Boşanma davasından vazgeçme, davanın geri alınması veya davadan feragat edilmesi yoluyla olur. Davanın geri alınması davalı eşin açık rızasına bağlıdır ve dava açılmamış sayılır. Feragat ise davalının onayına bağlı değildir ve kesin hüküm, yani aynı konuda yeniden dava açılmasını engelleyen kesinleşmiş karar gibi sonuç doğurur.
İçindekiler
Duruşmalara gidilmemesi de dosyanın kapanmasına yol açabilir. Hangi yolun seçildiği ileride aynı olaylara dayanarak yeniden dava açılıp açılamayacağını değiştirir.
Boşanma davasını geri almak ne demektir?
Davanın geri alınması, davacının mahkemeden artık karar istemediğini bildirmesidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 123. maddesine göre davacı, hüküm kesinleşinceye kadar, ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir ve bu durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.
Kanun geri almayı davalının açık rızasına bağladığı için davalı eş onay vermezse dava geri alınamaz. Davayı sona erdirmek isteyen davacı bu durumda davalının rızasına bağlı olmayan feragat yoluna başvurabilir.
Geri alınan davada mahkeme boşanma talebinin esası hakkında karar vermez. HMK’nın 150. maddesinin son fıkrasına göre, hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davada ileri sürülen talep hiç ileri sürülmemiş gibi kabul edilir. Bu nedenle eşler evli kalır ve davacı aynı olaylara dayanarak daha sonra yeniden boşanma davası açabilir.
Zinaya dayanan davalar ile hayata kast, pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranışa dayanan davalar için Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 161 ve 162. maddeleri süre öngörür. Bu maddelere göre davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Geri alınan davadaki talep hiç ileri sürülmemiş sayıldığından, kanaatimizce bu sebeplere dayanan yeni dava da bu süreler içinde açılmalıdır.
Boşanma davasından feragat etmek ne sonuç doğurur?
Feragat, davacının talep sonucundan, yani mahkemeden istediği boşanma kararından kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (HMK m.307). HMK’nın 309. maddesine göre feragat dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır ve hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir.
Feragat beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır. “Eşim nafaka ödemeye devam ederse davadan feragat ediyorum” gibi bir koşula bağlanan beyan bu şartı karşılamaz.
HMK’nın 311. maddesine göre feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Aynı madde, irade bozukluğu hâllerinde feragatin iptalinin istenebileceğini düzenler.
Feragatten sonra yeniden boşanma davası açılabilir mi?
HMK’nın 311. maddesi feragate kesin hüküm gibi sonuç bağlar; 303. maddesi ise kesin hükmün başka bir davayı engellemesi için “her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması” gerektiğini söyler. Kanaatimizce bu iki hüküm birlikte okunduğunda, feragat edilen davadaki olaylara dayanarak aynı taraflar arasında yeniden dava açılamaz. Feragatten sonra yaşanan yeni olaylar ise kanaatimizce bu engelin dışında kalır ve bu olaylara dayanılarak yeniden boşanma davası açılması mümkündür.
Geri alma ile feragat arasındaki fark nedir?
İki işlem de davayı sona erdirir. Aralarındaki fark davalının rızasında, davanın sonunda ortaya çıkan hukuki sonuçta ve aynı olaylarla yeniden dava açılıp açılamayacağında görülür.
| Konu | Davanın geri alınması | Davadan feragat |
|---|---|---|
| Davalı eşin rızası | Davalının açık rızası gerekir. | Davalının onayı gerekmez. |
| Davanın sonucu | Davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. | Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur. |
| Aynı olaylarla yeni dava | Açılabilir. | Açılamaz. |
| Yargılama giderleri | Davacıya yükletilir. | Feragat eden davacı ödemeye mahkûm edilir. |
Karar verildikten sonra davadan vazgeçilebilir mi?
Evet, hüküm kesinleşmediği sürece vazgeçilebilir. Hükmün kesinleşmesi, karara karşı başvurulabilecek kanun yollarının kapanması ve kararın artık değiştirilemez hâle gelmesi demektir. HMK’nın 123. maddesine göre geri alma, 310. maddesine göre feragat hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir; geri alma bu aşamada da davalının açık rızasına bağlıdır.
Kanun yolu, karara karşı üst mahkemeye yapılan başvurudur. İstinaf, ilk derece mahkemesinin, yani davaya ilk bakan aile mahkemesinin kararının bölge adliye mahkemesinde yeniden incelenmesidir; temyiz ise kararın en üst mahkemede incelenmesidir. HMK’nın 310. maddesine göre feragat hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, “taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez”. Bu durumda ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi feragat doğrultusunda ek karar verir. Dosya temyiz incelemesi için Yargıtay’a gönderildikten sonra feragat edilirse Yargıtay temyiz incelemesi yapmadan dosyayı ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.
