Boşanma Davalarında Velayetin Babaya Verilmesi İçin Gerekenler

Boşanma davalarında velayet süreci, anne ve baba arasındaki çatışmadan ziyade, çocuğun gelecekteki yaşamının hangi ebeveyn yanında daha sağlıklı inşa edileceğinin belirlenmesi sürecidir. Türk hukuk sisteminde velayetin kime verileceği konusunda en temel rehber “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesidir.

Hukuki Çerçeve ve Türk Medeni Kanunu Düzenlemeleri

Velayet, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 182. maddesinde şu şekilde ifade edilmiştir: “Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanakları ölçüsünde ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının görüşünü aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.”

Burada hakim, ebeveynlerin maddi gücünden ziyade, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal ve ahlaki gelişimini hangi tarafın daha iyi sağlayacağını değerlendirir. TMK 339. ve 340. maddeleri de ebeveynlerin çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması konusundaki yükümlülüklerini detaylandırır.

Velayetin Babaya Verilmesini Sağlayan Temel Kriterler

Geleneksel yargı pratiğinde, özellikle “anne şefkatine muhtaç” kabul edilen 0-6 yaş grubu çocukların velayeti genellikle anneye verilir. Ancak aşağıdaki durumlarda velayetin babaya verilmesi hukuken kuvvetle muhtemeldir:

1. Annenin Çocuğun Gelişimine Engel Durumları: Annenin çocuğun sağlığına zarar vermesi, çocuğu ihmal etmesi, haysiyetsiz bir yaşam sürmesi veya çocuğa karşı şiddet uygulaması durumunda velayet babaya verilebilir.
2. İdrak Çağındaki Çocuğun Tercihi: Yargıtay ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi uyarınca, 8 yaş ve üzerindeki (idrak çağındaki) çocukların görüşü mahkemece bizzat alınır. Eğer çocuk babasıyla kalmak istediğini makul gerekçelerle beyan ederse, hakim bu iradeyi ciddi bir veri olarak kabul eder.
3. Yaşam Alanının Sürekliliği: Çocuğun halihazırda babasıyla yaşıyor olması, okulunun ve sosyal çevresinin babasının ikametgahında bulunması, düzenin bozulmaması adına babanın lehine bir durum oluşturur.
4. Annenin Velayet Görevini Kötüye Kullanması: Annenin, çocuğu babadan tamamen koparmaya çalışması (Ebeveyn Yabancılaştırma Sendromu), babayla kişisel ilişki kurulmasını hukuka aykırı şekilde engellemesi velayetin değiştirilmesi veya babaya verilmesi sebebidir.

Yargıtay Kararları Işığında Bakış Açısı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, “Velayet kamu düzenine ilişkindir.” Bu, hakimin anne ve babanın talepleriyle bağlı kalmayıp, gerekirse uzman pedagog ve psikologlardan oluşan Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ışığında resen karar verebileceği anlamına gelir.

Örneğin, Yargıtay bir kararında; annenin düzenli bir yaşamının olmaması ve çocuğun eğitim hayatının aksaması durumunda, babanın maddi olanakları ve sunabileceği stabil aile ortamını velayetin babaya verilmesi için yeterli bulmuştur.

Bursa’da Velayet Davaları ve Avukatın Rolü

Bursa gibi büyük şehirlerde aile mahkemelerinin iş yükü oldukça fazladır. Bu süreçte delillerin (tanık beyanları, okul raporları, psikolojik analizler) mahkemeye sunuluş biçimi stratejik öneme sahiptir. Profesyonel bir Bursa avukat desteği almak; özellikle babalar için “anne şefkati” karinesinin ötesine geçilmesini, babanın çocukla olan bağının ve sunduğu imkanların mahkemeye hukuki bir dille aktarılmasını sağlar.

Velayet davası, sadece bir “kazanma” davası değil, çocuğun geleceğini teminat altına alma davasıdır.