleri çoğu zaman manevi tazminat için güçlü bir gerekçe olarak kabul edilmektedir.

Şiddet nedeniyle tazminat alınabilir mi?

Fiziksel veya psikolojik şiddete maruz kalan eş, şartların oluşması halinde maddi ve manevi tazminat talep edebilir.

Özellikle darp, tehdit, baskı, kontrolcü davranışlar ve sistematik psikolojik şiddet uygulamada yüksek kusur olarak değerlendirilmektedir.

Boşanmada tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Mahkeme tazminat miktarını belirlerken;

• Tarafların ekonomik durumlarını,
• Kusur oranlarını,
• Evlilik süresini,
• Yaşanan olayların ağırlığını,
• Tarafların sosyal ve ekonomik statülerini,

birlikte değerlendirir.

Bu nedenle her dosyada farklı miktarlarda tazminata hükmedilebilmektedir.

Boşanmada maddi ve manevi tazminat ne kadar olur?

Boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat için kanunda belirlenmiş sabit bir miktar bulunmamaktadır. Mahkeme her dosyayı kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirerek uygun bir tazminata hükmetmektedir.

Tazminat miktarı belirlenirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları, evlilik süresi, kusurun ağırlığı, kişilik haklarına yönelik saldırının boyutu ve boşanma nedeniyle ortaya çıkan zararlar dikkate alınmaktadır.

Örneğin uzun süreli bir evlilikte aldatma, fiziksel şiddet veya ağır hakaret gibi olayların bulunması halinde daha yüksek manevi tazminatlara hükmedilebilmektedir. Buna karşılık kısa süreli evliliklerde veya kusurun daha hafif olduğu durumlarda daha düşük miktarlar gündeme gelebilmektedir.

Bu nedenle internette yer alan tazminat miktarlarına bakılarak kesin bir sonuca ulaşılması mümkün değildir. Her dosya kendi delilleri ve şartları çerçevesinde ayrı değerlendirilmektedir.

Boşanmada kusur oranı tazminatı nasıl etkiler?

Boşanmada maddi ve manevi tazminat taleplerinin değerlendirilmesinde en önemli unsurlardan biri kusur durumudur.

Kural olarak daha ağır kusurlu eş lehine maddi veya manevi tazminata hükmedilemez. Tazminat talep eden eşin kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olması gerekir.

Bu nedenle mahkemeler öncelikle boşanmaya sebep olan olayları ve tarafların kusur durumlarını değerlendirir. Aldatma, fiziksel şiddet, hakaret, tehdit, ekonomik şiddet ve güven sarsıcı davranışlar çoğu zaman ağır kusur olarak kabul edilmektedir.

Kusur değerlendirmesi sonucunda daha ağır kusurlu olduğu tespit edilen eşin tazminat talepleri çoğu durumda reddedilmektedir.

Maddi ve manevi tazminat birlikte istenebilir mi?

Evet.

Şartların oluşması halinde aynı dava içerisinde hem maddi tazminat hem de manevi tazminat talep edilebilir.

Uygulamada bu iki talep çoğu zaman birlikte ileri sürülmektedir.

Tazminat talebi ne zaman yapılmalıdır?

Maddi ve manevi tazminat talepleri boşanma davası sırasında ileri sürülebileceği gibi, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra kanunda öngörülen süreler içerisinde ayrı dava açılarak da talep edilebilir.

Ancak hak kaybı yaşanmaması için taleplerin boşanma davası içerisinde ileri sürülmesi çoğu zaman daha sağlıklı olmaktadır.

Yargıtay kararlarına göre boşanmada tazminat

Yargıtay kararlarında kusur durumu tazminat değerlendirmesinin temel unsuru olarak kabul edilmektedir. Daha ağır kusurlu eş lehine maddi veya manevi tazminata hükmedilmesi mümkün değildir.

Özellikle aldatma, fiziksel şiddet, psikolojik şiddet, hakaret, tehdit ve eşin onurunu zedeleyen davranışlar Yargıtay tarafından manevi tazminat sebebi olarak değerlendirilmektedir.

Bunun yanında boşanma nedeniyle ekonomik geleceği zarar gören ve daha az kusurlu olan eş lehine maddi tazminata hükmedilebilmektedir. Ancak tazminat miktarı her dosyada ayrı değerlendirilmekte ve tarafların ekonomik durumları ile kusur oranları dikkate alınmaktadır.

