Boşanma davası, eşlerden birinin aile mahkemesine dava dilekçesi vermesiyle açılır; anlaşmalı boşanmada eşler mahkemeye birlikte de başvurabilir. Davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi açılacağı, eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda anlaşıp anlaşmadığına ve evliliğin ne kadar sürdüğüne göre belirlenir. Dava açılırken dilekçenin doğru kurulması, yetkili mahkemenin seçilmesi ve harç ile gider avansının yatırılması gerekir.
İçindekiler
Boşanma davası nasıl açılır?
Boşanma davası açmak isteyen kişi önce davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi açılacağını belirler. Eşler boşanmada ve sonuçlarında anlaşmışsa dilekçeyle birlikte protokol hazırlanır. Anlaşma yoksa çekişmeli boşanma dilekçesi hazırlanır ve dayanılan olaylar ile bunları ispatlayacak deliller dilekçede gösterilir. Dilekçe görevli ve yetkili aile mahkemesine verilir ve harç yatırılır; gider avansı, yani yargılama masrafları için peşin yatırılan tutar da ödenir. Dosya tevzi yoluyla, yani adliyedeki dağıtım sistemiyle bir aile mahkemesine gönderilir.
Mahkeme dava dilekçesini cevap verilmesi için davalı eşe tebliğ eder, yani resmî yoldan gönderir. Davalı eş cevap dilekçesini tebliğden itibaren iki hafta içinde verir (HMK m.127). Bundan sonra eşler birer dilekçe daha verebilir; mahkeme dilekçeler tamamlanınca duruşma yaparak delilleri toplar ve karar verir.
Dava anlaşmalı mı, çekişmeli mi açılmalı?
Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşmışsa anlaşmalı boşanma davası açılabilir; eşler mahkemeye birlikte başvurabilir ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul edebilir (TMK m.166/3). Bu şartlardan biri yoksa dava çekişmeli boşanma davası olarak açılır. Çekişmeli açılan davada eşler sonradan anlaşırsa ve evlilik en az bir yıl sürmüşse, davalı eşin davayı kabul etmesiyle dava anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir.
Dava dilekçesinde hangi boşanma sebebine dayanılır?
Boşanma, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen boşanma sebeplerinden birine dayanılarak istenir. Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı özel boşanma sebepleridir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, eşlerin anlaşması ve önceki boşanma davası reddedildikten sonra ortak hayatın yeniden kurulamaması ise genel sebeplerdir. Her sebebin şartları ve kanuni dayanağı boşanma davası sayfasındaki tabloda bir arada gösterilmiştir.
Bazı sebeplerde dava açmadan önce süre ve ön şart kontrol edilir. Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçince düşer; affeden eşin dava hakkı yoktur (TMK m.161, m.162). Terk sebebinde ayrılığın en az altı ay sürmesi gerekir. Ayrılığın dördüncü ayı dolduktan sonra hâkim veya noter aracılığıyla dönüş ihtarı yaptırılır ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz (TMK m.164).
Boşanma davası için hangi dilekçe ve belgeler hazırlanır?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesine göre dava dilekçesinde mahkemenin adı, eşlerin adı, soyadı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa avukatın bilgileri ve davanın konusu yer alır. Dilekçede ayrıca dayanılan olaylar sıra numarasıyla açıkça özetlenir, her olayın hangi delille ispatlanacağı gösterilir, dayanılan hukuki sebepler ve açık talep sonucu yazılır ve dilekçe imzalanır.
Bu unsurların bir kısmındaki eksiklik sonradan tamamlatılabilir. Tarafların ad ve adres bilgileri, davacının T.C. kimlik numarası, talep sonucu veya imza eksikse hâkim davacıya bir haftalık kesin süre, yani kaçırılırsa o işlemi yapma hakkını ortadan kaldıran bir süre verir. Eksiklik bu sürede giderilmezse dava açılmamış sayılır.
