Cinsel birliktelik olmaması sebebiyle boşanma mümkündür; ancak cinsel ilişkinin yaşanmaması tek başına yetmez, bu durumun evlilik birliğini ortak hayatı sürdürmek eşlerden beklenemeyecek derecede sarsmış olması gerekir. Eşini cinsel ilişkiye zorlayan veya cinsel şiddet uygulayan eşin davranışı da aynı genel boşanma sebebine dayanılarak ileri sürülür ve kusur belirlenirken o eşin aleyhine değerlendirilir.
İçindekiler
Mahkeme bu davalarda önce evlilik birliğinin gerçekten temelinden sarsılıp sarsılmadığını, sonra bu sonuçta hangi eşin ne ölçüde kusurlu olduğunu inceler. Kusurun kime yüklendiği, boşanmayla birlikte istenen tazminat ve yoksulluk nafakası taleplerinin sonucunu da etkiler.
Kanun eşlerden cinsel birliktelik bekler mi?
Türk Medeni Kanunu’nun 185. maddesi eşlere birlikte yaşama, birbirine sadık kalma ve yardımcı olma yükümlülüğü yükler; maddede cinsel ilişki ayrıca sayılmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ise 30.04.2025 tarihli kararında, uzun süre cinsel ilişki kurulamayan bir evlilikte, evlenmenin sosyal amacının yanında cinsel arzuları tatmin etme amacının da bulunduğunu belirtmiştir.
Bu beklenti, bir eşin rızası olmadan cinsel ilişkiye zorlanabileceği anlamına gelmez. Türk Ceza Kanunu’nun 102. maddesindeki cinsel saldırı suçu eşe karşı da işlenebilir; kanun, vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle eşe karşı işlenen fiilde soruşturma ve kovuşturmanın yapılmasını mağdurun şikâyetine bağlar. Evli bir kişi cinsel ilişkiyi reddedebilir; reddin boşanma davasındaki sonucunu ise haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığı belirler.
Cinsel birliktelik yaşanmaması hangi durumda boşanma sebebi olur?
Cinsel birlikteliğin yaşanmaması, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin birinci fıkrasındaki genel boşanma sebebine dayanılarak ileri sürülür. Bu hükme göre evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Cinsel birliktelik sorunu, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılan davada ileri sürülebilecek olaylardan biridir; davanın genel şartları ve süreci bu sebebe göre yürür.
Yargıtay’ın 30.04.2025 tarihli kararına konu dosyada eşler dava tarihinde yaklaşık bir buçuk yıldır birlikteydi ve ikisi de cinsel birliktelik kuramadıklarını kabul ediyor, bunun için birbirini suçluyordu. Mahkemenin aldırdığı sağlık raporlarında iki eşte de birlikteliğe engel bir rahatsızlık bulunmamıştı. Yargıtay, psikolojik sebeple de olsa uzun evlilik süresi içinde cinsel ilişki kurulamamasının evlilik birliğini temelinden sarstığını belirtmiş, erkeği tam kusurlu kabul etmiş ve kadının boşanma davasının reddedilmesini usul ve kanuna aykırı bulmuştur.
Cinsel birliktelikten kaçınan eş kusurlu sayılır mı?
Haklı bir sebebe dayanmadan eşiyle cinsel birliktelikten kaçınan eş, boşanmaya yol açan olaylarda kusurlu sayılabilir. Yargıtay 11.09.2024 tarihli kararında, eşini çekici görmediği gerekçesiyle cinsel ilişkiden kaçınan ve cinsel sorunların giderilmesi için çaba göstermeyen erkeği, eşini eğitimsiz olduğunu söyleyerek aşağılaması gibi diğer davranışlarıyla birlikte ağır kusurlu kabul etmiştir. İlk derece mahkemesinin, yani davaya ilk bakan aile mahkemesinin tarafları eşit kusurlu sayan kararı bu nedenle bozulmuş, az kusurlu kadın yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu kararda kaçınma davranışı, boşanmada kusur sayılan davranışlar arasında tek başına değil, erkeğin aşağılayıcı sözleri ve eşiyle pek fazla ilgilenmemesi gibi diğer davranışlarıyla birlikte tartılmıştır.
Hastalık veya tedavi süreci varsa kaçınma kusur olur mu?
Sağlık sorununun varlığı ve eşin tedaviye yaklaşımı kusur değerlendirmesini değiştirir. Yargıtay 15.01.2025 tarihli kararında, vajinismus rahatsızlığı nedeniyle evliliğin ilk yıllarında eşinin cinsel isteklerine cevap vermeyen, sonra tedavi olan ve ortak çocuğu doğan kadına bu olayın kusur olarak yüklenemeyeceğine karar vermiştir. Yargıtay tarafları eşit kusurlu sayan kararı bozmuş, erkeğin ağır, kadının az kusurlu olduğunun kabulü gerektiğini belirtmiştir.
