Nafaka artışı, mahkeme kararında yazan ölçüte göre yapılır. Kanunda endeks adı geçmez; Yargıtay’ın farklı yıllarda verdiği kararlarda ise hâkimin gelecek yıllar için belirlediği artışta kural olarak TÜİK’in yayımladığı yıllık ÜFE oranı esas alınmıştır. Ancak nafaka alacaklısı TÜFE oranında artış istemişse, Yargıtay’ın bir kararına göre hâkim bu talebi aşarak ÜFE oranında artışa hükmedemez. Artışın hangi yıldan başlayacağı da kararda yazılır.
İçindekiler
Kanaatimizce artış hükmü, kararın hüküm fıkrasında, yani mahkemenin neye karar verdiğini sıralayan sonuç bölümünde aranmalıdır. Kararda artış hükmü yoksa nafaka yeni yıl geldiği için kendiliğinden artmaz.
Hâkim gelecek yılların nafaka artışını hangi maddeye göre belirler?
Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesine göre hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. İrat biçiminde ödeme, nafakanın tek seferde değil, her ay gibi dönemler hâlinde ödenmesidir. Bu hüküm boşanmadan sonra eşe ödenen yoksulluk nafakası için uygulanır.
Çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenen iştirak nafakasında aynı imkân Türk Medeni Kanunu’nun 330. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre de hâkim, istem hâlinde, gelecek yıllarda ödenecek nafakanın miktarını tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleyebilir.
İki maddede de hâkim gelecek yılların nafakasını ancak istem üzerine belirleyebilir. Kanun metninde ÜFE, TÜFE veya başka bir endeksin adı geçmez; hâkimin hangi endeksi esas alacağı sorusu Yargıtay kararlarıyla cevaplanmıştır.
ÜFE ile TÜFE arasındaki fark nedir?
İki endeksi de Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) yayımlar. TÜFE, yani tüketici fiyat endeksi, tüketicilerin satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimi gösterir. ÜFE, yani üretici fiyat endeksi, sanayi üreticilerinin yurt içinde sattığı ürünlerin fiyat değişimini izler. TÜİK bu endeksi bugün Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) adıyla yayımlar; bu yazıda kısaca “ÜFE” denir.
İki endeks aynı ay için farklı oranlar gösterebilir. Bu yüzden kararda hangi endeksin yazdığı, nafakanın yeni tutarını doğrudan etkiler.
Hâkim nafaka artışında TÜFE oranını esas alabilir mi?
Yargıtay’ın farklı yıllarda verdiği kararlar bu soruya kural olarak olumsuz cevap verir. Bu yazıda anılan 2017 ve 2024 tarihli kararlarda hâkimin istem üzerine gelecek yıllar için belirlediği nafaka artışında TÜİK’in yayımladığı yıllık ÜFE oranı esas alınmış, TÜFE yazan hükümler Yargıtay tarafından ÜFE yazılarak düzeltilmiştir. Nafaka alacaklısının kendisi TÜFE oranında artış istemişse talebi aşan bir hüküm kurulamaz.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 13.03.2017 tarihli, 2016/14315 E. ve 2017/2921 K. sayılı kararında, iştirak nafakasının her yıl TEFE-TÜFE oranında artırılmasına hükmeden aile mahkemesi kararını bu yönüyle doğru bulmamıştır. Daire, takdir edilen nafakanın gelecek yıllarda artırılmasında oran olarak TÜİK’in yayımladığı yıllık ÜFE oranının, artış tarihi olarak da kararın kesinleştiği tarihin esas alındığını belirtmiştir. Kesinleşme, karara karşı kanun yollarına artık başvurulamamasıdır. TEFE, toptan eşya fiyat endeksinin kısaltmasıdır ve bugün bu endeksin yerine ÜFE kullanılmaktadır. Hükümdeki TEFE-TÜFE ifadesi çıkarılmış, yerine kararın kesinleştiği tarihi takip eden yıllarda yıllık ÜFE oranında artış uygulanacağı yazılmış ve karar bu düzeltilmiş hâliyle onanmıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de 05.06.2024 tarihli, 2023/6583 E. ve 2024/4269 K. sayılı kararında, yoksulluk nafakasının yıllık artışını TÜFE oranına bağlayan bölge adliye mahkemesi kararını incelemiştir. Bölge adliye mahkemesi, aile mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu, yani itirazı inceleyen üst mahkemedir. Daire, talep hâlinde hükmedilen yoksulluk nafakasına ÜFE oranları üzerinden yıllık artış belirlenmesi gerektiğini belirtmiş, hüküm fıkrasındaki “TÜFE” ifadesini “ÜFE” olarak değiştirerek kararı düzeltip onamıştır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 26. maddesine göre hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 12.09.2022 tarihli, 2022/4970 E. ve 2022/6856 K. sayılı kararında bu kuralı nafaka artışına uygulamıştır. Daire, yoksulluk nafakasına yıllık TÜFE oranında artış isteyen kadın yararına ÜFE oranında artışa hükmedilmesini, talebin nafaka borçlusu erkek aleyhine aşılması olarak değerlendirmiş ve hükümdeki “ÜFE” ifadesini “TÜFE” olarak düzeltmiştir.
