Veraset ilamı noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır. Kanundaki adı mirasçılık belgesi olan bu belge, Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesine göre başvurusu üzerine yasal mirasçı, yani kanun gereği mirasçı olduğu belirlenen kişiye verilir ve mirasçılık sıfatını gösterir. Tanık veya bilirkişi gerektiren ya da yabancılık unsuru taşıyan durumlarda başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır.
İçindekiler
e-Devlet üzerinden yeni bir belge düzenlenmez; oradaki hizmetler daha önce verilmiş belgelerin bilgisini gösterir. Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi ise atanmış mirasçı olduğunu gösteren belgeyi yalnız sulh hukuk mahkemesinden alabilir.
Veraset ilamı ile mirasçılık belgesi aynı belge mi?
Evet. “Veraset ilamı” adı günlük dilde ve e-Devlet hizmetlerinin adında da kullanılır; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu aynı belgeyi “mirasçılık belgesi” diye adlandırır. Belge, mirasbırakanın, yani ölen ve geride mirası kalan kişinin mirasçılarını gösterir; noterin düzenlediği belgede miras payları da yer alır.
Veraset ilamı noterden nasıl alınır?
Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi yasal mirasçılara belgeyi noterden de alma imkânı tanır. Noterdeki usul, 4 Ekim 2011 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Mirasçılık Belgesi Verilmesi ve Terk Eden Eşin Ortak Konuta Davet Edilmesi İşlemlerinin Noterler Tarafından Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te düzenlenmiştir. Yönetmeliğe göre başvuru sözlü veya yazılı yapılabilir ve tutanağa geçirilir.
Noter önce başvuranın yasal mirasçı olup olmadığını nüfus kayıtlarını inceleyerek tespit eder. Bunun için başvuranın sunduğu güncel nüfus kayıt örnekleri veya noterin elektronik ortamdan aldığı kayıtlar esas alınır. Kayıtlar elektronik ortamda alınamazsa noter bunları nüfus müdürlüğünden yazıyla isteyebilir. Yasal mirasçılık belirlenirse noter, miras paylarını gösteren mirasçılık belgesini ve suretlerini verir. Kimlik ve adres paylaşım sistemlerinden yapılan sorguların giderleri başvurandan makbuz karşılığında alınır.
İşlemi noter bizzat yapar; Yönetmelik, noterlik dairesinde imza yetkisi verilmiş hukuk fakültesi mezunu görevlinin veya noter stajyerinin de bu işlemi yapabilmesine izin verir.
Noter hangi durumlarda veraset ilamı veremez?
Noter belgeyi ancak nüfus kayıtları yeterliyse, yargılama gerekmiyorsa ve talep eden yabancı değilse verebilir. Yönetmelik, noterin mirasçılık belgesi veremeyeceği yargılama gerektiren durumlara şu örnekleri verir:
- Nüfus kayıtları mirasçıları belirlemeye yetmez.
- Mirasçıların belirlenmesi tanık dinlenmesini veya bilirkişi incelemesini gerektirir.
- Belgeyi yabancılar ister ya da talep, Yönetmeliğin ifadesiyle “yabancılık unsuru” taşır.
Bu durumlarda belge sulh hukuk mahkemesinden istenir. Örneğin mirasbırakanın nüfus kayıtları yanmış veya kaybolmuşsa mirasçıların kim olduğu kayıtlardan okunamaz; mahkeme mirasçıları başka delillerle belirler.
Nüfus kaydında mirasbırakanın çocuğu olarak görünmeyen kişiyi noter belgeye mirasçı olarak yazamaz; bu kişinin önce soybağını, yani hukuken tanınan anne veya baba bağını kurdurması gerekir. Türk Medeni Kanunu’na göre çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur. Çocuk ile baba arasında ise soybağı anneyle evlilik, babanın çocuğu tanıması veya mahkeme kararıyla kurulur; soybağı ayrıca evlat edinme yoluyla da kurulur. Kanuna göre “Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur” (Türk Medeni Kanunu m. 495).
Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi belgeyi nereden alır?
Sulh hukuk mahkemesinden alır. Atanmış mirasçı, mirasbırakanın vasiyetname gibi ölümünden sonra hüküm doğuracak bir işlemle, yani ölüme bağlı tasarrufla mirasının tamamı veya bir oranı için mirasçı yaptığı kişidir. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi noterlik yolunu yasal mirasçıların belgesi için öngörür; atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belgeyi ise aynı maddenin ikinci fıkrasına göre sulh mahkemesi verir.
Vasiyetname sulh hâkimince açılır ve kanuna göre vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği mirasta hak sahibi olanların her birine hâkim tarafından tebliğ edilir. Belgenin verilmesi için mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları, mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa, kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz etmemiş olmalıdır. Süresinde itiraz edilmezse kanunun ifadesiyle “lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir” (Türk Medeni Kanunu m. 598/2). Aynı madde, ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkını saklı tutar; belgenin verilmiş olması bu davanın açılmasını engellemez.
Sulh hukuk mahkemesinden veraset ilamı nasıl istenir?
Başvuran, sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi verilmesini ister. Hukuk Muhakemeleri Kanunu mirasçılık belgesi verilmesini çekişmesiz yargı işleri arasında sayar. Bu başvuruda mahkemeden bir uyuşmazlığın çözülmesi değil, mirasçıların kim olduğunun belgelenmesi istenir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, kanunda aksine bir hüküm yoksa çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise aynı şartla, talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yerdeki mahkemedir.
Yargıtay’ın bir kararına göre başvuran, mirasbırakanın öldüğünü ve ölüm tarihini, mirasbırakanla kendisi arasındaki mirasçılık bağını kanıtlamak zorundadır; kararlarda irs ilişkisi diye anılan bu bağ kural olarak nüfus kayıtlarıyla ispat edilir. Kanuna göre aksine bir hüküm yoksa mahkeme çekişmesiz yargı işinde olayı kendiliğinden araştırır; yalnız başvuranın sunduğu belgelerle sınırlı kalmaz. Aynı kararda, hâkimin bu tür işlerde ispat için gerekli bütün delillere başvurabileceği de belirtilmiştir. Mirasçılar belirlendiğinde mahkeme mirasçılık belgesini kararla verir.
e-Devlet’ten veraset ilamı alınabilir mi?
Hayır, e-Devlet yeni bir mirasçılık belgesi düzenlemez. Türk Medeni Kanunu’na göre belge, “Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe” verilir. e-Devlet’te Adalet Bakanlığı ve Türkiye Noterler Birliği başlıkları altında “Veraset İlamı Sorgulama” hizmetleri bulunur. Adalet Bakanlığı’nın veraset ilamı sorgulama hizmeti, mirasçılık belgeleri ve bu belgelerin iptallerine ilişkin bilgileri gösterir.
Türkiye Noterler Birliği’nin sorgulama hizmeti ise 2 Haziran 2021 ve sonrasında noterlerce düzenlenen ve kişinin mirasçısı olduğu belgeleri gösterir. Sorgulama, daha önce düzenlenmiş bir belgenin bulunup bulunmadığını görmek için kullanılır. Hizmetlere e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, kimlik kartı veya internet bankacılığıyla giriş yapılır.
Hatalı veraset ilamına karşı ne yapılabilir?
Noterlik Kanunu’na göre “Noterlerin verdikleri mirasçılık belgesi hakkında, menfaati ihlal edilenler tarafından sulh hukuk mahkemesine itirazda bulunulabilir”. Yönetmeliğe göre başvuruyu yapan kişi ve belge nedeniyle menfaatinin ihlal edildiğini ileri süren kişi, yetkili sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir. Mahkeme, itiraz üzerine verdiği kararın bir örneğini belgeyi veren notere ve Türkiye Noterler Birliği’ne bildirir.
Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Örneğin soybağına ilişkin davalar sonunda mirasbırakanın çocuğu olduğu belirlenen kişi, kendisinin yer almadığı eski belgenin geçersizliğini ileri sürebilir.
