Boşanma sonrası aile konutu uyuşmazlığında, evlilik yargılama devam ederken kesinleşen boşanma kararıyla sona ererse Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesine dayalı korumanın devam edip etmeyeceği belirleyici hâle gelir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026/3109 E., 2026/5688 K. sayılı kararında, tarafların dava sırasında boşanmaları nedeniyle taşınmazın aile konutu niteliğini kaybettiği ve TMK m.194’e dayalı tapu iptal ve tescil ile aile konutu şerhi taleplerinin konusuz kaldığı kabul edilmiştir.
İçindekiler
Kararın önemi, rızasız devir iddiasının baştan itibaren hukuken önemsiz sayılmasında değil; aile konutu şerhi ve tapu iptal tescil davası devam ederken evlilik statüsünün değişmesinin davanın hukuki akıbetini doğrudan etkileyebilmesindedir. Bu nedenle dava açıldığı tarihte var olan aile konutu koruması ile hüküm anındaki hukuki durum birbirinden ayrılmalıdır.
Boşanma Sonrası Aile Konutu: Bu Karardan Çıkarılacak Temel Sonuç
Yargıtay’a göre aile konutunun devri veya konut üzerindeki hakların sınırlandırılması kural olarak diğer eşin açık rızasına bağlıdır. Ancak evlilik yargılama sırasında kesinleşen boşanma kararıyla sona ermişse, TMK m.194’ün aile konutuna sağladığı koruma da sona erer. Bu durumda taşınmaz aile konutu vasfını kaybettiğinden, yalnız bu korumaya dayalı dava bakımından esas hakkında kabul veya ret kararı verilmesi yerine davanın konusuz kaldığı gözetilmelidir.
Bu inceleme, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 01.06.2026 tarihli kararının tam metni esas alınarak hazırlanmıştır. Kararın tam metnine yukarıdaki PDF üzerinden erişilerek olayın kapsamı ve Yargıtay’ın kullandığı gerekçe birlikte değerlendirilebilir.
Karar Analizi
Uyuşmazlık, tapu iptali ve tescil ile aile konutu şerhi konulması istemlerine ilişkindir. Dosyada ilk derece mahkemesi talepleri kabul etmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiş ve hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay incelemesinde belirleyici olan gelişme, tarafların bu dava devam ederken 21.01.2025 tarihinde kesinleşen başka bir kararla boşanmış olmalarıdır.
Yargıtay, TMK m.194’teki aile konutu korumasının devam eden evlilik birliğine bağlı olduğunu vurgulamıştır. Karara göre diğer eşin açık rızası alınmadan aile konutu üzerinde yapılan tasarruf, koruma devam ettiği sürece geçersizlik yaptırımıyla karşılaşabilir. Buna karşılık evlilik boşanma veya iptal kararıyla sona erdiğinde konut aile konutu vasfını kaybeder ve TMK m.194’e dayalı koruma da sona erer.
Bu nedenle Daire, ilk derece mahkemesinin esasa ilişkin kabul kararının ve bu karara karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ayakta tutulamayacağı sonucuna ulaşmıştır. Dava, boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte TMK m.194 bakımından konusuz kaldığından, “karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmesi gerektiği belirtilmiş; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin ise dava tarihindeki haklılık durumuna göre belirlenmesi için hüküm bozulmuştur.
Yargıtay Neden Bu Sonuca Vardı?
Kararın gerekçesinde iki aşamalı bir değerlendirme vardır. İlk aşamada, aile konutu üzerinde malik eşin tasarruf yetkisinin diğer eşin açık rızasıyla sınırlandığı kabul edilmektedir. İkinci aşamada ise bu korumanın sürekliliği incelenmektedir. Yargıtay’ın karar için belirleyici kabul ettiği olay, tarafların boşanma kararının yargılama sırasında kesinleşmesidir.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, bozmanın “devir işlemi baştan itibaren hukuka uygundu” gerekçesine dayanmamasıdır. Yargıtay, dava açıldığı tarihte tarafların haklılık durumunun ayrıca değerlendirilmesini özellikle istemiştir. Bu ifade, yargılama gideri ve vekâlet ücreti bakımından davanın açıldığı tarihteki hukuki durumun önemini koruduğunu göstermektedir. Başka bir ifadeyle sonradan ortaya çıkan konusuzluk, dava açıldığı tarihteki bütün hukuki tartışmaları geçmişe dönük olarak yok saymaz.
Kararın dayandığı temel hüküm olan Türk Medeni Kanunu m.194, eşlerden birinin diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devretmesini veya konut üzerindeki hakları sınırlamasını engeller. 2 Eylül 2026 tarihinde yapılan mevzuat kontrolünde maddenin bu uyuşmazlık açısından esas alınan temel koruma yapısının yürürlükte olduğu görülmüştür.