Davacının elindeki belgeler dilekçeyle birlikte mahkemeye verilir. Elinde olmayan belgelerin nerede bulunduğu ve mahkemenin bunlara nasıl ulaşacağı dilekçede açıklanır. Anlaşmalı davada anlaşmalı boşanma dilekçesi ile eşlerin imzaladığı anlaşmalı boşanma protokolü mahkemeye birlikte sunulur.
- Dava türünü belirlediniz mi?
- Boşanma dilekçesi hazır mı?
- Delilleriniz eksiksiz mi?
- Tanıklar belirlendi mi?
- Yetkili mahkeme doğru seçildi mi?
- Harç ve giderler hesaplandı mı?
Boşanma davası hangi mahkemeye ve hangi adliyeye verilir?
Boşanma davasına aile mahkemesi bakar. Aile mahkemeleri asliye mahkemesi derecesindedir; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde davaya Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2 ve m.4). Dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya eşlerin davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yerde açılabilir (TMK m.168).
Bursa’da boşanma davası için nereye başvurulur?
Yetkili yer Bursa Adliyesi’nin yargı çevresindeyse dava Bursa Adliyesi’ne bağlı aile mahkemelerinde açılır. Bu mahkemeler Altınova Mahallesi 11 Eylül Bulvarı No:9 Osmangazi adresindeki Bursa Bölge Adliye Mahkemesi binasında çalışır. Bursa’nın bazı ilçelerinde ayrı adliyeler bulunur ve yetkili yer bu adliyelerden birinin yargı çevresindeyse dava orada açılır. İlçelerin hangi adliyenin yargı çevresinde kaldığı Bursa adliyeleri rehberinde ilçe ilçe gösterilmiştir.
Adliyeye verilen dilekçe tevzi işlemiyle aile mahkemelerinden birine dağıtılır; eşler davanın hangi aile mahkemesine gideceğini seçemez.
Boşanma davası UYAP veya e-Devlet üzerinden açılabilir mi?
Evet, elektronik imzası bulunan kişi boşanma davasını Adalet Bakanlığının elektronik yargı sistemi UYAP’ın Vatandaş Portal’ı üzerinden açabilir. e-Devlet şifresiyle portala girilerek dosya ve duruşma bilgileri takip edilebilir; dava açma işlemi ise elektronik imza gerektirir. Avukatla takip edilen davalar UYAP Avukat Portal üzerinden açılabilir. Elektronik imzası olmayan kişi dilekçesini adliyeye kendisi verir.
Davanın elektronik ortamda açılması, anlaşmalı boşanmada hâkimin eşleri bizzat dinleme yükümlülüğünü kaldırmaz; bu dinleme kanuni şarttır (TMK m.166/3). Boşanma davasında avukat tutmak zorunlu değildir; eş davayı kendisi açıp takip edebilir.
Dava açılırken hangi harç ve giderler ödenir?
Boşanma davası maktu, yani tutarı sabit olan harca tabidir. Harçlar Kanunu’na bağlı tarifeye göre 2026 yılında asliye mahkemesi derecesindeki mahkemelerde başvurma harcı 732,00 TL, maktu karar ve ilam harcı da 732,00 TL’dir. Dava açılırken yatırılacak kesin harç tutarı UYAP’ta veya mahkeme veznesinde hesaplanır.
Davacı, Adalet Bakanlığının her yıl çıkardığı tarifede belirlenen gider avansını da dava açarken yatırır (HMK m.120). Gider avansının yetmediği yargılama sırasında anlaşılırsa mahkeme eksiğin tamamlanması için iki haftalık kesin süre verir. Yargılama sonunda giderler kural olarak aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir (HMK m.326/1). Bu giderleri kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan ödeyemeyecek kişi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardım isteyebilir (HMK m.334).