Kararda yazan endeks sonradan değiştirilebilir mi?
Karar kesinleşmeden önce, kanun yoluna başvuru şartları varsa, artış hükmü istinaf veya temyiz yoluyla, yani üst mahkemeye başvurularak değiştirilebilir. Yukarıda anılan kararlarda endeks ifadeleri, aşağıda anılan kararda ise artışın başlangıç tarihi Yargıtay tarafından bu yolla düzeltilmiştir. Karar kesinleştikten sonra ise kararda yazan endeks, hükmün açıklanması istenerek değiştirilemez; kararda “ÜFE oranında” yazıyorsa taraflardan biri hesabın TÜFE ile yapılmasını bu yolla sağlayamaz.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 305. maddesine göre hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt uyandırıyorsa veya birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa taraflar, icrası tamamlanıncaya kadar hükmün açıklanmasını isteyebilir. Bu yola tavzih denir. Aynı madde, hüküm fıkrasında taraflara tanınan hakların ve yüklenen borçların tavzih yoluyla sınırlandırılamayacağını, genişletilemeyeceğini ve değiştirilemeyeceğini açıkça söyler. Bu nedenle tavzih, kararda zaten bulunan ifadenin anlamını açıklamakla sınırlıdır; kararda yazan endeksin yerine başka bir endeks koymaz.
Kesinleşen hükümdeki nafakanın değiştirilmesi ayrı bir davayla istenir. Yoksulluk nafakasında Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesine göre “Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.” İştirak nafakasında ise aynı Kanun’un 331. maddesine göre durum değişmişse hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.
Hesapta TÜİK’in hangi oranı esas alınır?
Kararda hangi oran yazıyorsa o oran esas alınır. TÜİK her ay hem TÜFE hem Yİ-ÜFE için dört ayrı değişim oranı açıklar. Bunlar bir önceki aya göre, bir önceki yılın aralık ayına göre, bir önceki yılın aynı ayına göre (yıllık) ve on iki aylık ortalamalara göre değişim oranlarıdır. Yukarıda anılan 2017 tarihli Yargıtay kararında bu oranlardan “yıllık ÜFE oranı” ifadesi kullanılmıştır.
Aynı ay için bu oranlar farklı sonuç verir. Örneğin yıllık oran son on iki ayın fiyat değişimini, aralık ayına göre oran ise yılın başından o aya kadarki değişimi gösterir. Aralık ayında bu iki oran aynıdır. Kararda yalnız “her yıl ÜFE oranında artırılmasına” gibi genel bir ifade varsa, hangi ayın ve hangi değişim oranının kastedildiği konusunda taraflar farklı hesap yapabilir. Bu durumda tavzih yoluyla hükmün açıklanması istenebilir. Ancak mahkeme bu yolla hükmü genişletemeyeceği için açıklama, kararın kendi ifadesinden çıkarılabilen anlamla sınırlı kalır.
Nafaka artışı hangi yıldan itibaren uygulanır?
Artışın başlayacağı tarih de kararda gösterilir. Bu yazıda anılan 2017 ve 2026 tarihli Yargıtay kararlarında artışın başlangıcı kararın kesinleşmesine bağlanmıştır; 2026 tarihli kararda ilk derece mahkemesinin, yani davaya ilk bakan aile mahkemesinin karar tarihinden başlatılan artış bu yönde düzeltilmiştir.
İki karar farklı ifade kullanır. 2017 tarihli kararda artışın kararın kesinleştiği tarihi takip eden yıllarda uygulanacağı yazılmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, iştirak nafakasına ilişkin 01.06.2026 tarihli, 2025/10820 E. ve 2026/5696 K. sayılı kararında ise artışın boşanma hükmünün kesinleştiği yılı takip eden yıldan başlatılmasına hükmetmiştir. İlk kararda kesinleşme tarihi, ikinci kararda ise kesinleşmenin gerçekleştiği yıl ölçü alınmıştır; bu nedenle ilk artışın hangi ay uygulanacağı, kişinin kendi kararındaki ifadeye göre belirlenir.
2027 yılındaki nafaka artış oranı ne zaman belli olur?
2027 artışının ne zaman belli olacağı, kararın hangi ayın verisini esas aldığına bağlıdır. TÜİK bir ayın fiyat endeksini o ay bittikten sonra açıklar; örneğin 2026 yılının eylül ayı verileri 5 Ekim 2026’da açıklanmıştır. Kararda 2026 yılının aralık ayına ait yıllık değişim oranı esas alınıyorsa 2027 artışı, bu oran 2027 yılına girildikten sonra açıklandığında belli olur. Kararda daha önceki bir ay esas alınmışsa oran açıklanmış olabilir.
Örneğin kararda nafakanın her yıl bir önceki yılın aralık ayındaki Yİ-ÜFE yıllık değişim oranında artırılacağı yazıyorsa ve bu oran yüzde 25 olarak açıklanırsa, ayda 10.000 TL olan nafaka yeni dönemde ayda 12.500 TL olur. Bu rakamlar yalnız hesabın nasıl yapıldığını göstermek için seçilmiştir; gerçek tutar, karardaki ifadeye ve TÜİK’in açıkladığı resmî orana göre hesaplanır.