Kararın Uygulamadaki Önemi
Boşanma sonrası aile konutu meselesinde bu kararın en önemli pratik sonucu zamanlamadır. Aile konutuna dayalı tapu iptal tescil veya şerh davası devam ederken ayrı bir boşanma dosyasında verilen karar kesinleşirse, devam eden davanın hukuki zemini değişebilir. Bu nedenle aile konutu davasının yalnız açılış tarihi değil, evlilik birliğinin karar verilinceye kadar devam edip etmediği de düzenli olarak takip edilmelidir.
Özellikle eş zamanlı yürüyen dosyalarda boşanma kararının kesinleşme tarihi önemlidir. Mahkemenin boşanmaya karar vermesi tek başına evliliği sona erdirmez; kararın kesinleşmesi gerekir. Bu nedenle çekişmeli boşanma davası ile aile konutu uyuşmazlığı birlikte yürüyorsa kanun yolu ve kesinleşme aşamaları dosya stratejisinin parçası olarak değerlendirilmelidir.
Karar ayrıca yargılama giderleri bakımından da önemlidir. Dava konusuz kalmış olsa bile giderler otomatik biçimde davacıya veya davalıya yüklenmez. Yargıtay, dava tarihi itibarıyla tarafların haklılık durumunun değerlendirilmesini istemiştir. Bu, sonradan meydana gelen boşanmanın dava açıldığı tarihteki davranışların ve hukuki konumun mali sonuçlar bakımından tamamen önemsiz hâle gelmediğini gösterir.
Kararın Yanlış Anlaşılmaması Gereken Yönü
Karar, “boşanma olursa rızasız aile konutu devrinin hiçbir sonucu kalmaz” biçiminde genellenmemelidir. Daire bu dosyada TMK m.194’e dayalı tapu iptal ve tescil ile aile konutu şerhi taleplerini değerlendirmiştir. Aynı işlemle bağlantılı muvazaa iddiası, mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacak, kişisel hak veya başka bir bağımsız hukuki sebep varsa bunların sonucu ayrıca değerlendirilir. Aile konutu koruması ile boşanmada mal paylaşımı aynı hukuki kurum değildir.
Ayrıca kararın gerekçesi boşanma ve iptal yoluyla evliliğin sona ermesine ilişkindir. Evliliğin ölümle sona erdiği uyuşmazlıklar aynı kalıpla değerlendirilmemelidir. Yargıtay’ın daha önceki kararlarında, sağ kalan eşin TMK m.240 ve m.652 kapsamındaki hakları nedeniyle ölüm hâlinde hukuki yararın devam edebileceği kabul edilmiştir. Bu ayrım, 2026 tarihli kararın sınırlarını belirlerken özellikle önemlidir.
Karar Günümüzde Hâlâ Geçerli mi?
2 Eylül 2026 itibarıyla yapılan güncel kontrolde, TMK m.194’ün bu kararın dayandığı aile konutu korumasını ortadan kaldıran bir kanun değişikliğine rastlanmamıştır. Ayrıca Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.11.2025 tarihli 2025/3377 E., 2025/9996 K. sayılı kararında da yargılama sırasında kesinleşen boşanma nedeniyle aile konutu niteliğinin sona erdiği ve TMK m.194’e dayalı davanın konusuz kaldığı aynı yönde kabul edilmiştir.
Bununla birlikte 2026 yılında aile konutuna ilişkin başka kararlar da verilmiştir ve bu kararların bir kısmı eksik inceleme, ipotek, şerh, taraf teşkili veya usule ilişkin farklı sorunlara odaklanmaktadır. Bu nedenle 2026/5688 K. sayılı karar, aile konutu uyuşmazlıklarının bütününü çözen tek bir kural olarak değil; yargılama sırasında boşanmanın kesinleştiği TMK m.194 temelli uyuşmazlıklar bakımından güçlü ve güncel bir karar olarak değerlendirilmelidir.
Kararın Sınırları
Karar, tapu iptali ve tescil ile aile konutu şerhi talebine ilişkin somut dosyada verilmiştir.
Belirleyici gelişme, tarafların yargılama sırasında kesinleşen kararla boşanmış olmasıdır.
Boşanma kararı henüz kesinleşmemişse evlilik hukuken devam eder; bu kararın sonucu otomatik uygulanamaz.
Muvazaa, mal rejimi alacağı veya başka bağımsız bir hukuki sebep varsa bu talepler ayrıca incelenmelidir.
Evliliğin ölümle sona ermesi, sağ kalan eşin aile konutuyla bağlantılı miras ve mal rejimi hakları nedeniyle farklı sonuç doğurabilir.
Yargılama gideri ve vekâlet ücreti bakımından dava tarihindeki haklılık durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026/5688 K. sayılı kararına göre, TMK m.194’e dayalı aile konutu koruması bakımından evlilik yargılama sırasında kesinleşen boşanmayla sona ererse dava konusuz kalabilir. Talebin başka bağımsız hukuki dayanakları varsa bunlar ayrıca değerlendirilir.
Hayır. Kararda belirleyici olan boşanmanın kesinleşmesidir. Mahkemenin boşanma kararı vermesi ile kararın kesinleşmesi aynı aşama değildir; evlilik hukuken kesinleşmeyle sona erer.
