Boşanma Davasından Vazgeçme ve Feragat Etme: Aralarındaki Farklar, Sonuçları ve Hak Kayıpları

Boşanma davası devam ederken tarafların fikir değiştirmesi, eşlerin yeniden bir araya gelmesi veya farklı sebeplerle davanın sürdürülmek istenmemesi mümkündür. Bu durumda en çok karıştırılan iki kavram ise boşanma davasından vazgeçme ve boşanma davasından feragat etmedir.

Her iki işlem de davanın sona ermesine yol açabilse de hukuki sonuçları tamamen farklıdır. Özellikle feragat beyanı, ileride aynı sebeplere dayanılarak yeniden dava açılmasını engelleyebileceğinden ciddi hak kayıplarına neden olabilir.

Bu nedenle boşanma davasını sonlandırmak isteyen kişilerin, vazgeçme ile feragat arasındaki farkları iyi bilmesi gerekir.

Boşanma Davasında Vazgeçme Nedir?

Boşanma davasından vazgeçme; davacının açtığı boşanma davasını geri almak istemesidir.

Ancak boşanma davası açıldıktan sonra davacının tek taraflı iradesiyle davayı ortadan kaldırması mümkün değildir. Çünkü dava açılmasıyla birlikte uyuşmazlık mahkemenin önüne gelmiş olur.

Bu nedenle boşanma davasından vazgeçmenin hukuken sonuç doğurabilmesi için davalı eşin de bu iradeyi kabul etmesi gerekir.

Davalı eşin açık kabulü bulunursa dava açılmamış sayılır ve yargılama sona erer.

Bu durumda:

• Mahkeme boşanma hakkında karar vermez.
• Tarafların evliliği devam eder.
• Dava açılmamış kabul edilir.
• Aynı veya farklı sebeplere dayanılarak yeniden boşanma davası açılabilir.

Bu yönüyle vazgeçme, taraflara ileride yeniden dava açabilme imkânı tanır.

Boşanma Davasında Feragat Nedir?

Feragat, davacının mahkemeden talep ettiği boşanma hakkından kesin olarak vazgeçmesidir.

Feragat, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiş olup davayı sona erdiren kesin usul işlemlerinden biridir.

Davacı, boşanma talebinden feragat ettiğinde mahkeme davayı reddeder ve bu karar kesin hüküm sonuçları doğurur.

Feragatin en önemli özelliği, karşı tarafın kabulüne ihtiyaç duyulmamasıdır.

Davacı tek taraflı olarak:

“Boşanma davamdan feragat ediyorum.”

şeklinde beyanda bulunduğunda feragat gerçekleşir.

Mahkeme ayrıca karşı tarafın görüşünü almak zorunda değildir.

Feragat ile Vazgeçme Arasındaki En Önemli Fark

Birçok kişi bu iki kavramı aynı sanmaktadır. Oysa aralarındaki en kritik fark yeniden dava açma hakkı bakımındandır.

Bu nedenle uygulamada çoğu durumda feragat yerine davadan vazgeçme yönteminin tercih edilmesi daha güvenli olabilir.

Boşanma Davasından Vazgeçince Yeniden Dava Açılabilir Mi?

Evet.

Davadan vazgeçme halinde dava açılmamış kabul edildiğinden aynı olaylara veya farklı olaylara dayanılarak yeniden boşanma davası açılabilir.

Örneğin eşler arasında şiddetli geçimsizlik nedeniyle dava açılmış olsun.

Dava devam ederken taraflar barışmış ve dava geri alınmış olsun.

Birkaç ay sonra evlilik birliği tekrar çekilmez hale gelirse yeniden boşanma davası açılabilir.

Bu durumda önceki vazgeçme işlemi yeni davanın açılmasına engel oluşturmaz.

Boşanma Davasından Feragat Edince Yeniden Dava Açılabilir Mi?

Bu sorunun cevabı çoğu zaman hayırdır.

Feragat kesin hüküm etkisi doğurduğundan, feragat tarihinden önce gerçekleşen aynı vakıalara dayanılarak yeniden boşanma davası açılması kural olarak mümkün değildir.

Örneğin;

• Aldatma
• Şiddet
• Hakaret
• Evi terk etme
• Güven sarsıcı davranışlar

gibi olaylar nedeniyle açılan davadan feragat edilmişse, daha sonra aynı olayların tek başına gerekçe gösterilerek yeniden boşanma davası açılması kural olarak mümkün değildir.