11.09.2024 tarihli kararda ise erkeğin cinsel sorunların giderilmesi yönünde çaba sarf etmemesi, diğer davranışlarıyla birlikte ağır kusurunu oluşturan davranışlar arasında sayılmıştır.
Eşini cinsel ilişkiye zorlayan eşin durumu ne olur?
Eşini cinsel ilişkiye zorlayan veya cinsel şiddet uygulayan eşin bu davranışı boşanma davasında kusur olarak ileri sürülür. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 03.07.2024 tarihli, E. 2023/7727, K. 2024/5297 sayılı kararıyla, eşini cinsel ilişkiye zorlayan ve fiziksel şiddet uygulayan erkeği ağır kusurlu sayan ve kadın yararına hükmedilen maddi ve manevi tazminatı yerinde bulan bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. Bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu inceleyen mahkemedir.
Aynı davranış 6284 sayılı Kanun bakımından da şiddettir. Kanuna göre ev içi şiddet, “Şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti” ifade eder. Şiddete uğrayan eş tedbir kararını en çabuk ve en kolay ulaşabileceği yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edebilir.
Ceza yönünden temel cinsel saldırı suçu ve vücuda organ veya cisim sokulması suretiyle eşe karşı işlenen fiil şikâyete bağlıdır. Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre “Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz”; bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin “fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden” başlar. Boşanma davası ile ceza soruşturması ayrı yargılamalardır.
Cinsel birliktelik sorunu ve cinsel şiddet nasıl ispat edilir?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 16.10.2024 tarihli, E. 2024/101, K. 2024/7537 sayılı kararında, evlilik birliğinin sarsılması sebebine dayalı boşanma davasında “Taraflar evlilik birliğinin sarsılmasına sebep olan olaylarda diğer tarafın kusurlarını ispat etmekle mükelleftir.” demiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 184. maddesine göre hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz ve kanıtları serbestçe takdir eder; aynı maddeye göre “Tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz.” Yargıtay aynı 16.10.2024 tarihli kararında “Tarafların boşanma sebebi olarak ileri sürülen maddi olayların varlığını kabul etmeleri bu kuralın kapsamı dışındadır.” diyerek eşlerin olayların gerçekleştiğini kabul etmesinin bu kuraldan ayrı tutulduğunu belirtmiştir.
Cinsel yaşam eşlerin özel alanında geçtiği için olayı doğrudan gören tanık çoğu dosyada bulunmaz. Sağlık raporları, tedavi başvuruları ve eşlerin birbirine yazdığı mesajlar gibi belgeler de delil olarak sunulabilir. 30.04.2025 tarihli kararda mahkeme iki eşi de üniversite hastanelerine sevk ederek sağlık raporu almış, Yargıtay sonucu bu raporlarla birlikte değerlendirmiştir. Şiddet olaylarında darp raporu ve kolluk kayıtları, yazışmalarda ise WhatsApp mesajları bu belgelerin başında gelir.
Delilin hukuka uygun yolla elde edilmesi gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesine göre hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Yargıtay, eşin telefonu zorla alınıp şifresi kırılarak elde edilen yazışmaları (E. 2024/101, K. 2024/7537) ve eşin bilgisi dışında evdeki ses kayıt cihazıyla alınan kayıtları (E. 2024/658, K. 2024/8815) hükme esas almamıştır.
Bu davada tazminat ve yoksulluk nafakası istenebilir mi?
Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesine göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf da kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir. Cinsel şiddete uğrayan veya sebepsiz yere uzun süre cinsel birliktelikten mahrum bırakılan eş, bu şartlar varsa maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer eşten mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK 175).
