Aile sağlığı merkezinde Beyaz Kod bildirimi, Sağlık Bakanlığının kurduğu “113 Beyaz Kod Çağrı Merkezi” aranarak veya Bakanlığın Beyaz Kod internet sitesi üzerinden yapılır. Sağlık Bakanlığı Personeline Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik bildirimi kurum yöneticisine yükler; şiddete uğrayan çalışan da bildirimi kendisi yapabilir.
İçindekiler
Yönetici olayı Bakanlığın bildirim sistemiyle birlikte adli mercilere de bildirir; Bakanlık da olayın adli makamlara ulaşıp ulaşmadığını araştırır. Aile Hekimliği Kanunu kapsamında çalışan sağlık personeli, aynı Yönetmeliğe göre Bakanlığın ceza soruşturması ve ceza davası için sağladığı hukuki yardımdan da yararlanabilir.
Aile sağlığı merkezinde Beyaz Kod bildirimini kim yapar?
Bildirimi sağlık kurum ve kuruluşunun yöneticisi yapar; şiddete uğrayan çalışan da yöneticiyi beklemeden bildirimde bulunabilir. Yönetmeliğin 7. maddesine göre yönetici olayı “adli mercilere ve Bakanlıkça kurulan sisteme bildirir”; aynı maddeye göre “Mağdur personel de bu bildirimi yapabilir.” Bakanlığın bu sistemi 113 Beyaz Kod Çağrı Merkezi ve Beyaz Kod internet sitesi üzerinden işler.
Yönetmelik, aile sağlığı merkezinde yönetici sıfatını kimin taşıdığını ayrıca belirtmez; mağdur çalışanın kendi bildirimi bu belirsizlikten etkilenmez. Aile hekimi, hemşire veya ebe, yöneticinin bildirim yapıp yapmadığını beklemeden 113’ü arayabilir.
113 bildirimi olayı Bakanlığın kaydına geçirir. Saldırı sürüyorsa olay yerine kolluk çağırmak için 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir.
Olay savcılığa nasıl ulaşır?
Olay savcılığa yöneticinin adli mercilere bildirimiyle, çalışanın kendi bildirimiyle veya kolluğun şüpheliyi yakalayıp başsavcılığa sevk etmesiyle ulaşır. Yönetmeliğin 7. maddesine göre bildirim üzerine Bakanlık, “olayın adli makamlara intikal ettirilip ettirilmediğini araştırır”.
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 12. maddesine göre sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sebebiyle kasten işlenen suçlardan şüpheli olanlar, kolluk görevlilerince yakalanır ve gerekli işlemleri yapılarak Cumhuriyet başsavcılığına sevk edilir.
Türk Ceza Kanunu’nun 131. maddesine göre kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaretin soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlı değildir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi bir kararında, aile sağlığı merkezinde doktor olarak görev yapan kişiye yönelik iddia edilen hakarette bu kuralı uygulamış ve şikâyetten vazgeçme nedeniyle kamu davasının düşmesine karar verilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Soruşturulması şikâyete bağlı bir suçta ise Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre şikâyet hakkı olan kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.
Aile sağlığı merkezi çalışanı Bakanlıktan hukuki yardım alabilir mi?
Evet, 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu kapsamında görev yapan çalışan, Yönetmelikteki şartlar varsa alabilir. Yönetmeliğin 2. maddesi, bu Kanun kapsamında görev yapanlara karşı “sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerinden dolayı” işlenen suçlar sebebiyle ceza hukuku kapsamında yürütülen işlemleri ve davaları da kapsar.
Bakanlığın sağladığı hukuki yardım, çalışanın veya ölümü hâlinde kanuni mirasçılarının talebi üzerine yapılır. Çalışan aynı olayda yalnız şüpheli veya sanık durumundaysa yardım yapılmaz; hem mağdur hem şüpheli ya da sanıksa yardım mağdur sıfatıyla yapılır. Talep varsa Bakanlık avukatları vekâletname istenmeden çalışanın vekili olarak işlem yapabilir.
Yönetmeliğin 5. maddesi, suçun personele karşı “sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerinden dolayı” işlenmesini arar. Kanaatimizce bu nedenle hizmet sunumu sırasında işlenen suçta suçun görevden dolayı işlenmiş olması ayrıca aranmaz; hizmet sunumu sırasında işlenmeyen, örneğin mesai bittikten sonra işlenen suçta ise suçun görevden dolayı işlenmiş olması gerekir.