Ancak feragatten sonra ortaya çıkan yeni olaylar varsa bu yeni vakıalara dayanılarak tekrar boşanma davası açılması mümkündür.

Dolayısıyla feragat tüm boşanma hakkını değil, yalnızca feragat tarihine kadar oluşmuş olaylara dayanan boşanma talebini ortadan kaldırır.

Karşı Dava Varsa Davadan Vazgeçmek Mümkün Müdür?

Uygulamada en çok hata yapılan konulardan biri budur.

Taraflardan biri boşanma davası açtıktan sonra diğer eş de karşı boşanma davası açabilir.

Bu durumda ilk davacı kendi davasından vazgeçse bile karşı dava devam eder.

Çünkü karşı dava bağımsız bir dava niteliği taşır.

Örneğin kadın boşanma davası açmış, erkek ise karşı boşanma davası açmış olsun.

Kadın kendi davasını geri alsa dahi erkeğin açtığı karşı dava devam edecektir.

Bu nedenle karşı dava bulunan dosyalarda yalnızca kendi davasından vazgeçmek davayı tamamen sona erdirmez.

Boşanma Davasında Feragat Hangi Aşamada Yapılabilir?

Feragat, davanın açılmasından kararın kesinleşmesine kadar her aşamada yapılabilir.

Davacı;

• Dava dilekçesini verdikten sonra,
• Ön inceleme duruşmasında,
• Tahkikat aşamasında,
• Sözlü yargılama sırasında,
• Mahkeme karar verdikten sonra istinaf aşamasında,
• İstinaf incelemesi devam ederken,
• Temyiz aşamasında,

boşanma davasından feragat edebilir.

Feragat beyanının yazılı olarak sunulması veya duruşma tutanağına geçirilmesi gerekir.

Mahkeme feragat beyanının açık ve kesin olduğunu tespit ettiğinde davanın feragat nedeniyle reddine karar verir.

İstinaf Aşamasında Boşanma Davasından Feragat Edilebilir Mi?

Evet.

İlk derece mahkemesi boşanmaya karar vermiş olsa bile karar henüz kesinleşmemişse davacı feragat hakkını kullanabilir.

Örneğin;

Aile Mahkemesi boşanmaya karar vermiş olsun.

Karar taraflardan biri tarafından istinaf edilmiş olsun.

İstinaf incelemesi devam ederken davacı boşanma talebinden feragat edebilir.

Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesi feragat nedeniyle gerekli kararı verir ve boşanma hükmü ortadan kalkabilir.

Ancak her somut olayın özellikleri farklı olduğundan, özellikle istinaf ve temyiz aşamalarında işlem yapılmadan önce hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

Boşanma Davasından Feragat Edilirse Nafaka Talebi Ne Olur?

Bu husus davada ileri sürülen taleplere göre değişiklik gösterebilir.

Boşanma davası içerisinde talep edilen;

• Tedbir nafakası,
• Yoksulluk nafakası,
• İştirak nafakası,
• Maddi tazminat,
• Manevi tazminat

gibi talepler çoğu zaman boşanma talebine bağlıdır.

Davacının boşanma talebinden feragat etmesi halinde bu talepler de genellikle hukuki dayanağını kaybeder.

Bu nedenle özellikle yüksek miktarlı nafaka ve tazminat taleplerinin bulunduğu dosyalarda feragat kararı verilmeden önce tüm sonuçlar dikkatle değerlendirilmelidir.

Boşanma Davasından Feragat Edilirse Tazminat Talebi Ne Olur?

Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinde düzenlenen maddi ve manevi tazminat talepleri boşanmanın fer’i niteliğindedir.

Başka bir ifadeyle boşanma kararı verilmeden bu tazminatlara hükmedilemez.

Bu nedenle boşanma talebinden feragat edilmesi halinde boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminat talepleri de sonuçsuz kalacaktır.

Davadan Vazgeçme ile Barışma Aynı Şey Midir?

Hayır.

Tarafların fiilen barışması ile davadan vazgeçilmesi farklı kavramlardır.

Eşler birlikte yaşamaya başlamış olsa bile dava dosyası kendiliğinden ortadan kalkmaz.

Mahkemeye gerekli beyanların sunulması gerekir.

Uygulamada birçok kişi eşlerin yeniden bir araya gelmesiyle davanın otomatik olarak düşeceğini düşünmektedir. Ancak bu düşünce doğru değildir.

Dava açıldıktan sonra yargılamanın sona ermesi için usule uygun işlem yapılması gerekir.