Cinsel birlikteliğe ilişkin Yargıtay kararları
“…Evlenmenin sosyal amacı yanında, cinsel arzuları tatmin etme gayesi de vardır. Tarafların cinsel organları normal yapıda olmasına rağmen, psikolojik sebeple de olsa uzun evlilik süresi içinde cinsel ilişki kuramadıkları anlaşılmaktadır. Bu hal evlilik birliğini temelinden sarsar. Birlikte yaşanan uzun süre içinde cinsel ilişkinin başarılamamış olması karşısında eşlerde birbirine karşı haklı bir nefretin, en azından isteksizliğin doğacağı şüphesizdir.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/6442, K. 2025/4430, T. 30.04.2025
“…Her ne kadar İlk Derece Mahkemesince tarafların eşit kusurlu olduğundan bahisle karar verilmiş ise de; yapılan yargılama ve toplanan deliller ve özellikle tanık beyanlarına göre, erkeğin kabul edilen kusurlu davranışlarının yanında, erkeğin kadını çekici görmediği gerekçesi ile eşi ile cinsel ilişkiden kaçındığı, cinsel sorunların giderilmesi yönünde çaba sarf etmediği, kadının eğitimsiz olduğunu dile getirerek aşağıladığı anlaşılmaktadır.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/7199, K. 2024/5728, T. 11.09.2024
“…Dosyanın tetkikinden; İlk Derece Mahkemesince her ne kadar kadına “vajinismus hastası olduğu, eşinin cinsel isteklerine cevap vermediği ve bu konuda tedavi olmaya yanaşmadığı” vakıası kusur olarak yüklenilmiş ise de bu vakıanın evliliğin ilk yıllarında olduğu, daha sonra kadının tedavi olduğu ve tarafların ortak çocuğunun doğduğu anlaşıldığından bu vakıa kadına kusur olarak yüklenemez.…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/8984, K. 2025/299, T. 15.01.2025
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Evlilik, eşe diğerinin rızası olmadan cinsel ilişki kurma hakkı vermez; Türk Ceza Kanunu cinsel saldırı suçunun eşe karşı da işlenebileceğini kabul eder. Reddinizin boşanma davasındaki etkisi ise haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığına göre değerlendirilir.
Zorunlu değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 184. maddesine göre hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine boşanma davasında duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir. Bu talep dilekçede veya yargılama sırasında açıkça dile getirilebilir.
Tedavi önerinizi ve eşinizin verdiği cevabı gösteren kendi cihazınızdaki mesajlar, randevu ve hastane kayıtları ile konuşmalara doğrudan tanık olan kişilerin beyanları delil olarak sunulabilir. Yargıtay, eşin telefonu zorla alınıp şifresi kırılarak elde edilen yazışmaları hukuka aykırı delil saymış ve hükme esas almamıştır; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre de “Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.”
Tedaviye başladığınızı ve süreci sürdürdüğünüzü gösteren hastane kayıtları, sorunun iradenizden kaynaklanmadığını göstermek için dosyaya sunulabilir. Yargıtay, evliliğin ilk yıllarında yaşanan bu rahatsızlığı, kadın sonradan tedavi olduğu ve tarafların ortak çocuğu doğduğu hâlde kusur olarak yükleyen kararı bozmuştur; başka bir kararında ise cinsel sorunların giderilmesi için çaba göstermeyen eşi diğer davranışlarıyla birlikte ağır kusurlu saymıştır.
Evet. Türk Ceza Kanunu’nun 102. maddesi, cinsel davranışlarla vücut dokunulmazlığının ihlal edilmesini suç sayar ve bunun için yaralanma aramaz; vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle eşe karşı işlenen fiilde de soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyeti, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlayarak altı ay içinde yapmanız gerekir.
Gerekmez. 6284 sayılı Kanun’a göre “Tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir.” Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir; kanun, koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmayacağını da düzenler.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre dava dilekçesinde “Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri” ile “İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği” bulunur. Bu nedenle sorunun ne zamandan beri sürdüğü, hangi olayların yaşandığı ve bunların hangi belge veya tanıkla ispat edileceği somut olarak yazılır.
Avukat Görüşü
Bu tür bir dosyada ispatın temeli olayların tarih sırasıyla gösterilmesidir. Sorunun ne zaman başladığı, tedavi için hangi tarihte hangi kuruma başvurulduğu, eşin bu öneriye nasıl cevap verdiği ve aynı dönemde yaşanan diğer olaylar ayrı ayrı not edilmelidir. Sağlık sorunu ileri sürülecekse hastane kayıtları ve raporlar, tedavinin hangi aşamada olduğunu gösterecek biçimde dosyaya sunulmalıdır; yazışmalar ise yalnız kişinin kendi cihazından, tarihleri görünecek şekilde alınmalıdır.
Cinsel şiddet olayında önce güvenlik sağlanmalı, tedbir kararı ve sağlık kuruluşuna başvuru kayıtları saklanmalıdır; ceza şikâyeti için altı aylık süre fiil ve failin kim olduğunun öğrenildiği günden işlemeye başladığı için başvuru tarihi ayrıca belgelenmelidir. Karşı taraf olaydan sonraki barışmayı boşanma davasında af olarak ileri sürebileceği için, davaya dayanak olacak olayların tarihleri ile barışma dönemleri dilekçede ayrı ayrı gösterilmelidir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanılan kanun hükümleri 02.11.2026 tarihinde resmî metinden kontrol edilmiştir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.