Boşanma davasında yetkili mahkemeye ilişkin Yargıtay kararları
“…Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi hükmüne göre, boşanma veya ayrılık davaları, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Gösterilen yerlerden birini seçim hakkı davacıya aittir. Davacı-karşı davalı, seçimini kendi oturduğu yerden yana kullandığına göre, dava doğru yerde açılmıştır.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2018/7983, K. 2019/179, T. 15.01.2019
“…Boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (TMK m. 19/1).…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2020/100, K. 2020/1272, T. 19.02.2020
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Davalı eş, cevabı iki hafta içinde hazırlamasının çok zor veya imkânsız olduğunu ileri sürerek bu süre dolmadan mahkemeden ek süre isteyebilir. Mahkeme bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verebilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.127).
Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddialarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir. Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra yeni olay ileri sürmek, kural olarak karşı tarafın açık onayına veya ıslaha, yani tarafın kendi usul işlemini kanundaki şartlarla düzeltmesine bağlıdır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.141).
Açabilirsiniz. Dilekçeye eşinizin bilinen son adresi yazılır; Tebligat Kanunu’na göre bu adrese tebligat yapılamazsa tebligat eşin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine yapılır ve eş orada oturmasa bile ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı gün tebliğ tarihi sayılır. Kayıtlı bir adres de yoksa mahkeme adresi resmî kurumlara ve kolluğa araştırtır; araştırma sonuç vermezse tebligat ilan yoluyla yapılır.
Açabilirsiniz. Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesini yetkili saydığından, yeni şehre sürekli kalma niyetiyle yerleştiyseniz dava orada açılabilir. Kanunun 19. maddesine göre yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.
Adli yardım harç ve giderlerden yalnız geçici muafiyet sağlar. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesine göre davayı kaybederseniz ertelenen giderler ve Devletin ödediği avanslar sizden tahsil edilir; mahkeme uygun görürse bunların en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine karar verebilir. Tahsilin sizi mağdur edeceği açıkça anlaşılırsa mahkeme hükümde giderlerin tamamından veya bir kısmından sizi muaf tutabilir.
Avukat Görüşü
Dilekçeyi yazmadan önce dayanılacak olayları tarih sırasıyla listelemek ve her olayın karşısına onu gösterecek delili koymak gerekir. Mesajların hangi tarihte ve hangi hesaptan gönderildiği, tanıkların hangi olayı kendi gözüyle gördüğü bu aşamada ayrılmalıdır. Dilekçeye yazılmayan bir olayı sonradan dosyaya sokmak zor olduğundan olay listesi dilekçe verilmeden tamamlanmalıdır.
Özel bir boşanma sebebine dayanılacaksa süre hesabı dilekçeden önce yapılmalıdır. Aldatmanın veya hayata kast eyleminin öğrenildiği tarih, terkte ise ihtar tarihi ve iki aylık bekleme süresi ayrı ayrı not edilir. Yetkili mahkemeyi belirlemek için iki eşin güncel yerleşim yerleri ve davadan önceki son altı ayda birlikte oturulan yer de dava açılmadan netleştirilmelidir.
Tazminat, nafaka ve çocuğa ilişkin istekler dilekçede ayrı ayrı ve açık biçimde yazılmalıdır. Anlaşmalı boşanmaya gidilecekse protokol, mali konuların ve çocuğa ilişkin düzenlemelerin her biri için kimin neyi, ne zaman ve nasıl yapacağını gösterecek açıklıkta hazırlanmalıdır.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yazıda anılan kanun hükümleri ve harç tutarları 15.10.2026 tarihli hâliyle anlatılmıştır; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
Av. Arb. M. Fatih Yavaş, Bursa Maya Hukuk Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Bursa'da başta aile hukuku ve boşanma davaları olmak üzere velayet, nafaka, mal paylaşımı, soybağı, miras, icra, gayrimenkul, ceza ve ticaret hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. Gerçek ve tüzel kişilere dava ve icra takipleri, hukuki danışmanlık ve uyuşmazlıkların çözümüne yönelik avukatlık hizmeti sunmaktadır. Her dosyayı kendi hukuki ve fiili özellikleri çerçevesinde değerlendirerek, müvekkillerine sürecin her aşamasında özenli, şeffaf ve etkin hukuki destek sunmaktadır.