Hukuki yardım talebi kime iletilir?
Çalışan hukuki yardım talebini görev yaptığı kurum veya kuruluşun yöneticisine iletebilir; Yönetmeliğin 8. maddesine göre yönetici bu talebi gecikmeksizin hukuki yardım yapmakla görevli ve yetkili birimlere gönderir. Aynı maddeye göre Bakanlığın bildirim yaptığı hukuk birimleri de suçtan zarar gören çalışana bir avukatın hukuki yardımını isteyip istemediğini sorar ve talebe göre hareket eder.
Bakanlık taşra teşkilatı hukuk birimi talebi Yönetmelik kapsamında görmezse durumu gerekçeli bir yazıyla birim amirine ve çalışana derhal bildirir. Yönetmeliğin 9. maddesine göre çalışan itiraz ederse “dilekçe ve ekleri en geç yedi gün içerisinde ilgisine göre Bakanlık Hukuk Müşavirliği veya Kurum Hukuk Müşavirliğine gönderilir”. Hukuk Müşavirliğinin bu konudaki kararı idari açıdan kesindir.
Aile sağlığı merkezi çalışanına yönelik suçlara ilişkin Yargıtay kararları
“…Sanığın, Aile Sağlık Merkezinde doktor olarak görev yapan mağdura yönelik hakaret ettiğinin iddia edildiği olayda, eylemin 5237 sayılı Kanun’un 125 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendindeki kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçunu oluşturduğu, 5237 sayılı Kanun’un 131 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu suçun kovuşturulmasının şikâyet koşuluna bağlı olmadığı gözetilmeden, şikâyetten vazgeçme nedeniyle kamu davasının düşmesine karar verilmesi…”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/16503, K. 2023/23521, T. 01.11.2023
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Sağlık Bakanlığı Personeline Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu kapsamında görev yapanlara karşı sağlık hizmeti sunumu sırasında veya görevlerinden dolayı işlenen suçları kapsar; bu Kanun aile hekiminin yanında aile sağlığı çalışanlarının sözleşmeli çalıştırılmasını da düzenler. Aile sağlığı merkezinde bu Kanun kapsamında aile sağlığı çalışanı olarak görev yapan hemşire de talep ederek ceza soruşturması ve ceza davasında Bakanlığın hukuki yardımından yararlanabilir.
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 12. maddesine göre sağlık personeline karşı görevleri sebebiyle kasten işlenen suçların soruşturmasında “kolluk tarafından müşteki, mağdur veya tanık olan sağlık personelinin ifadeleri işyerlerinde alınır”. Saldırı görevinizle ilgiliyse kolluğun alacağı ifadeniz aile sağlığı merkezinde alınır; bunun için karakola gitmeniz gerekmez.
Hayır. Bakanlığın hukuki yardımı, personele karşı sağlık hizmeti sunumu sırasında veya görevden dolayı işlenen suç sebebiyle ceza hukuku kapsamında yürütülen işlemler ve davalarla sınırlıdır. Tazminat davasını çalışan kendisi veya seçeceği avukat aracılığıyla ayrıca açar.
Evet, tehdit görevinizden dolayı yöneltildiyse alabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı Personeline Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yardımı “sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerinden dolayı” işlenen suçlara tanıdığı için hizmet sunumu sırasında işlenmeyen bir suçta suçun görevden dolayı işlenmiş olması aranır. Kanaatimizce verdiğiniz rapor nedeniyle yöneltilen tehdit görevden dolayı işlenmiş sayılır; talebin Yönetmelik kapsamında olup olmadığını Bakanlık taşra teşkilatı hukuk birimi inceler.
Avukat Görüşü
Aile sağlığı merkezindeki olaydan sonra 113’e yapılan bildirimin tarihini ve saatini not etmek, bildirimin ne zaman yapıldığını göstermeyi kolaylaştırır. Hukuki yardım talebi yöneticiye yazılı verilir ve teslim kaydı alınırsa talebin ne zaman ve kime yapıldığı sonradan belgeyle gösterilebilir. Olayı gören hastanın, hasta yakınının veya diğer çalışanların adları olay günü kaydedilirse ifade aşamasında tanıklara ulaşılabilir. Yaralanma varsa adli raporun olay günü alınması, yaralanmanın derecesinin sonradan tartışılma riskini azaltır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun ve yönetmelik hükümleri 05.11.2026 tarihli hâliyle anlatılmıştır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.