Boşanma Davasında Karşı Taraf Kabul Etmezse Ne Olur?

Bu sorunun cevabı yapılan işlemin türüne göre değişir.

Davacı yalnızca davasını geri almak istiyorsa davalının kabulü gerekir.

Davalı kabul etmezse dava devam eder.

Buna karşılık davacı boşanma talebinden feragat ediyorsa davalının kabulüne ihtiyaç yoktur.

Feragat tek taraflı sonuç doğurur.

Bu nedenle uygulamada çoğu zaman “davayı geri alma” ile “feragat” kavramları birbirine karıştırılmaktadır.

Boşanma Davasının Geri Alınması ile Feragat Arasındaki Fark Neden Önemlidir?

Yanlış yapılan bir işlem, kişinin gelecekteki boşanma hakkını ciddi şekilde etkileyebilir.

Örneğin;

Bir eş, aldatma nedeniyle açtığı boşanma davasından feragat etmiş olsun.

Aradan birkaç ay geçtikten sonra aynı aldatma olaylarını gerekçe göstererek yeniden dava açmak isterse, feragat nedeniyle bu mümkün olmayabilir.

Buna karşılık dava geri alınmış veya davadan vazgeçilmiş olsaydı yeniden dava açılması mümkün olabilecekti.

Bu nedenle özellikle eşlerin barışma ihtimalinin bulunduğu durumlarda kullanılacak hukuki yol dikkatle belirlenmelidir.

Yargıtay Uygulamasında Feragat ve Vazgeçme

Yargıtay kararlarında da feragatin kesin hüküm etkisi doğurduğu kabul edilmektedir.

Yerleşik içtihatlara göre davacı, boşanma talebinden feragat ettiğinde feragat tarihine kadar gerçekleşen vakıalara dayanarak yeniden boşanma davası açamaz.

Ancak feragat sonrasında meydana gelen yeni olaylar yeni bir dava konusu yapılabilir.

Öte yandan davanın geri alınması halinde uyuşmazlık esas yönünden çözümlenmediğinden kesin hüküm oluşmaz ve yeniden dava açılmasının önünde engel bulunmaz.

Örnek Senaryo 1: Barışan Eşler

Ayşe Hanım, eşi Mehmet Bey’e karşı şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası açmıştır.

Dava devam ederken taraflar evliliklerini sürdürmeye karar vermiştir.

Bu durumda dava geri alınır ve taraflar birkaç yıl sonra yeniden boşanmak isterse yeni dava açabilirler.

Örnek Senaryo 2: Feragat Sonrası Yeniden Dava Açılması

Ali Bey, eşinin sadakatsiz davranışları nedeniyle boşanma davası açmıştır.

Daha sonra duygusal sebeplerle davasından feragat etmiştir.

Bir yıl sonra aynı sadakatsizlik olaylarını gerekçe göstererek yeniden dava açmak istemiştir.

Ancak feragat kesin hüküm etkisi doğurduğundan aynı vakıalara dayanması mümkün olmayacaktır.

Buna karşılık feragatten sonra gerçekleşen yeni sadakatsizlik eylemleri varsa bu yeni olaylara dayanılarak dava açılması mümkündür.

Boşanma Davasından Feragat Etmeden Önce Dikkat Edilmesi Gerekenler

Feragat, çoğu zaman geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurur.

Özellikle çekişmeli boşanma davalarında taraflar duygusal sebeplerle veya geçici barışma süreçlerinin etkisiyle feragat dilekçesi sunabilmektedir. Ancak feragat sonrasında aynı vakıalara dayanarak yeniden dava açılması çoğu durumda mümkün olmayacaktır.

Bu nedenle aşağıdaki hususlar dikkatle değerlendirilmelidir:

• Feragat edilmesi halinde hangi olayların yeniden dava konusu yapılamayacağı,
• Dosyada karşı dava bulunup bulunmadığı,
• Maddi ve manevi tazminat taleplerinin akıbeti,
• Nafaka taleplerinin etkilenip etkilenmeyeceği,
• Feragat sonrasında ortaya çıkabilecek hak kayıpları,
• Evliliğin fiilen devam edip etmeyeceği,

konularının işlem yapılmadan önce değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle ciddi kusur oluşturan vakıaların bulunduğu dosyalarda aceleyle verilen feragat kararları ileride önemli hak kayıplarına neden olabilmektedir.

Boşanma Davasının Geri Alınması Hangi Durumlarda Daha Uygun Olabilir?

