Hayır, süresiz nafaka bugün kalkmış değildir. Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti; ancak iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek ve ibare o güne kadar yürürlükte kalacak.
İçindekiler
İptal, yoksulluk nafakasının kendisini değil, bu nafakanın her durumda süresiz bağlanmasını konu alır. İptal kararı, verilmiş nafaka kararlarını da kendiliğinden sona erdirmez, çünkü Anayasa’ya göre iptal kararları geriye yürümez.
Anayasa Mahkemesi süresiz nafaka hakkında ne karar verdi?
Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli, E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Karar, bir boşanma davasına bakan Antalya 12. Aile Mahkemesinin bu ibareyi Anayasa’ya aykırı bulup iptali için başvurması üzerine verildi. İptal kararı üç üyenin karşı oyuna rağmen oy çokluğuyla, iptalin yürürlüğünün ertelenmesi ise oybirliğiyle verildi.
Maddenin bugün yürürlükte olan birinci fıkrası şöyledir: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” Fıkranın geri kalanı iptal edilmedi. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşme, nafaka isteyenin kusurunun diğer eşten ağır olmaması ve nafakanın diğer eşin malî gücüyle orantılı olması şartları yerinde duruyor. Maddenin ikinci fıkrasındaki “Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” kuralı da kararın konusu değildir.
Süresiz nafaka, mahkemenin bir bitiş tarihi koymadan düzenli aralıklarla, yani irat biçiminde ödenmesine karar verdiği yoksulluk nafakasıdır. Bu nafaka her durumda ömür boyu sürmez. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesine göre irat biçiminde bağlanan nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır.
İptal edilen ibare, yoksulluk nafakasını düzenleyen 175. maddenin birinci fıkrasındadır. Dava sürerken bağlanan tedbir nafakası ile çocuk için ödenen iştirak nafakası, kanundaki ayrı nafaka türleri arasındadır ve bu kararın konusu değildir. Karar nafakanın miktarı bakımından da yeni bir ölçüt getirmedi; miktar bugün de diğer eşin malî gücü oranında belirlenir.
Anayasa Mahkemesi süresiz nafakayı neden Anayasa’ya aykırı buldu?
Mahkemeye göre kanunun sözü, her durumda süresiz nafakaya hükmedilmesini açıkça zorunlu kılmıyordu. Ancak yerleşik yargısal uygulamada ibare emredici, yani hâkimin uymak zorunda olduğu kesin bir kural olarak kabul edildi. Bu yoruma göre hâkimin nafakanın süresini belirleme yetkisi yoktu ve irat biçimindeki yoksulluk nafakası süresiz bağlanmalıydı. Anayasa Mahkemesi, sözü ile uygulaması arasında bu fark bulunan kuralın açık ve belirli olmadığını kabul etti. Belirlilik ilkesi, kanunun kişilerin hangi davranışa hangi sonucun bağlandığını öngörebileceği açıklıkta yazılmasını ister ve hukuk devleti ilkesinin bir parçasıdır (Anayasa m.2).
Kararın ikinci dayanağı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıdır (Anayasa m.5 ve m.17). Mahkemeye göre nafaka yükümlüsünün kusurlu olması bile gerekmezken bu yükümlülüğün hiçbir ölçüt belirlenmeden süresiz öngörülmesi, yükümlüyü ömür boyu o evliliğin sonuçlarına bağlayabilir. Bu durum, iki eşin çatışan hakları arasında devletin kurması gereken makul dengeyi ortadan kaldırır.
Anayasa Mahkemesi aynı ibareyi 17 Mayıs 2012 tarihli, E.2011/136, K.2012/72 sayılı kararında Anayasa’ya aykırı bulmamıştı. 2026 kararında, o tarihten sonra da ibarenin uygulamada emredici yorumlanmaya devam ettiği belirtildi.
Kararda kanun koyucuya bir yön de gösterildi. Mahkemeye göre irat biçiminde bağlanan yoksulluk nafakasında hâkime, evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi unsurları gözeterek süreyi belirleme yetkisi tanınmalıdır. Nafakanın süresiz bağlanmasını gerektiren hâllerin ölçütleri de kanunda açıkça yer almalıdır.
İptal kararı ne zaman uygulanmaya başlayacak?
Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yayımdan başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi; bu süre 30 Haziran 2027’de doluyor. Mahkeme erteleme gerekçesinde, ibarenin hemen yürürlükten kalkmasıyla doğacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edeceğini belirtti.
Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal kararının yürürlüğü ertelendiğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptalin ortaya çıkardığı boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. Mevzuat Bilgi Sistemi’nde 29 Ekim 2026’da okunan metinde 175. madde “süresiz olarak” ibaresini hâlâ taşıyor. Adalet Bakanlığının açıkladığı yeni nafaka düzenlemesi henüz kanunlaşmış değildir.
Bu süre dolduğunda kanun çıkmamış olsa da iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer. Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal edilen hüküm, Anayasa Mahkemesinin belirlediği bu tarihte yürürlükten kalkar. O tarihten sonra yoksulluk nafakasının süresinin nasıl belirleneceğini Anayasa Mahkemesi kararı düzenlemedi; kanaatimizce bu soru, çıkarılacak kanunun içeriğine ve geçiş hükümlerine göre cevap bulacaktır. Bu yazının güncellendiği tarihte yürürlükte böyle bir geçiş hükmü bulunmuyor.
Mevcut süresiz nafaka kararları kendiliğinden sona erer mi?