Hatalı belgeye karşı iki dava yolu bulunur. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin bir kararına göre önceki belgede mirasçılar veya paylar hatalı belirlenmişse her mirasçı, karşı taraf göstermeden açacağı yeni bir davayla mirasçılık belgesi verilmesini isteyebilir. Aynı kararda, eski belgede kendilerine pay verilen diğer mirasçılara karşı belgenin iptali ve gerçeğe uygun yenisinin verilmesi için dava açılabileceği de belirtilmiştir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1794, K. 2025/2336, 30.04.2025). Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre mirasçılık belgesinin iptali ve yeni mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
Yargıtay’ın daha eski bir kararında, belgede mirasçı olarak gösterilen tarafa karşı açılan mirasçılık belgesinin iptali davasının çekişmeli yargı işi, yani taraflar arasındaki bir uyuşmazlığın çözüldüğü dava olduğu ve sulh hukuk mahkemesinde değil asliye hukuk mahkemesinde görüleceği kabul edilmiştir (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2017/1449, K. 2019/3977, 06.05.2019).
Mirasçılık belgesine ilişkin Yargıtay kararları
“…Mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davada irs ilişkisi kural olarak nüfus kayıtları ile ispat olunur. Nüfus kayıtları belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur.…”
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1794, K. 2025/2336, T. 30.04.2025
“…Hasımsız açılan ve çekişmesiz yargıya tâbi olan davalarda verilen kararlar kesin hüküm teşkil etmediği gibi bu kararlar açılacak bir iptal davası sonucunda değiştirilebilir veya ortadan kaldırılabilir.…”
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1794, K. 2025/2336, T. 30.04.2025
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Türk Medeni Kanunu’na göre belge, başvurusu üzerine yasal mirasçı olduğu belirlenen kişiye verilir. Yönetmeliğe göre noterin vereceği belge “miras paylarını gösterir”.
Belgeyi sulh hukuk mahkemesinden isteyecekseniz gerekmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre kanunda aksine hüküm yoksa çekişmesiz yargı işlerinde başvuranın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir; bu nedenle kendi oturduğunuz yerdeki sulh hukuk mahkemesine başvurabilirsiniz.
Belge istemek bakımından geç kalmış olmazsınız. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi, yasal mirasçının mirasçılık belgesi istemesi için bir süre öngörmez; belge ölümün üzerinden uzun zaman geçmiş olsa da noterden veya sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. Mirası reddetme gibi başka haklar ise kanundaki kendi sürelerine bağlıdır.
Yer alır. Türk Medeni Kanunu’na göre evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; bu nedenle belgede evlat edinenin mirasçısı olarak gösterilirsiniz. Evlat edinme nüfus kayıtlarından anlaşılamıyorsa noter belge veremez.
Avukat Görüşü
Başvurudan önce e-Devlet’teki Veraset İlamı Sorgulama hizmetleriyle daha önce düzenlenmiş bir belge bulunup bulunmadığına bakılabilir; Noterler Birliği hizmetinin 2 Haziran 2021’den itibaren düzenlenen belgeleri kapsadığı hesaba katılmalıdır. Nüfus kayıtları mirasçıları belirlemeye yetmiyorsa veya talepte yabancılık unsuru varsa, noter belge veremeyeceği için başvuru doğrudan sulh hukuk mahkemesine yapılabilir. Vasiyetname varsa mahkemenin her mirasçıya ve vasiyet alacaklısına yaptığı tebliğin belgeleri saklanmalıdır; atanmış mirasçı belgesinin ne zaman istenebileceği bu tebliğ tarihlerinden anlaşılır. Belgede eksik veya fazla mirasçı görülürse, doğru mirasçıları gösteren nüfus kayıtları ve varsa soybağı davasının kararı itiraz veya dava dilekçesine eklenir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun ve yönetmelik hükümleri 31.10.2026 tarihinde resmî metinlerinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.