İncelenen karara göre, TMK m.194’e dayalı talep konusuz kaldığında esas hakkında kabul veya ret yerine “karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmesi gerekir.
İncelenen karar, TMK m.194 korumasının boşanmayla sona erdiğini ve bu korumaya dayalı geçersizlik iddiasının artık sürdürülemeyeceğini belirtmektedir. Ancak muvazaa, mal rejimi veya başka bağımsız hukuki sebepler varsa bunların sonucu ayrıca incelenmelidir.
Yargıtay, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin dava tarihi itibarıyla tarafların haklılık durumuna göre belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Konusuz kalma tek başına giderlerin otomatik olarak bir tarafa yüklenmesi anlamına gelmez.
Boşanma kararının kesinleşme aşaması yakından takip edilmelidir. Kesinleşme, TMK m.194’e dayalı aile konutu davasının hukuki konusunu etkileyebileceğinden iki dosyanın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Hayır. TMK m.194 aile konutuna ilişkin özel korumayı düzenler; mal rejiminin tasfiyesi ise eşlerin edinilmiş malları ve alacak haklarıyla ilgilidir. Aile konutu talebinin konusuz kalması, mal rejiminden doğan bütün taleplerin de sona erdiği anlamına gelmez.
Her zaman değil. Yargıtay uygulamasında sağ kalan eşin TMK m.240 ve m.652 kapsamındaki hakları nedeniyle ölüm hâli boşanmadan farklı değerlendirilebilmektedir. İncelenen 2026 tarihli kararın sonucu doğrudan boşanma ve iptal yoluyla sona eren evlilik bakımından okunmalıdır.
Hayır. Şerh aile konutu niteliğinin tek kaynağı değildir. Ancak üçüncü kişinin iyi niyeti ve tapu siciline güveni gibi konular ayrıca değerlendirilir. İncelenen kararın temel meselesi şerhin varlığından çok, evliliğin dava sırasında sona ermesidir.
Hayır. Karar özellikle yargılama sırasında boşanmanın kesinleştiği ve taleplerin TMK m.194’e dayandığı bir uyuşmazlık için önemlidir. Olaylar, talep dayanakları, devir zinciri ve diğer deliller farklıysa sonuç da değişebilir.
Somut duruma göre değerlendirme gerekir. İncelenen kararda konusuzluk, boşanmanın aile konutu davası devam ederken kesinleşmesinden doğmuştur. Boşanma henüz kesinleşmemişse aynı maddi ve usulî durum mevcut değildir.
Karar Yargıtay 2. Hukuk Dairesine aittir. Esas numarası 2026/3109, karar numarası 2026/5688 ve karar tarihi 01.06.2026’dır.
Avukat Görüşü
Bu kararın uygulamadaki en önemli mesajı, aile konutu davalarının statik değil, devam eden evlilik ilişkisine bağlı uyuşmazlıklar olduğudur. Dava açıldıktan sonra dosyanın yalnız kendi duruşma takvimi takip edilirse önemli bir değişiklik gözden kaçabilir. Ayrı boşanma dosyasındaki kesinleşme tarihi, aile konutu davasının konusu ve kurulacak hüküm üzerinde doğrudan etkili olabilir.
Dosya stratejisinde bu nedenle üç tarih birlikte izlenmelidir: rızasız olduğu ileri sürülen tasarrufun tarihi, aile konutu davasının açıldığı tarih ve boşanma kararının kesinleşme tarihi. Bu tarihler, hem TMK m.194 korumasının uygulanabilirliğini hem de dava konusuz kalırsa yargılama giderlerinin nasıl değerlendirileceğini etkileyebilir. Buna karşılık aynı taşınmazla ilgili farklı hukuki talepler varsa bunların TMK m.194 davasıyla aynı kaderi paylaşacağı varsayılmamalıdır.
Boşanma sonrası aile konutu uyuşmazlığında karar kullanılacaksa, somut dosyada evlilik birliğinin hukuken sona erip ermediği, talebin yalnız TMK m.194’e mi dayandığı ve taşınmaza ilişkin başka hakların bulunup bulunmadığı önce belirlenmelidir. Kararın değeri, bu sınırlar içinde kullanıldığında daha yüksektir.
Bilgilendirme Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır ve kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat, yargı uygulaması ve somut dosyanın delilleri sonucu değiştirebilir; her uyuşmazlık kendi olayları ve güncel hukuki durumu üzerinden değerlendirilmelidir.
Av. Arb. M. Fatih Yavaş, Bursa Maya Hukuk Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Bursa'da başta aile hukuku ve boşanma davaları olmak üzere velayet, nafaka, mal paylaşımı, soybağı, miras, icra, gayrimenkul, ceza ve ticaret hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. Gerçek ve tüzel kişilere dava ve icra takipleri, hukuki danışmanlık ve uyuşmazlıkların çözümüne yönelik avukatlık hizmeti sunmaktadır. Her dosyayı kendi hukuki ve fiili özellikleri çerçevesinde değerlendirerek, müvekkillerine sürecin her aşamasında özenli, şeffaf ve etkin hukuki destek sunmaktadır.