Bu nedenle Yargıtay kararlarında her olayın kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiği özellikle vurgulanmaktadır.

Boşanmada maddi ve manevi tazminat hangi durumlarda reddedilir?

Her boşanma davasında maddi veya manevi tazminata hükmedilmemektedir. Özellikle tazminat talep eden eşin diğer eşten daha ağır kusurlu olması halinde mahkeme tazminat talebini reddedebilir.

Bunun yanında boşanmaya sebep olan olaylarda kusurun ispat edilememesi, kişilik haklarına yönelik bir saldırının bulunmaması veya boşanma nedeniyle ekonomik bir kaybın ortaya çıkmaması durumlarında da tazminat talepleri kabul edilmeyebilir.

Bu nedenle tazminat taleplerinde kusur durumunun ve delillerin büyük önem taşıdığı unutulmamalıdır.

Boşanmada maddi ve manevi tazminatta zamanaşımı süresi

Türk Medeni Kanunu’na göre boşanmadan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri belirli süreler içerisinde ileri sürülmelidir.

Tazminat talebi boşanma davası sırasında ileri sürülebileceği gibi, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra da ayrı bir dava ile talep edilebilir. Ancak kanunda öngörülen sürelerin geçirilmesi hak kaybına yol açabileceğinden sürecin dikkatle takip edilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle boşanma sonrasında tazminat talebinde bulunmayı düşünen kişilerin hukuki destek alarak hareket etmeleri önemlidir.

Yargıtay kararlarında tazminat uygulaması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin birçok kararında aldatma, fiziksel şiddet, psikolojik şiddet, hakaret, tehdit ve güven sarsıcı davranışların manevi tazminat sebebi oluşturduğu kabul edilmektedir.

Bunun yanında boşanma nedeniyle ekonomik geleceği zarar gören ve diğer eşe göre daha az kusurlu olan taraf lehine maddi tazminata hükmedilebileceği de istikrarlı şekilde vurgulanmaktadır.

Bu nedenle boşanma davalarında tazminat talepleri değerlendirilirken yalnızca kanun hükümleri değil, güncel Yargıtay kararları da dikkate alınmalıdır.

Bursa’da boşanma davalarında tazminat talepleri

Bursa’da görülen boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat talepleri, tarafların kusur durumu ve ekonomik koşulları dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Her dosyanın kendine özgü özellikleri bulunduğundan tazminat miktarları olaydan olaya değişebilmektedir.

Kısaca özetlemek gerekirse

• Kusursuz veya daha az kusurlu eş maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
• Aldatma çoğu durumda tazminat sebebi olarak kabul edilmektedir.
• Fiziksel ve psikolojik şiddet tazminat talebine dayanak oluşturabilmektedir.
• Hakaret, tehdit ve onur kırıcı davranışlar manevi tazminata neden olabilmektedir.
• Daha ağır kusurlu eş lehine tazminata hükmedilemez.
• Maddi ve manevi tazminat aynı dava içerisinde birlikte talep edilebilir.
• Tazminat miktarı her dosyanın özelliklerine göre ayrı belirlenmektedir.

Sonuç

Boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat talepleri, kusur durumu ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir. Özellikle aldatma, şiddet, hakaret ve güven sarsıcı davranışlar tazminat taleplerinin temelini oluşturabilmektedir. Bu nedenle her olayın kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi ve dava stratejisinin buna göre belirlenmesi önem taşımaktadır.

Bilgilendirme notu

Bu içerik, Bursa Maya Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan açıklamalar, boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat konusuna ilişkin genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir ve somut bir olay bakımından hukuki görüş, danışmanlık veya avukatlık hizmeti yerine geçmez.

Her boşanma dosyası tarafların kusur durumu, delilleri, ekonomik koşulları ve dosyanın kendine özgü özellikleri çerçevesinde ayrı değerlendirilir. Bu nedenle maddi veya manevi tazminat taleplerinin sonucu her somut olayda farklılık gösterebilir.

Hak kaybı yaşamamak ve somut durumunuza uygun hukuki değerlendirme alabilmek için bir avukattan profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.

Bu içerik Bursa Maya Hukuk Bürosu tarafından hazırlanmıştır.