Kararda artış hükmü yoksa nafaka artar mı?
Hayır. Kararda yıllık artış hükmü yoksa nafaka kendiliğinden artmaz. Nafakanın yükseltilmesi için yoksulluk nafakasında Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesindeki “Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir” hükmüne, iştirak nafakasında aynı Kanun’un 331. maddesindeki “Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler” kuralına dayanan nafaka artırım davası açılabilir.
Anlaşmalı boşanmada nafaka artışı nasıl belirlenir?
Anlaşmalı boşanmada eşler, nafakanın her yıl hangi ölçüte göre artacağını protokole yazabilir. Hâkimin uygun bulduğu protokol hükme geçtiğinde artış da kararın ifadesine göre hesaplanır. Yukarıda anılan Yargıtay kararları ise hâkimin taraf anlaşması olmadan, istem üzerine belirlediği artışa ilişkindir.
Nafaka artış oranına ilişkin Yargıtay kararları
“…Davalı-karşı davacı kadın karşı dava dilekçesinde, yoksulluk nafakasına yıllık ÜFE (üretici fiyat endeksi) oranında artış uygulanmasını talep etmiş, Bölge Adliye Mahkemesince kadın yararına hükmedilen yoksulluk nafakasına yıllık TÜFE (Tüketici fiyat endeksi) oranında artış uygulanmasına karar verilmiştir. Dairemizin kararlılık kazanan içtihatlarına göre talep halinde hüküm altına alınan yoksulluk nafakasına ÜFE oranları üzerinden yıllık artış oranı belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/6583, K. 2024/4269, T. 05.06.2024
“…İlk Derece Mahkemesince iştirak nafakasına her yıl artış uygulanması talebi reddedilmiş, kadının bu yöne ilişkin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince iştirak nafakasıyla ilgili ”hükmedilen nafakanın İlk Derece Mahkemesi karar tarihinden itibaren gelecek her yıl TÜİK tarafından belirlenen ÜFE oranında artırılmasına,” karar verilmişse de İlk Derece Mahkemesi karar tarihinden itibaren gelecek her yıl artış uygulanmasına hükmedilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirir.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/10820, K. 2026/5696, T. 01.06.2026
Sıkça Sorulan Sorular
Kararda yıllık artış hükmü varsa yeni tutar için ayrıca artırım davası açmak gerekmez. Türk Medeni Kanunu’nun 176. ve 330. maddelerine göre hâkim, “istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen” nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Yeni tutar, karardaki ölçüt ve TÜİK’in açıkladığı oran uygulanarak hesaplanır.
Hayır. Hesaplama aracının sonucu mahkeme kararının yerine geçmez.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 05.06.2024 tarihli, 2024/4269 K. sayılı kararına konu dosyada nafaka alacaklısı ÜFE oranında artış istemiş, bölge adliye mahkemesi ise nafaka borçlusunun memur olmasını ve maaş artışında TÜFE’nin dikkate alınmasını gerekçe göstererek yoksulluk nafakasına TÜFE oranında artış uygulamıştı. Yargıtay, talep hâlinde hükmedilen yoksulluk nafakasına ÜFE oranları üzerinden yıllık artış belirlenmesi gerektiğini belirterek hükümdeki “TÜFE” ifadesini “ÜFE” olarak düzeltmiştir. Bu dosyada borçlunun memur olması TÜFE uygulanmasını haklı kılmamıştır.
Kararınızda artışın, boşanma hükmünün kesinleştiği yılı takip eden yıldan başlayacağı yazıyorsa evet; kesinleşmenin yılın hangi ayında gerçekleştiği bu sonucu değiştirmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 01.06.2026 tarihli, 2026/5696 K. sayılı kararında iştirak nafakasındaki artışı bu ifadeyle düzeltmiştir. Kararınızda kesinleşme yılı yerine kesinleşme tarihi esas alınmışsa ilk artışın zamanı o tarihe göre belirlenir.
Avukat Görüşü
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297. maddesi, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların hükmün sonuç kısmında “sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde” gösterilmesini ister; kanaatimizce bu nedenle nafaka artışı hesaplanırken gerekçeye değil, hüküm fıkrasına bakılmalıdır. Endeksin adı, esas alınan değişim oranı ve artışın başlayacağı yıl orada ayrı ayrı okunur. Başlangıç yılı kesinleşmeye bağlanmışsa kararın kesinleştiğini gösteren kayıt, yani kesinleşme şerhi de dosyada tutulmalıdır; artışın ilk yılı bu tarihe göre belirlenir.
Her yıl uygulanan oranın TÜİK’in hangi bülteninden alındığı ve yeni tutarın nasıl hesaplandığı yazılı olarak saklanmalıdır. Hüküm fıkrası farklı hesaplara açık görünüyorsa tavzih talebi icra tamamlanmadan yapılmalıdır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun hükümleri 27.10.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.