Avukatlık Hizmetleri
İçindekiler
Soyadı, bir insanın sadece ismi değil; geçmişi, emeği ve toplum içindeki bireysel kimliğinin en temel yapı taşıdır. Türkiye’de kadınların yıllardır sürdürdüğü soyadı mücadelesi, basit bir isim seçimi değil, tam anlamıyla bir hak ve demokrasi mücadelesidir. Yakın zamanda “9. Yargı Paketi” ile bu hakkın tekrar kısıtlanması gündeme gelmiş olsa da kadınların kararlı duruşu ve yürütülen görüşmeler sonucunda geri adım atılması, eşitlik yolunda tarihi bir kazanım olmuştur. Bu rehberde, artık bir “seçenek” değil “hak” haline gelen soyadı meselesini ve yeni dönemde yapmanız gerekenleri bulacaksınız.
Anayasa Mahkemesi’nin eşitlik vurgusu yapan kararı yürürlüğe girmeden önce, kadınlar evlendikleri anda Medeni Kanun’un eski soyadı kuralı gereği kocasının soyadını almaya mecbur bırakılıyordu. Bu sistemin temelinde, bugün artık geçerliliği kalmamış olan “ailenin reisi kocadır” anlayışı yatıyordu. Kadınlar, sadece kendi soyadlarını kullanmak istediklerinde önlerine aşılması zor duvarlar örülüyordu.
Eski uygulamanın yarattığı zorlukları şöyle özetleyebiliriz:
• Tek Başına Kullanma Yasağı: Kadınların doğumla kazandıkları soyadlarını evlendikten sonra tek başına kullanmaları yasaktı. En iyi ihtimalle, bir başvuru ile kendi soyadlarını ancak eşlerinin soyadının önünde kullanabiliyorlardı.
• Bürokratik İşkence: Evlilik veya boşanma gibi durumlarda kimlik, pasaport ve ehliyet gibi tüm resmi belgelerin değişmesi gerekiyordu. Bu durum; tapu harçları, pasaport yenileme bedelleri ve noter masrafları gibi ciddi bir ekonomik yükü de kadınların omuzlarına yüklüyordu.
• Kariyer ve Kimlik Kaybı: Özellikle akademisyen, avukat veya sanatçı gibi mesleki kimliğiyle tanınan kadınların onca yıllık emekleri, zorunlu soyadı değişikliğiyle gölgeleniyordu.
• Kütük Değişikliği Dayatması: Kadınlar evlenince sadece soyadını değil, nüfusa kayıtlı oldukları kütüklerini de değiştirmek zorunda kalıyordu.
Anayasa Mahkemesi, erkeğin evlenince soyadını koruyup kadının koruyamamasını “ayrımcılık” olarak ilan etti ve eski kuralı iptal etti. Ancak bu süreçte hükümet, 9. Yargı Paketi ile “aile bütünlüğü” gerekçesine sığınarak eski zorunluluğu tekrar getirmeye çalıştı.
Bu kritik süreçte kadın hakları savunucuları ve siyasetçiler büyük bir direnç gösterdi. Bu direnç sonrası ilgili düzenleme paketten çıkarıldı. Zira bu sadece bir isim meselesi değil; “kadının bir soy kütüğünden başka bir soy kütüğüne transfer edilmeme” ve kendi kimliğini koruma hakkıdır.
Mevcut durumun özeti şu şekildedir:
| Durum | Anayasa Mahkemesi Kararı Öncesi | Bugün (Mevcut Durum) |
|---|---|---|
| Kendi Soyadını Tek Başına Kullanma | Mümkün değildi (Dava gerekiyordu) | Yasal hak olarak kabul edildi. |
| Eşin Soyadını Alma Zorunluluğu | Zorunluydu. | Zorunluluk kalktı, isteğe bağlı hale geldi. |
| Dayanak | Dayanak: Eski Kanun Maddesi | Dayanak: Anayasa Mahkemesi Eşitlik Kararı |
Yasal engel kalkmış olsa da “sistem” her zaman hakkınıza aynı hızda cevap vermeyebilir. İşte izlemeniz gereken yol haritası:
• Beyan Verin: Nikah müracaatı sırasında kayıt masasından mutlaka “soyadı formunu” isteyin.