Karşı dava varsa vazgeçmek dosyayı kapatır mı?
Hayır. Karşı dava, davalının aynı dosyada davacıya karşı açtığı davadır. Boşanma davasında davalı eş de HMK’nın 133. maddesine göre cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle kendi boşanma talebini karşı dava olarak ileri sürebilir.
HMK’nın 134. maddesine göre asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel olmaz. Bu nedenle davacı kendi davasını geri alsa veya davasından feragat etse bile diğer eşin karşı davası görülmeye devam eder.
Duruşmalara gitmemek davadan vazgeçmek sayılır mı?
Doğrudan sayılmaz; ancak dosyanın kapanmasına yol açabilir. HMK’nın 150. maddesine göre usulüne uygun çağrılan iki taraf da duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır. İşlemden kaldırılan dava üç ay içinde taraflardan birinin dilekçesiyle yenilenmezse açılmamış sayılır.
Taraflardan yalnız biri duruşmaya gelirse, gelen tarafın talebi üzerine yargılama diğerinin yokluğunda sürdürülür veya dosya işlemden kaldırılır. Yenilenen dava, ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılırsa açılmamış sayılır.
Dava sona erince nafaka, tazminat ve masraflar ne olur?
Tedbir nafakası, dava sürerken eşlerin geçimi için verilen geçici bir önlemdir. TMK’nın 169. maddesi hâkimin, boşanma davası açılınca davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri alacağını düzenler. Kanaatimizce dava geri alma veya feragatle sona erdiğinde, sona erme tarihinden sonraki dönem için bu maddeye dayanılarak tedbir nafakasına hükmedilemez.
Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası boşanmaya bağlı taleplerdir. TMK’nın 174. maddesi maddi tazminatı “boşanma yüzünden” menfaati zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu tarafa, manevi tazminatı “boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden” kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafa tanır. 175. maddesi ise yoksulluk nafakasını, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla “boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek” tarafa tanır. Davacı boşanma talebinden feragat eder veya davayı geri alırsa boşanma kararı verilmez; bu nedenle davacının aynı davada istediği tazminat ve yoksulluk nafakasına da hükmedilmez.
Yargılama giderleri harçları, tebligat ve bilirkişi gibi masrafları ve avukatla takip edilen davada kanuna göre belirlenen vekâlet ücretini kapsar (HMK m.323). Feragat eden taraf, HMK’nın 312. maddesine göre davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir. Dava geri alınarak veya takip edilmeyerek açılmamış sayılırsa HMK’nın 331. maddesine göre yargılama giderleri davacıya yükletilir.
Eşlerin barışması davayı kendiliğinden bitirir mi?
Hayır. Barışma tek başına mahkemeye yapılmış bir usul işlemi değildir. Barışan eşler davayı sona erdirmek istiyorsa davacı davayı davalının rızasıyla geri alabilir veya davadan feragat edebilir; dosya işlemden kaldırılıp süresinde yenilenmezse de dava açılmamış sayılır. Barışırken olayların affedilmesi ise ayrı bir sonuç doğurur; TMK’nın 161 ve 162. maddelerine göre zina, hayata kast, pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranış olayını affeden eşin bu sebeple dava hakkı yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 307. maddesi feragatin talep sonucundan kısmen de yapılabileceğini düzenler. Kısmi feragatte feragat edilen kısım dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilmelidir (HMK m.309) ve yargılama giderlerine mahkûmiyet de bu kısma göre belirlenir (HMK m.312).
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 311. maddesine göre feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur ve “İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir.” Kanaatimizce sonradan pişman olmak tek başına irade bozukluğu sayılmaz.
Vekâletnamede bu konuda açıkça yetki verilmişse edebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 74. maddesine göre açıkça yetki verilmemiş vekil davadan feragat edemez.
Avukat Görüşü
Davayı sona erdirmek isteyen davacının dilekçesinde yalnız “vazgeçiyorum” yazmak yerine yapılmak istenen işlemin adını, yani davayı geri aldığını veya davadan feragat ettiğini açıkça belirtmesi yerinde olur. Geri alma seçilecekse davalı eşin onayını mahkemeye hangi dilekçe veya duruşma beyanıyla bildireceği önceden planlanmalıdır.
Dilekçe verilmeden önce dosyada karşı dava bulunup bulunmadığına ve davada ileri sürülen olayların hangi tarihte öğrenildiğine bakılmalıdır. Zina veya hayata kast gibi sürelere bağlı sebepler ileride yeniden ileri sürülecekse bu tarihler bir kenara not edilmelidir. Feragat avukat aracılığıyla yapılacaksa vekâletnamedeki yetkiler ayrıca kontrol edilmelidir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri yazının güncellendiği 24.10.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.