Tarafların yeniden bir araya gelme ihtimalinin bulunduğu durumlarda çoğu zaman davanın geri alınması seçeneği daha avantajlı olabilmektedir.

Çünkü davanın geri alınması halinde:

• Kesin hüküm oluşmaz.
• Aynı olaylara dayanılarak yeniden dava açılabilir.
• Gelecekte ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşanmaz.
• Taraflar evliliklerini sürdürme konusunda zaman kazanır.

Buna karşılık feragat halinde kesin hüküm etkisi doğacağından sonraki süreç daha farklı sonuçlar yaratabilir.

Bu nedenle her somut olayın kendi koşulları içerisinde değerlendirilmesi gerekir.

Çekişmeli Boşanma Davalarında Feragat Daha Büyük Sonuçlar Doğurabilir

Anlaşmalı boşanma süreçlerinde taraflar çoğu zaman ortak iradeyle hareket etmektedir.

Ancak çekişmeli boşanma davalarında;

• Aldatma,
• Fiziksel şiddet,
• Psikolojik şiddet,
• Hakaret,
• Tehdit,
• Ekonomik şiddet,
• Evlilik yükümlülüklerinin ihlali,

gibi ağır kusur iddiaları gündeme gelebilmektedir.

Bu tür dosyalarda feragat kararı yalnızca boşanma talebini değil, aynı zamanda kusur tartışmalarını, tazminat taleplerini ve gelecekte açılabilecek davaları da etkileyebilmektedir.

Bu nedenle çekişmeli boşanma davalarında feragat kararı verilmeden önce dosyanın bütün yönleriyle değerlendirilmesi önem taşır.

Boşanma Davasından Vazgeçme ve Feragat Arasındaki Farkların Özeti

Sonuç

Boşanma davasından vazgeçme ile boşanma davasından feragat etme, uygulamada sıklıkla karıştırılan ancak tamamen farklı sonuçlar doğuran iki ayrı hukuki işlemdir.

Davadan vazgeçme halinde dava açılmamış sayılırken, feragat halinde davacı boşanma talebinden kesin olarak vazgeçmiş olur ve feragat tarihine kadar gerçekleşen olaylar yönünden kesin hüküm etkisi ortaya çıkar.

Bu nedenle özellikle çekişmeli boşanma davalarında, feragat dilekçesi verilmeden önce hukuki sonuçların dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Aksi halde yeniden dava açma imkânının kaybedilmesi, tazminat taleplerinin ortadan kalkması veya farklı hak kayıplarının ortaya çıkması söz konusu olabilir.

Her boşanma dosyasının kendine özgü özellikleri bulunduğundan, davadan vazgeçme veya feragat kararı verilmeden önce somut olayın uzman bir boşanma avukatı tarafından değerlendirilmesi hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından önem taşımaktadır.

Avukat Görüşü

Boşanma davasından vazgeçme ve feragat işlemleri, ilk bakışta davayı sona erdiren basit usul işlemleri gibi görünse de sonuçları bakımından ciddi farklar taşır. Özellikle feragat, aynı vakıalara dayanarak yeniden boşanma davası açılmasını engelleyebileceği için dikkatli kullanılmalıdır.

Uygulamada taraflar çoğu zaman barışma ihtimali, aile baskısı, ekonomik kaygılar veya geçici duygusal sebeplerle boşanma davasını sonlandırmak istemektedir. Bu noktada asıl mesele, davanın hangi yöntemle sona erdirileceğidir. Tarafların yeniden dava açma hakkını korumak istediği durumlarda davadan vazgeçme yolu, feragate göre daha güvenli sonuçlar doğurabilir.

Buna karşılık bazı dosyalarda feragat bilinçli bir tercih olabilir. Ancak bu tercih yapılmadan önce karşı dava bulunup bulunmadığı, nafaka ve tazminat taleplerinin akıbeti, ileri sürülen kusur vakıaları ve ileride açılabilecek davalara etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle boşanma davasını sona erdirmek isteyen kişilerin, yalnızca “davayı kapatma” düşüncesiyle hareket etmemesi; feragat ile davadan vazgeçmenin hukuki sonuçlarını dosya özelinde değerlendirmesi gerekir.

Bilgilendirme Notu

Bu yazı, Bursa Maya Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan açıklamalar hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

Boşanma davasından vazgeçme, davanın geri alınması, feragat, nafaka, tazminat ve yeniden dava açma hakkı gibi konular her dosyanın somut özelliklerine göre farklı sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle işlem yapmadan önce bir boşanma avukatından hukuki destek alınması önerilir.