Hayır. Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal kararları geriye yürümez ve Anayasa Mahkemesinin hüküm fıkrası yalnız ibarenin iptalini ve bu iptalin dokuz ay ertelenmesini içerir; verilmiş nafaka kararlarını sona erdiren veya süreye bağlayan bir hüküm kurmaz. İptal yürürlüğe girdikten sonra mevcut kararların durumuna ilişkin bir hüküm de kararda bulunmuyor. İrat biçiminde bağlanmış bir nafaka bugün de Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesindeki sebeplerle kendiliğinden kalkar ya da açılacak nafakanın kaldırılması davası sonunda mahkeme kararıyla kaldırılır.
Yargıtay’a göre devam eden davada nafakaya süre konulabilir mi?
Kural olarak hayır. “Süresiz olarak” ibaresi 30 Haziran 2027’ye kadar yürürlükte kalır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Anayasa Mahkemesi kararından önce verdiği 03.02.2026 tarihli, E.2025/6376, K.2026/1025 sayılı kararında, bir boşanma davasında evlilik birliğinin çok kısa sürdüğü gerekçesiyle aylık yoksulluk nafakasını otuz altı ayla sınırlayan ilk derece mahkemesinin, yani davaya ilk bakan aile mahkemesinin kararını yoksulluk nafakası yönünden bozdu. Karara göre nafaka alacaklısı açıkça talep etmedikçe yoksulluk nafakası belirli bir süreyle sınırlandırılamaz.
Kanun bugün de hâkime başka bir seçenek tanıyor. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesine göre yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. Aynı kararda Yargıtay, “evlilikte geçen süre de nazara alınarak” bir defaya mahsus toptan ödeme kararı verilmesinin de tartışılıp değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
“…Kanun, yoksulluk nafakasını belirli bir süreyle sınırlandırmamış, bu nafakanın “süresiz” olarak istenebileceğini öngörmüştür. Amaç, boşanmadan dolayı yoksulluğa düşecek eşin, diğer eş tarafından koşulları bulunduğu sürece ekonomik yönden desteklenmesi ve asgari yaşam gereksinimlerinin karşılanmasıdır. Bu bakımdan nafaka alacaklısı açıkça talep etmedikçe, yoksulluk nafakasının belirli bir süreyle sınırlandırılması yasada bulunmayan bir unsuru yasaya dahil etmek anlamına gelir.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/6376, K. 2026/1025, T. 03.02.2026
“…Yoksulluk nafakasının toptan ya da irat biçiminde ödenebilmesine karar verilebilmesi için, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile ödeme gücü ve isteklerinin göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır. Toplanan delillerden, kadın eşin herhangi bir geliri ve mal varlığının bulunmadığı ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşeceği ispatlanmış ise de tarafların ekonomik ve sosyal durumları dikkate alındığında kadın yararına 4721 sayılı Kanun’un 176 ncı maddesinin birinci fıkrası nazara alınarak yoksulluk nafakası yönünden bir defaya mahsus olmak üzere “toptan ödeme” yönünde yoksulluk nafakası verilmesi hususunda bir değerlendirme yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/1201, K. 2024/8506, T. 07.11.2024
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi yoksulluk nafakasının toptan veya irat biçiminde ödenebileceğini düzenler; Anayasa Mahkemesinin incelediği süre sorunu düzenli aralıklarla ödenen irat biçimindeki nafakaya ilişkindir. İptal kararları geriye yürümediği için daha önce verilmiş toptan nafaka kararı bu iptal yüzünden değişmez.
Talep edebilirsiniz; ödeme biçimine hâkim karar verir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 07.11.2024 tarihli kararına göre ödeme biçimi belirlenirken “tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile ödeme gücü ve isteklerinin göz önünde bulundurulması” gerekir.
Hayır. Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal kararları geriye yürümez ve Anayasa Mahkemesi kararında birikmiş nafaka alacaklarına ilişkin bir hüküm yoktur. Ödenmemiş nafaka, mahkeme kararından doğan bir borç olarak kalır.
İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe gireceği için Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresi bu tarihe kadar yürürlüktedir. İptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmış olması, süresiz yoksulluk nafakası hükmünün kaldırılması için tek başına sebep değildir.
Avukat Görüşü
Süresiz nafaka bulunan bir dosyada önce mevcut hükmün niteliği karar metninden okunmalıdır. Nafakanın düzenli aralıklarla mı yoksa toptan mı bağlandığı, hükmün kesinleşme tarihi ve kararda bir artış kuralı bulunup bulunmadığı, ileride çıkacak kanunun bu dosyaya nasıl uygulanacağını değerlendirmek için gereken ilk bilgilerdir.
Nafaka ödeyen tarafın ödeme dekontlarını ve varsa icra dosyasını düzenli tutması gerekir; iptal kararına dayanarak ödemeyi kesmek birikmiş borç doğurur. Nafakanın kaldırılması istenecekse dayanılan olgunun ne zaman başladığını gösteren tarihli belgeler, dava açılmadan önce bir araya getirilmelidir.
Devam eden bir davada nafaka isteyen tarafın sağlık raporlarını, eğitim belgelerini ve çalışma kayıtlarını dosyaya sunması, yoksulluğa düşme durumunu somutlaştırmaya yarar. Bu belgeler, kanaatimizce iptal yürürlüğe girdikten sonra süreye ilişkin bir değerlendirme yapılırsa da kullanılabilecek kayıtlardır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Anayasa Mahkemesi kararı ile Türk Medeni Kanunu ve Anayasa hükümleri 29.10.2026 tarihinde resmî metinlerinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.