• Tercihinizi Belirtin: Formda sadece kendi bekarlık soyadınızı kullanmak istediğinizi açıkça işaretleyin.
• Takip Edin: Eğer bir beyanda bulunmazsanız, sistem eski alışkanlıklarla otomatik olarak eşinizin soyadını tanımlayabilir.
Nüfus Müdürlüğüne Başvuru: Mevcut soyadınızı sadece bekarlık soyadınıza dönüştürmek için bağlı bulunduğunuz Nüfus Müdürlüğüne bir dilekçe ile gidin.
• Sistem Engeline Dikkat: Nüfus memurları size “Sistem izin vermiyor” veya “Henüz yeni yönetmelik gelmedi” diyebilir. Bu sizin hakkınız olmadığı anlamına gelmez; sadece kurumların teknik altyapılarını Anayasa Mahkemesi kararına uygun hale getirmekte geciktiğini gösterir.
• Yargı Yolunu Kullanın: Eğer Nüfus Müdürlüğü talebinizi reddederse, dava açarak Anayasa Mahkemesi’nin eşitlik kararını dayanak gösterin.
• Eşimin soyadını kullanırken sadece kendi soyadıma dönebilir miyim? Evet, bu artık en doğal hakkınız. Ancak idari uygulama rehberleri (yönetmelikler) tam güncellenmediği için bazı müdürlüklerin “ret” cevabı vermesi durumunda mahkeme yoluyla bu hakkı tescil ettirmeniz gerekebilir.
• Nüfus memuru “Sistemde böyle bir seçenek yok” derse ne yapmalıyım? Buna “idari direnç” diyoruz. Kararın kesin olduğunu ve Anayasa Mahkemesi kararlarının herkesi bağladığını hatırlatın. Sorun çözülmezse vakit kaybetmeden Aile Mahkemesi’ne başvurun.
• Çocukların soyadı bu durumdan nasıl etkileniyor? Anayasa Mahkemesi, sadece kadının soyadı değil, çocukların soyadı konusunda da babanın “tek söz sahibi” olduğu kuralını iptal etti. Artık anne ve babanın çocuk üzerindeki hakları eşittir ve çocuğun soyadı konusunda da eşlerin ortak karar vermesi ilkesi benimsenmiştir.
Diğer sorularınız için muhakkak avukatınız ile yüzyüze görüşme yapmanızda fayda vardır. Eğer ki henüz bir avukatınız yoksa internet üzerinden Bursa boşanma avukatı, Bursa en iyi boşanma avukatı veya Bursa boşanma avukatı yorumları şeklinde bir arama yapabilirsiniz. Zira bu konu hakkında en detaylı bilgiyi aile mahkemlerinin konusuna giren davalara bakan avukatlardan alabilirsiniz.
Soyadı düzenlemesindeki bu değişim, bir kadının evlendiği gün eski ailesinden koparılıp kocasının kütüğüne bir eşya gibi aktarılması devrinin kapandığını müjdeliyor. Aile bütünlüğü, bir tarafın isminin diğerine dayatılmasıyla değil; iki özgür ve eşit bireyin birbirine duyduğu saygıyla korunur.
Hakkınızı ararken karşılaşabileceğiniz bürokratik engeller sizi yıldırmasın. Unutmayın; soyadımız sadece bir isim değil, kimliğimizdir ve kimliğimize sahip çıkmak en temel vatandaşlık hakkımızdır.
Yazımızı beğendiniz mi?
Puan vermek için yıldızı tıklayın
Ortalama puan 5 / 5. Oy sayısı: 5
Bizi Arayın