Evlilik sürerken veya evlilik sona erdikten sonraki üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası koca sayılır. Bu babalık karinesine soybağının reddi davasıyla itiraz edilir. Kanun bu davayı açabilecek kişileri sınırlı olarak sayar.
İçindekiler
Davacı, çocuğun nüfusta babası olarak kayıtlı erkeğin sağ kalan eşiydi. Ölen eşinin çocuğun biyolojik babası olmadığını ileri sürerek dava açtı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 01.10.2025 tarihli, E. 2024/298, K. 2025/595 sayılı kararında sağ kalan eşin bu davayı mirasçı sıfatıyla açamayacağını belirtti. Kurul, önceki kabul kararında ısrar eden aile mahkemesinin kararını bozdu ve dosyayı Antalya 7. Aile Mahkemesine gönderdi.
Boşanmadan sonraki üç yüz gün davanın türünü nasıl belirledi?
Çocuğun annesi ile nüfusta baba olarak görünen erkeğin boşanması 1 Haziran 1998’de kesinleşti. Çocuk 5 Ocak 1999’da, boşanmanın kesinleşmesinden sonraki üç yüz gün içinde doğdu. Anne ile baba çocuğun doğumundan sonra yeniden evlendi.
Türk Medeni Kanunu’nun 285. maddesine göre bu süre içinde doğan çocuğun babası koca sayılır. Hukuk Genel Kurulu, çocuk ile baba arasındaki soybağının doğumda bu kurala göre kurulduğunu belirledi. Anne ile babanın daha sonra yeniden evlenmesi, soybağının kuruluş biçimini değiştirmedi. Bu yüzden açılan dava, babalık karinesini çürütmeye yönelik bir soybağının reddi davasıydı.
Soybağının kuruluş biçimi eşin dava hakkını nasıl etkiledi?
Davacı, eşinin ölmeden önce çocuğun biyolojik babası olmadığını söylediğini ve kendisinden dava açmasını istediğini ileri sürdü. Aile mahkemesi, soybağının anne ile babanın yeniden evlenmesiyle kurulduğunu kabul etti. Buna göre davacı, TMK’nın 294. maddesi uyarınca yasal mirasçı olarak itiraz edebilirdi. Mahkeme davayı süresinde buldu ve erkeğin biyolojik baba olmadığını belirten Adli Tıp raporuna dayanarak davayı kabul etti.
Hukuk Genel Kurulu davayı soybağının reddi olarak değerlendirdiği için dava hakkını TMK’nın 286. ve 291. maddelerine göre inceledi. TMK’nın 286. maddesi bu hakkı kocaya, anneye ve çocuğa tanır. Koca, dava açma süresi dolmadan ölmüşse 291. madde uyarınca altsoyu, annesi, babası veya baba olduğunu iddia eden kişi, doğumu ve ölümü öğrenmesinden başlayarak bir yıl içinde dava açabilir. Kurul, sağ kalan eşin bu kişiler arasında yer almadığını belirtti.
Yargıtay’da ret gerekçesi neden değişti?
Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetti. Davalılardan birinin vekili kararı temyiz etti. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşin bu davayı açma hakkının bulunmamasını dava şartı eksikliği saydı ve davanın usulden reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu. Aile mahkemesi önceki kararında ısrar etti. Davalılardan birinin vekili direnme kararını temyiz edince dosya Hukuk Genel Kuruluna geldi.
Hukuk Genel Kurulu, kanunun bu talebi ileri sürme hakkını kime tanıdığına baktı. Bu, kişinin genel olarak dava yürütebilme ehliyetinden ayrı bir meseleydi. Kurula göre aile mahkemesinin davayı davacı sıfatı yokluğu nedeniyle esastan reddetmesi gerekiyordu.
Kurul görüşmesinde, Adli Tıp raporuna dayanarak eşin hukuki yararı ve davacı sıfatı bulunduğu, bu gerekçeyle aile mahkemesinin kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürüldü. Çoğunluk bu görüşü benimsemedi. Kurul direnme kararını bozdu, dosyayı Antalya 7. Aile Mahkemesine gönderdi ve istenirse temyiz peşin harcının yatırana iadesine karar verdi.
Sıkça Sorulan Sorular
Tek başına vermez. Eşinizin sizden dava açmanızı istemesi, onun dava hakkını size geçirmez.
Çocuk önceki evliliğin sona ermesinden sonraki üç yüz gün içinde doğmuş ve anne bu arada yeniden evlenmişse TMK’nın 290. maddesi uyarınca ikinci eş baba sayılır. Bu karine çürütülürse ilk eş baba sayılır.
TMK’nın 294. maddesi bu yolla kurulan soybağına ana ve babanın yasal mirasçılarının itiraz edebileceğini düzenler. İtiraz eden, kocanın baba olmadığını ispatlamalıdır.
Avukat Görüşü
Bu dosyada Adli Tıp raporu biyolojik babalığa ilişkin soruyu cevapladı. Davayı kimin açabileceğini ise soybağının hukuken nasıl kurulduğu belirledi. Bu nedenle böyle bir dosyayı değerlendirirken nüfus kaydını, doğum tarihini ve boşanmanın kesinleştiği tarihi birlikte inceleriz. Soybağının hangi yolla kurulduğu anlaşıldığında, başvuracak kişinin o dava için kanunda sayılan kişilerden olup olmadığı değerlendirilebilir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.10.2025 tarihli, E. 2024/298, K. 2025/595 sayılı kararı hakkında genel bilgi verir ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat 09.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir ve zamanla değişebilir.